Về kiến thức:
Cảm nhận được bức tranh thiên nhiên và bức tranh
cuộc sống con người trong bài thơ
Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: dù trong hoàn cảnh
khắc nghịêt đến đâu vẫn luôn hướng về ánh sáng,
sự sống và tương lai.
Hiểu được vẻ đẹp cổ điển và tinh thần hiện đại của
bài thơ.
Về kỹ năng: rèn kỹ năng phân tích tác phẩm thơ trữ
tình.
Về tình cảm: củng cố thêm lòng yêu thiên nhiên,
yêu cuộc sống lao động của con người, bồi đắp
thêm tinh thần lạc quan, yêu đời.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
1911 ra đi tìm đường cứu nước.
1919 bản Yêu sách của nhân dân An Nam
1920 thành viên sáng lập Đảng CS Pháp
1923 – 1941: Hoạt động CM ở Liên Xô, Trung Quốc, Thái
Lan
2/1941 về nước tiếp tục hoạt động cách mạng.
1942 – 1943 : bị Tưởng Giới Thạch bắt giam.
2/9/1945 đọc Tuyên ngôn Độc lập
1946 – 1969 : chủ tịch nước, lãnh đạo nhân dân chống
Pháp – Mỹ… => HCM gắn bó trọn đời với dân với nước,
2/9/1969 từ trần
với sự nghiệp giải phóng dân tộc của VN và
phong trào cách mạng thế giới, là vị lãnh tụ
cách mạng vĩ đại, một nhà văn, nhà thơ lớn
của dt

2.Tập thơ Nhật kí trong tù
Hoàn cảnh sáng tác
Tháng 8/1942 với danh nghĩa là đại biểu
của Việt Nam Độc lập Đồng minh và
phân bộ quốc tế phản xâm lược của Việt
Nam, Nguyễn Ái Quốc lấy tên là Hồ Chí
Minh lên đường sang Trung Quốc để
tranh thủ sự tiếp trợ của thế giới. Lúc đi
đến thị trấn Túc Vinh – Quảng Tây,
Người bị chính quyền Tưởng GIới Thạch
bắt giam vô cớ. Trong suốt 13 tháng ở tù
(mùa thu 1942 – mùa thu 1943), tuy bị
đầy ải vô cùng cực khổ, Hồ Chí Minh vẫn
giữ phong thái hết sức ung dung tự tại và
vẫn làm thơ. Những bài thơ ấy sau này
Người tập hợp lại thành tập Nhật kí trong
tù.

3. Bài thơ Chiều tối
--Bài thơ rút ra từ tập thơ “Nhật kí trong
tù”, tập thơ sáng tác khi tác giả bị chính
quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam trong
suốt 13 tháng.
      - Bài thơ được gợi cảm hứng bởi cuộc
chuyển lao của Hồ Chí Minh từ Tĩnh Tây
đến Thiên Bảo, là bài thứ 31/134 bài thơ
trong “NKTT”.
-Thể loại: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

II )ÑOÏC- HIEÅU VAÊN BAÛN
Quyeän ñieåu quy laâm taàm tuùc thuï,
Coâ vaân maïn maïn ñoä thieân khoâng;
Sôn thoân thieáu nöõ ma bao tuùc,
Bao tuùc ma hoaøn, loâ dó hoàng.
Chim moûi veà röøng tìm choán nguû,
Choøm maây troâi nheï giöõa taàng khoâng;
Coâ em xoùm nuùi xay ngoâ toái,
Xay heát, loø than ñaõ röïc hoàng.

Nhóm 1: Phân tích bức tranh thiên nhiên: 2
câu đầu
-Tìm chi tiết, hình ảnh miêu tả bức tranh
thiên nhiên
-Nhận xét bức tranh thiên nhiên
Nhóm 2: phân tích bức tranh cuộc sống con
người: 2 câu cuối
-Tìm chi tiết, hình ảnh miêu tả cuộc sống con
người
-Nhận xét về bức tranh cuộc sống con người
Nâng cao: Nhận xét về con người và tâm hồn
nhà thơ?

1) Böùc tranh thieân nhieân chieàu toái nôi nuùi röøng

Quyện điểu quy laâm taàm tuùc thuï
Coâ vaân maïn maïïn ñoä thieân khoâng
(Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không)

“Quyện điểu quy laâm taàm tuùc thuï”
“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,”
-Cánh chim mỏi mệt sau một ngày
kiếm ăn vất vả nhưng vẫn cố
gắng bay về rừng

=>Hình

ảnh quen thuộc, đẹp,

gợi buồn.
Không gian vắng lặng,bao la,
khoáng đạt
Thời gian ngả về chiều

“Coâ vaân maïn maïn ñoä thieân khoâng”
“choøm maây troâi nhẹ giữa tầng khoâng”
- Đám mây lẻ loi, cô đơn.
(Từ láy ) -> trôi chậm
chạp -> chuyển động nhẹ
nhàng -> gợi sự êm ả,
vắng lặng.

Nghệ thuật:
Đối lập: hữu hạn >< vô hạn
Lấy “động” tả “tĩnh”
Bút pháp chấm phá, gợi nhiều hơn tả…
Màu sắc cổ điển
Nội dung
-Bức tranh thiên nhiên đẹp, lạnh lẽo đượm buồn.
-Hình tượng nhân vật trữ tình
•
Buồn
•
Yêu thiên nhiên
•
Tâm hồn tinh tế nhạy cảm
•
Tinh thần lạc quan
•
Phong thái ung dung tự tại…

Đối chiếu
• Tương đồng:

•

Tương phản:

 Cánh chim mỏi mệt sau một  Cánh chim có mệt mỏi
nhưng sẽ tìm được tổ ấm
ngày Người tù cũng thấm
mệt.
 Đám mây lẻ loi Người tù  Chòm mây có cô đơn nhưng
một mình trên đường giải đi.
chúng tự do giữ bầu trời bao
la còn người tù mất tự do.

 Thấy rõ hơn vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh

2) Böùc tranh cuộc sống

Sơn thoân thiếu nữ ma bao tuùc
Bao tuùc ma hoaøn, loâ dó hoàng
(Cô em xóm núi xay ngô tối,

Xay hết lò than đã rực hồng).

-Cô em xóm núi xay ngô
Điệp ngữ vắt dòng “ma bao túc-bao
túc ma hoàn”
+Động tác đều đều nặng nhọc
+Sự kiên trì bền bỉ ham làm
=>Cảnh lao động, sinh hoạt của con
người khỏe khoắn, trẻ trung

-Lò than hồng
+ Không gian tràn đầy ánh sáng, ấm áp và
niềm vui
+C/s gia đình sum họp
+Ước mơ trở về nước
Từ “ hồng”: thi nhãn

=>Bức tranh cuộc sống giản dị, ấm áp

tình người.
=>Hình tượng nhân vật trữ tình:
• Vui
• Yêu cuộc sống
• Yêu con người
• Tinh thần lạc quan



Hình tượng thơ luôn vận động theo
chiều hướng đi từ :
Bóng tối ra ánh sáng
Buồn đến vui
Cô đơn đến ám áp
 Tinh thần hiện đại.

III) CHỦ ĐỀ
Bài thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh:
•
•
•
•

Yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu con người.
Tinh tế nhạy cảm trước thiên nhiên và lòng người.
Lạc quan, tin tưởng vào tương lai tươi sáng.
Phong thái ung dung tự tại, ý chí vượt lên hoàn cảnh
khắc nghiệt

 Hoà hợp giữa chất trữ tình và chất thép

IV) Tổng keát
-Bài thơ thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa
bút pháp cổ điển và tinh thần hiện đại.
-”Chiều tối” là bài thơ tiêu biểu cho “ Nhật
ký trong tù”, mang đặc điểm phong cách
nghệ thuật thơ Hồ Chí Minh.
Tài năng và vẻ đẹp tâm hồn người lãnh tụ
kính yêu của dân tộc.

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Câu hỏi
Bài “Chiều tối” có tên chữ Hán là gì?(2)
Trong “ Chiều tối” có mấy hình ảnh? (4)
Hình tượng nhân vật trữ tình trong bài là ai?(9)
Hai câu thơ đầu thể hiện rõ đặc điểm gì trong thơ HCM ?(7)
Hai câu thơ cuối thể hiện rõ tinh thần gì trong thơ HCM ?(4)

Thời điểm sáng tác bài” Chiều tối” (7)
Nhãn tự của bài “ Chiều tối” (4)
Cụm từ nào được lặp lại trong “Chiều tối”(8)

1
2
3
4
5
6
7
8

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

Home

1
2
3
4
5
6
7
8
1

2

3

1

5

6

7

8

Câu hỏi củng cố
Những biểu hiện cụ thể của bút pháp
cổ điển và tinh thần hiện đại trong
bài thơ “ Chiều tối” của Hồ Chí Minh?

Những biểu hiện cụ thể của bút pháp
cổ điển và tinh thần hiện đại trong bài
thơ “ Chiều tối” của Hồ Chí Minh?
Bút pháp cổ điển

Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường
luật
Bút pháp gợi nhiều hơn tả
Lấy cái hữu hạn tả cái vô hạn
Bút pháp lấy điểm tả
diện
Đề tài “Chiều”
Bút pháp lấy sáng tả
tối
Nhân vật trữ tình ung dung tự tại
hoà hợp với thiên nhiên
Chất trữ tình

Tinh thần hiện đại
Nhân vật trữ tình làm chủ tình
huống
Nhân vật trữ tình kiên cường bất
khuất
Hình tượng thơ vận động hướng
về sự sống, ánh sáng, niềm vui
Nhân vật trữ tình luôn lạc
quan
Chất thép

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

Home

1
2
3
4
5
6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

B

Ố

Home

1
N

2
3
4
5
6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

2
H

Í

M

I

N

H

3
4
5
6
7
8

1

2

3

4

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

H

Í

M

I

T

R

Ữ

T

Ì

N

H

2
N

H

3
4
5
6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

H

Í

M

I

T

R

Ữ

T

Ì

N

H

T

H

É

P

2
N

H

3
4
5
6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

H

Í

M

I

T

R

Ữ

T

Ì

N

H

T

H

É

P

1

0

/

1

2
N

H

3
4
5

9

4

2

6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

H

Í

M

I

T

R

Ữ

T

Ì

N

H

T

H

É

P

1

0

/

1

H

Ồ

N

G

2
N

H

3
4
5

9

4

2

6
7
8

1

2

3

1

5

6

7

8

Home

TRÒ CHƠI Ô CHỮ
M

Ộ

1

B

Ố

N

H

Ồ

C

H

Í

M

I

T

R

Ữ

T

Ì

N

H

T

H

É

P

1

0

/

1

H

Ồ

N

G

M

A

B

A

O

T

Ú

C

1

2

3

1

5

6

7

8

2
N

H

3
4
5

9

4

2

6
7
8

Câu hỏi củng cố
Những biểu hiện cụ thể của bút pháp
cổ điển và tinh thần hiện đại trong
bài thơ “ Chiều tối” của Hồ Chí Minh?

Những biểu hiện cụ thể của bút pháp
cổ điển và tinh thần hiện đại trong bài
thơ “ Chiều tối” của Hồ Chí Minh?
Bút pháp cổ điển

Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường
luật
Bút pháp gợi nhiều hơn tả
Lấy cái hữu hạn tả cái vô hạn
Bút pháp lấy điểm tả
diện
Đề tài “Chiều”
Bút pháp lấy sáng tả
tối
Nhân vật trữ tình ung dung tự tại
hoà hợp với thiên nhiên
Chất trữ tình

Tinh thần hiện đại
Nhân vật trữ tình làm chủ tình
huống
Nhân vật trữ tình kiên cường bất
khuất
Hình tượng thơ vận động hướng
về sự sống, ánh sáng, niềm vui
Nhân vật trữ tình luôn lạc
quan
Chất thép