TIẾT 20. BÀI 18. CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI VÀ CÂY
TRỒNG DỰA TRÊN NGUỒN BIẾN DỊ TỔ
HỢP
I.Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp
* Quy trình
- Tạo biến dị: tạo các dòng thuần khác nhau rồi
cho lai giống làm xuất hiện tổ hợp gen mới
- Chọn lọc: đánh giá kiểu hình để chọn tổ hợp gen
mong muốn
- Tạo giống thuần chủng: bằng tự thụ phấn hoặc
giao phối gần

* Cơ sở
- Các gen nằm trên các NST khác nhau sẽ phân li
độc lập với nhau qua thụ tinh sẽ hình thành nên
những tổ hợp gen mới

TIẾT 20. BÀI 18. CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI VÀ CÂY
TRỒNG DỰA TRÊN NGUỒN BIẾN DỊ TỔ
HỢP
I.Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

VD1:

Giống Lợn ỉ

Lợn ỉ

X

VD2:Giống Lợn

Lợn đại bạch( 250 - 400kg) x Lợn đại bạch( 250 - 400kg)

Phương pháp tạo giống thuần dựa vào biến dị
tổ hợp có ưu, nhược điểm gì?

- Ưu điểm:
+ Chọn lọc ra được các kiểu gen mong muốn.
+ Không đòi hỏi kĩ thuật phức tạp.
- Nhược điểm:
+ Xuất hiện các tổ hợp gen xấu không mong muốn
do giao phối gần hoặc tự thụ phấn.
+ Tốn nhiều thời gian, công sức…
+ Không dễ gì duy trì kiểu gen mong muốn ở trạng
thái thuần chủng.

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI CAO
1 - KHÁI NIỆM ƯU THẾ LAI

- Ví dụ:

X
Lợn ỉ

Bớc sai

Lợn lai F1

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
1 - KHÁI NIỆM ƯU THẾ LAI

- Ví dụ:

Vịt cỏ

Vịt Anh đào

Vịt Bạch tuyết

Trọng lượng to hơn vịt cỏ, biết kiếm mồi,
lông dùng làm len.

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
1 - KHÁI NIỆM ƯU THẾ LAI

- Ví dụ:

X
Bòsữa=Bò hônten

Bò vàng Việt Nam

Giống bò sữa

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
1 - KHÁI NIỆM ƯU THẾ LAI

- Ví dụ:
- Khái niệm: Là hiện tượng con lai có năng suất,
sức chống chịu, khả năng sinh trưởng và phát
triển cao vượt trội so với các dạng bố mẹ.

2. CƠ SỞ DI TRUYỀN CỦA HIỆN TƯỢNG ƯU THẾ LAI:

- Giả thuyết siêu trội:
AABBCC, AAbbCC, AABBcc< AaBbCc> aabbcc

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
3 - PHƯƠNG PHÁP TẠO ƯU THẾ LAI

- Tạo dòng thuần chủng.
- Lai khác dòng: lai giữa các
dòng thuần chủng khác nhau Giống địa
để tìm tổ hợp lai có ưu thế lai phương
cao nhất( lai khác dòng đơn,
lai khác dòng kép)
F1:
+ Lai khác dòng đơn:
Dòng A x dòng B
 dòng C
+ Lai khác dòng kép:

x
Giống
ngoại

Sơ đồ lai kinh
tế đơn giản

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
3 - PHƯƠNG PHÁP TẠO ƯU THẾ LAI

x

x

Dòng D

Dòng B

Dòng A

Dòng E

x
Dòng G
Dòng C

Con lai
- Ưu điểm: con lai có ưu thế lai cao sử dụng vào
mục đích kinh tế.
- Nhược điểm:
+ Tốn nhiều thời gian.
+ biểu hiện cao nhất ở F1 sau đó giảm dần qua
các thế hệ -> Không dùng F1 làm giống.

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
4 – MỘT VÀI THÀNH TỰU ỨNG DỤNG ƯU THẾ LAI TRONG
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Con la
(Ngựa cái x Lừa đực)

Con Boocđô
(Lừa cái x Ngựa đực)

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
4 – MỘT VÀI THÀNH TỰU ỨNG DỤNG ƯU THẾ LAI TRONG
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Cây cải bắp
(Brassica oleracea)

Cây cải củ (Raphanus sativas)

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
4 – MỘT VÀI THÀNH TỰU ỨNG DỤNG ƯU THẾ LAI TRONG
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Bò Sin

II - TẠO GIỐNG LAI CÓ ƯU THẾ LAI
4 – MỘT VÀI THÀNH TỰU ỨNG DỤNG ƯU THẾ LAI TRONG
SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong
sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam.

Cá lai đẹp
hơn

Tạo giống ưu thế lai F1
Giống cá

x

Trê vàng

Trê lai

Trê châu phi

Thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong
sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam.

Trê lai to hơn

Thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong
sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam.

Vịt cỏ

Vịt Anh đào

LUYỆN TẬP
 Vì sao người ta không dùng con lai kinh tế để nhân
giống ?
A. Vì F1 có ưu thế lai
B. Vì F1 có kiểu gen đồng hợp
C. Vì thế hệ sau có hiện tượng phân tính
D. Vì tỉ lệ dị hợp giảm, đồng hợp tăng nên
biểu hiện ưu thế lai giảm

05

 Để tạo ưu thế lai ở vật nuôi, ở nước ta thường sử
dụng công thức lai nào sau đây ?
A. Phối con cái cao sản thuộc giống thuần
nhập nội với con đực thuộc giống trong
nước.
B. Phối con đực cao sản thuộc giống thuần
nhập nội với con cái thuộc giống trong nước.
C. Phối con cái cao sản thuộc giống trong
nước với con đực thuộc giống thuần nhập
nội
D. Phối con đực cao sản thuộc giống trong
nước với con cái thuộc giống thuần nhập nội
05

Khi lai kinh tế, người ta thường dùng đực giống
cao sản ngoại nhập, con cái giống địa phương, vì:
A. Con đực giống ngoại nhập có khả năng
giao phối với nhiều con cái địa phương
B. Con lai có khả năng thích nghi với điều
kiện khí hậu và chăn nuôi của giống mẹ
C. Con lai có sức tăng sản của giống bố..
D. Cả A, B và C

05