TIẾT 47,48:

CHỦ ĐỀ

XÃ HỘI VIỆT NAM TỪ NĂM 1897 ĐẾN
NĂM 1918
( Tích hợp bài 29 và 30)

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
Chính sách khai
thác của thực dân
Pháp ở nước ta
Tổ
chức
bộ
máy
cai
trị

Chính
sách
về
kinh
tế

Chính
sách
về văn
hóa,
giáo
dục

Phong trào yêu nước
chống Pháp từ đầu thế
kỉ XX đến năm 1918
Hai xu hướng
cứu nước: bạo
động của Phan
Bội Châu và cải
cách của Phan
Châu Trinh.

Hoạt động của
Nguyễn Tất
Thành sau khi ra
đi tìm đường
cứu nước

QUÁ TRÌNH PHÁP XÂM LƯỢC VŨ TRANG Ở VIỆT NAM
KHAI THÁC THUỘC ĐỊA
LẦN THỨ NHẤT

1858

Pháp
xâm
lược
Việt
Nam

1884

Hoàn
thành
xâm lược
Việt
Nam

1896

Cơ bản
hoàn
thành
bình
định
Việt
Nam

1897

Hoàn
thiện
bộ
máy
cai trị

1913

I. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN
THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP (1897 – 1914)
1. Thiết lập bộ máy nhà nước cai trị
2. Chính sách kinh tế
3. Chính sách văn hóa giáo dục

I. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN
THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP (1897 – 1914)

1. Thiết lập bộ máy nhà nước cai trị
- Năm 1897 Pháp thành lập Liên bang Đông Dương

“Không một xứ sở nào trên
BẢO HỘ
cái thế giới này lại cóNỬA
nhiều
nguồn lợi như cái xứ Bắc
Kì.Biết bao nhiêu ngành kĩ
ĐẤT
nghệ cần phải thiết lập.Biết
bao chiến dịch xánBẢO
lạn cần
phải vạch ra.Xứ Bắc Kì giàu
có.Nơi đây chính quốc
HỘ tha hồ
mà bòn rút đầy tay đưa của
cải về nước.Ngành xuất cảng
của nước Pháp cũng sẽ thấy
nơi đây là một nguồn tiêu thụ
hàng hóa rất có lợi cho
minh.Vậy thì hãy THUỘC
tiến lên,
tiến
ĐỊA
lên”
(LIÊN
Những BANG
tài nguyên xứ
Bắc kì) DƯƠNG
ĐÔNG

Toàn quyền Paul Doumer

Sơ đồ tổ chức bộ máy Đông Dương
LIÊN BANG ĐÔNG DƯƠNG
(Toàn quyền Đông Dương)

BẮC KÌ
(Thống sứ)

TRUNG KÌ
(Khâm sứ)

NAM KÌ
(Thống đốc)

CAMPUCHIA
(Khâm sứ)

LÀO
(Khâm sứ)

BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN CẤP KÌ (Pháp)

BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH, HUYỆN (Pháp + bản xứ)

BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ, THÔN (bản xứ )

Sơ đồ bộ máy cai trị của Pháp ở nước ta:
TOÀN QUYỀN ĐÔNG DƯƠNG
(PHÁP)
BẮC KÌ

TRUNG KÌ

(Thống sứ Pháp)

(Khâm sứ Pháp)

NAM KÌ

(Thống sứ Pháp)

TỈNH (PHÁP)

PHỦ, HUYỆN, CHÂU (PHÁP+BẢN XỨ)

LÀNG XÃ (BẢN XỨ)

Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy cai trị
của thực dân Pháp?

I. CHÍNH SÁCH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ NHẤT
CỦA THỰC DÂN PHÁP (1897 – 1914)
1. Chính sách về tổ chức bộ máy nhà nước
- Năm 1897 Pháp thành lập Liên bang Đông Dương,
- Chia nước ta làm 3 kì để dễ bề cai trị
- Thâu tóm quyền hành từ châu, huyện trở lên

Phủ Khâm sai năm 1945, tức Dinh Thống sứ Bắc Kỳ (1917-1945)

2. Chính sách về kinh tế
Căn cứ vào nội dung mục 2, trang 138, hoàn thành
thông tin ở bảng sau:

Lĩnh vực
Nông nghiệp
Công nghiệp
Giao thông vận tải
Thương nghiệp
Tài chính

Nội dung các chính sách

2. Chính sách về kinh tế
Lĩnh vực
Nông nghiệp
Công nghiệp

Nội dung các chính sách
- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất.
- Bóc lột bằng phát canh thu tô.
- Khai thác mỏ (than và kim loại)
- Chế biến thực phẩm, hàng tiêu dùng.

Giao thông vận tải

- Đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường
giao thông.

Thương nghiệp

- Độc chiếm thị trường Việt Nam

Tài chính

- Đánh thuế nặng, đặt thêm thuế mới để
tăng ngân sách, đặc biệt muối, rượu và
thuốc phiện

Số liệu ruộng đất bị thực dân Pháp chiếm:
ha

1600000
1400000
1200000
1000000
800000
600000
400000
200000
0

1890
Cả nước
(10.900 ha)

Nông nghiệp

1900
Cả nước
(301.000 ha)

1910
Nam Kì
(1.528.000 ha)

- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất.
- Bóc lột bằng phát canh thu tô.

1912
Bắc Kì
(470.000 ha)

Năm

Các nguồn lợi
của TD Pháp ở
Việt Nam
? Vì sao Pháp
chỉ tập trung
vào phát triển
công nghiệp
khai khoáng,
chế biến thực
phẩm, hàng
tiêu dùng
(công nghiệp
nhẹ) ?
=> Kinh tế Việt
Nam phụ thuộc
vào nước Pháp

Rượu,
giấy, diêm

Thiếc,
chì,kẽm

Đồn
điền
café

Than
đá

Bông, vải
, sợi,
rựơu

Sợi,
ximăng,
sửa chữa
tàu

Gỗ,
diêm

Xuất
cảng
Đđiền
chè, café

Đđiền
caosu

Đđiền
lúa
Xuất
cảng

Rượu,
bia, xay
xát, sử
chữa tàu

HÀ NỘI

Tuyến đường sắt xuyên Việt được
xây dựng từ 1902- 1912 và có tổng
chiều dài 2059km

TP Hồ Chí Minh

GIAO THÔNG VẬN TẢI

Ga Sài Gòn

CẦU BÌNH LỢI ( Sài Gòn)

CẦU LONG BIÊN( Hà Nội)

CẦU TRÀNG TIỀN ( Huế)

Giao thông
vận tải

- Đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường giao thông.

Hải Phòng

Hải Phòng
Nam định

Vinh
Huế

Quy Nhơn

Sài Gòn – Chợ lớn

Đô thị trước khi Pháp xâm lược

Sài Gòn – Chợ lớn
Mĩ tho

Đô thị Việt Nam đầu thế kỉ XX

Ga Hà Nội (năm 1900)

Nhà máy xi-măng Hải Phòng

Cảng sài gòn

Ngân hàng Đông Dương (Ngân hàng
nhà nước hiện nay)

Ga Hà Nội (năm 1900)
Hải Phòng
Nam định

Vinh
Huế

Quy Nhơn

Cảng sài gòn
Sài Gòn – Chợ lớn
Mĩ tho

Đô thị Việt Nam đầu thế kỉ XX

Nhà hát lớn Hà Nội

2. Chính sách về kinh tế
Lĩnh vực

Nội dung các chính sách

Nông
nghiệp

- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất.
- Bóc lột bằng phát canh thu tô.

Công
nghiệp

- Khai thác mỏ (than và kim loại) chế biến thực phẩm,
hàng tiêu dùng.

Giao thông
vận tải

- Đẩy mạnh xây dựng các tuyến đường giao thông.

Thương
nghiệp

- Độc chiếm thị trường Việt Nam

Tài chính

- Đánh thuế nặng, đặt thêm thuế mới để tăng ngân
sách, đặc biệt muối, rượu và thuốc phiện

MỤC ĐÍCH

Ra sức vơ vét, bóc lột trên nhiều lĩnh vực
và bằng nhiều hình thức.

3. Chính sách về văn hóa, giáo dục

Thực dân Pháp thực hiện những chính
sách gì về văn hóa và giáo dục ở nước ta?

3. Chính sách về văn hóa, giáo dục
- Duy trì chế độ giáo dục phong kiến
- Mở trường học mới và một số cơ sở văn hóa, y tế.

Trường Đại học Đông Dương (Đại
học quốc gia Hà Nội ngày nay)

Lớp học phong kiến

Giờ học môn Vật lý tại giảng
đường Đại học Đông Dương

3. Chính sách về văn hóa, giáo dục

Theo em, những chính sách về văn hóa, giáo
dục của Pháp có phải để “khai hóa văn
minh” cho người Việt hay không? Vì sao?

3. Chính sách về văn hóa, giáo dục
- Duy trì chế độ giáo dục phong kiến
- Mở trường học mới và một số cơ sở văn hóa, y tế.

MỤC ĐÍCH

Nhằm nô dịch, ngu dân để dễ bề cai trị

I. Chính sách khai thác thuộc địa của Thực dân Pháp
1. Thiết lập bộ máy nhà nước cai trị
2. Chính sách kinh tế
3. Chính sách văn hóa giáo dục

Trước những chính sách khai thác của thực
dân Pháp, nước ta có những chuyển biến
nhưng theo chiều hướng có lợi cho Pháp.

II. Những chuyển biến của xã hội Việt Nam (trang
140) theo nội dung sau:
1.Lập bảng thống kê các giai cấp, tầng lớp trong xã hội
VN từ thế kỉ XIX đầu XX
2. Nêu điểm mới của xu hướng cứu nước đầu thế kỉ
XX.

XÃ HỘI VIỆT NAM CUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ XX
Giai cấp,
tầng lớp

Nghề nghiệp

Thái độ cách mạng

Địa chủ
phong kiến

Kinh doanh ruộng
đất, bóc lột địa tô

-Tay sai của đế quốc
-Một bộ phận nhỏ có tinh
thần yêu nước

Nông dân

Làm ruộng, nộp tô
thuế

Tư sản

Kinh doanh công
thương nghiệp

- Sẵn sàng tham gia đấu tranh
cách mạng
-Thoả hiệp với đế quốc.
-Một bộ phận nhỏ có tinh thần
dân tộc.

Tiểu tư sản

Làm công ăn lương,
buôn bán nhỏ

- Tích cực tham gia các cuộc vận
động đầu thế kỉ XX

Công nhân

Bán sức lao động,
làm thuê

- Kiên quyết đấu tranh chống
giới chủ, đòi cải thiện cuộc sống

II. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế kỉ XX đến
năm 1918
1. Phong trào yêu nước trước chiến tranh thế giới thứ nhất
- Hai xu hướng cứu nước: bạo động của Phan Bội Châu và
cải cách của Phan Châu Trinh.

Học sinh trong phong trào Đông Du
Phan Bội Châu
Phan Bội Châu chủ trương nhờ Nhật đánh Pháp, đưa người sang Nhật
học đó là phong trào Đông Du.
Chủ trương bạo động vũ trang để giành độc lập là đúng, nhưng tư tưởng
cầu viện là sai.
Phan Bội châu (1867-1940)

Vận động cải cách ( theo
cái mới ) và khai dân trí
với cuộc vận động Duy
tân và chống thuế ở
Trung Kì. Chủ trương:

Phan Châu Trinh (1872-1926)

- Đấu tranh ôn hòa, công
khai, dựa vào Pháp để
đánh đổ vua quan phong
kiến hủ bại, xem đó là điều
kiện tiên quyết để giành
độc lập
- Kêu gọi dân quyền, dân
sinh, dân khí.

2. Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường
cứu nước:

Đọc phần chữ nhỏ ở mục 3, trang 148?
Nội dung bạn vừa đọc giới thiệu cho chúng
ta biết những gì?

2. Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường
cứu nước:
* Giới thiệu tiểu sử của Nguyễn Tất Thành

LÀNG SEN QUÊ NỘI BÁC HỒ

LÀNG HOÀNG TRÙ QUÊ NGOẠI BÁC HỒ

2. Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường
cứu nước:
* Giới thiệu tiểu sử của Nguyễn Tất Thành
* Nguyên nhân Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu
nước mới:
- Đất nước bị Pháp thống trị, các phong trào yêu nước chống Pháp đều
thất bại.
- Yêu nước, thương dân, khâm phục các nhà yêu nước nhưng không
tán thành đường lối hoạt động của họ.

Tàu Đô đốc La-tu-sơ Tơ-rê-vin

HÀNH TRÌNH ĐI TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC TỪ NĂM
1911 ĐẾN NĂM 1917

1914
15-7-1911

PARI
1917
MÁC XÂY
6-7-1911

1912
1912

1912

1912
30-6-1911

SÀI GÒN

1912

5-6-1911

GIBUTI
1912
1912

CÔLÔMBÔ
14-6-1911

1912

8-6-1911

1912
1912

1912

1912

1913
1913

* Những hoạt động:
- 5-6-1911, từ cảng Nhà Rồng Nguyễn Tất Thành
ra đi tìm đường cứu nước.
- Từ 1911 đến 1917, Bác đi nhiều nơi trên thế giới.
- Từ 1917, trở lại Pháp, tham gia các hoạt động yêu
nước, tiếp nhận ảnh hưởng của Cách mạng tháng
Mười Nga, có chuyển biến trong tư tưởng.

Hướng đi của Nguyễn Tất Thành có gì mới so
với những nhà yêu nước chống Pháp thời đó?

So sánh hướng đi của Nguyễn Tất Thành
*Con đường cứu nước của các bậc tiền bối trước đó,
tiêu biểu: cụ Phan Bội Châu đã chọn con đường sang
phương Đông (Nhật Bản) xin họ giúp Việt Nam đánh
Pháp.
*Còn Nguyễn Tất Thành lựa chọn hướng đi sang các
nước phương Tây và một số nơi khác.
Cách đi của Nguyễn Ái Quốc là: đi vào tất cả các giai
cấp tầng lớp, đi vào phong trào quần chúng giác ngộ,
đoàn kết họ đứng lên giành độc lập bằng sức mạnh của
mình là chính.

2. Hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường
cứu nước:
* Những hoạt động:
- 5-6-1911, từ cảng Nhà Rồng Nguyễn Tất Thành
ra đi tìm đường cứu nước.
- Từ 1911 đến 1917, Bác đi nhiều nơi trên thế giới.
- Từ 1917, trở lại Pháp, tham gia các hoạt động yêu
nước, tiếp nhận ảnh hưởng của Cách mạng tháng
Mười Nga, có chuyển biến trong tư tưởng.
Là điều kiện quan trọng để Người xác định con
đường cứu nước đúng cho dân tộc Việt Nam.

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
Chính sách khai
thác của thực dân
Pháp ở nước ta
Tổ
chức
bộ
máy
cai
trị

Chính
sách
về
kinh
tế

Chính
sách
về văn
hóa,
giáo
dục

Phong trào yêu nước
chống Pháp từ đầu thế
kỉ XX đến năm 1918
Hai xu hướng
cứu nước: bạo
động của Phan
Bội Châu và cải
cách của Phan
Châu Trinh.

Hoạt động của
Nguyễn Tất
Thành sau khi ra
đi tìm đường
cứu nước

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1- Học thuộc bài trên cơ sở nắm các sự kiện chính.
2- Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu về các sự kiện và nhân vật lịch sử

3- Chuẩn bị cho Tiết 48: Ôn tập Lịch sử Việt Nam (1858 - 1918)
ND 1: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp từ 1858 đến 1884:
Trình bày các sự kiện tiêu biểu
ND 2: Phong trào kháng chiến chống Pháp trong những năm cuối thế kỉ
XIX
 
- Tôn Thất Thuyết và phong trào Cần Vương
- Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1896)
ND 3: Xã hội Việt Nam từ năm 1897 đến năm 1918
- Nêu ngắn gọn chính sách khai thác thuộc địa của TD Pháp và lí giải mục
đích của cuộc khai thác.
- Trình bày về hai xu hướng cứu nước chính: bạo động và cải cách gắn liền
với một số nhà yêu nước tiêu biểu.
- Những hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước.

CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT