Tiết 59.Chơi chữ
3. Tìm hiểu về chơi chữ



(1) Bà già đi chợ Cầu Đông,
Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?
Thầy bói xem quẻ nói rằng:
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.
a,b. Đọc các ví dụ sau và trả lời câu hỏi a,b
1. Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ lợi trong bài ca dao trên?
2. Việc sử dụng từ lợi ở cuối bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ? Tác dụng?



- Lợi (2), (3) : Danh từ
Ích lợi, lợi lộc
Lợi (nướu) răng
- L?i (1): Tính t?
 Âm giống nhau – nghĩa khác nhau ( từ đồng âm)
Phê phán những người phụ nữ nhiều tuổi còn ham hố
Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước...làm cho bài ca dao thêm hấp dẫn, thú vị.
Hoàn thiện phiếu bài tập sau
Ranh (Tướng)
Ranh con
Danh (Tu?ng)
Giỏi, nổi tiếng
Dùng lối nói trại âm (gần âm)
 Mỉa mai, giễu cợt tên chỉ huy quân sự Pháp
Lặp liên tiếp phụ âm “M”
di?p �m "m" d? di?n t? c?nh tr?i mua
Cá đối
Cối đá
Mèo cái
Mái kèo
Dùng lối nói lái thể hiện lời trách của cô gái đối với người yêu
Sầu riêng
Vui chung
><
Dùng từ trái nghĩa ca ngợi hương vị thơm ngon của trái sầu riêng
3. Tìm hiểu về chơi chữ
a. Khái niệm: Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước,...
- Tác dụng: Làm cho câu văn hấp dẫn và thú vị
b. CÁC LỐI CHƠI CHỮ
Dùng lối
nói trại âm
(gần âm)
Dùng từ
đồng âm
Dùng
cách
điệp âm
Dùng lối
nói lái
Dùng từ ngữ
đồng nghĩa,
trái nghĩa,
gần nghĩa
? Theo em, mỗi VD nêu trên thuộc lối chơi chữ nào?
Lưu ý
Chơi chữ được sử dụng trong
Cuộc sống hằng ngày
Văn học
Thơ văn
trào phúng
Câu đối
Câu đố
…..
c.
Luyện tập
Bài 3/ 93 Phân tích lối chơi chữ
a) Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn
b) Khi đi cưa ngọn, khi về con ngựa
c) Bà Ba béo bán bánh bèo bên bờ biển
a-> dùng từ gần nghĩa ( cùng trường nghĩa )
b-> dùng lối nối lái
c-> dùng điệp âm
Có con mà chẳng có cha
Có lưỡi, không miệng, đó là vật chi?
 Con dao (Lối chơi chữ trái nghĩa)
Trên trời rớt xuống mau co (Là cái gì?)
 Mo cau (lối chơi chữ nói lái)
Trùng trục như con bò thui
Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu
(Là con gì?)
 Con bò thui (lối chơi chữ đồng âm)
Trình bày sản phẩm sưu tầm các lối chơi chữ
Tạm biệt các em