CHỦ ĐỀ 8:

PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

CHỦ ĐỀ
1

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu về một số thiên tai
Hãy kể một số thiên tai mà
em biết?

CHỦ ĐỀ
1

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu về một số thiên tai

CHỦ ĐỀ
1

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu về một số thiên tai

Thiên tai ảnh hướng đến đời
sống con người như thế nào?

Một số thiên tai:
- Lũ quét
- Sạt lở đất
- Lũ lụt
- Hạn hán
- Bão
- Cháy rừng
- Xâm nhập mặn
- Động đất, sóng thần
- Núi lửa phun trào
- Nạn cát bay,...

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu
TRÒ CHƠI

Lớp chia thành hai đội thi. Thành viên ở mỗi đội quan sát
câu hỏi và chọn phương án trả lời đúng cho các câu hỏi.
Đội nào trả lời đúng nhiều hơn, đội đó sẽ chiến thắng.

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu

Câu 1: Những thay đổi của khí hậu vượt ra khỏi trạng thái trung
bình đã được duy trì trong nhiều năm gọi là gì?
A. Nóng lên toàn cầu
B. Hiệu ứng nhà kính
C. Biến đổi khí hậu
D. Thiên tai

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu
Câu 2: Biến đổi khí hậu sẽ làm mọi khu vực trên Trái Đất nóng lên?
A. Đúng
B. Sai
Câu 3: Những hiện tượng nào sau đây là biểu hiện của biến đổi khí hậu?
A. Núi lửa phun trào
B. Băng tan
C. Nhiệt độ trung bình giảm xuống
D. Mực nước biển dâng lên

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu

Câu 4: Các hoạt động nào sau đây làm gia tăng hiệu ứng nhà kính?
A. Giao thông vận tải
B. Chặt phá rừng
C. Tiết kiệm điện
D. Chăn nuôi gia súc

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu
Những hoạt động nào của người
Nguyên nhân: dân ở địa phương em đã làm gia
hậu?
- Biến đối khí hậu cótăng
thể biến
là dođổi
cáckhí
quá
trình tự nhiên hoặc do hoạt động
của con người.
- Các yếu tố từ tự nhiên như: hoạt động của núi lửa, cháy rừng tự nhiên.
- Hoạt động sống của con người đã can thiệp quá nhiều vào tự nhiên, phá
vỡ sự cân bằng trong tự nhiên như khai thác và sử dụng tài nguyên quá
mức, chặt phá rừng, sử dụng phân bón thuốc trừ sâu quá mức, khí thải từ
các phương tiện giao thông,...

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu tác động đến
môi trường sống như thế nào?

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu

Tác động của BĐKH: Biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng đến môi
trường sống: băng tan, mực nước biển dâng, năng nóng, hạn hán,
bão, lũ lụt, giảm đa dạng sinh học, huỷ diệt hệ sinh thái, dịch bệnh,
sạt lô, động đất, dịch bệnh,....

CHỦ ĐỀ
2

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tìm hiểu tác động của biến đổi khí hậu
Chỉ ra tác động của biến đổi khí
hậu đến sức khỏe của con
người?

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
TRÒ CHƠI

Lớp chia thành 2 đội, mỗi đội sẽ cử đại diện đọc một câu
ca dao, tục ngữ có dấu hiệu của trời sắp mưa, bão. Đội
nào đọc được nhiều câu hơn sẽ thắng.
Ví dụ:
• Gió heo may chuồn chuồn bay thì bão.
• Bao giờ trời kéo vảy tê sắp gồng sắp gánh ta về kẻo mưa.

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão

☼ Kinh nghiệm 1: Nhìn bằng mắt thường
- Dấu hiệu: Chớp xa xuất hiện liên tục,
đều đặn, gây nhiễu âm, cản trở hoạt động
của máy thu thanh.
- Hướng có chớp sáng nhất là hướng đang
có bão hoạt động.
- Đối với vùng ven biển nước ta, trước khi
bão tới thường xuất hiện chớp ở hướng
Đông – Nam.
“Đông Nam có chớp chéo nhau
Thấp sát mặt biển hôm sau bão về”.

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão

☼ Kinh nghiệm 2: Cảm nhận từ không khí
- Dấu hiệu: Bầu trời quang đãng, không khí
oi bức, ngột ngạt, lặng gió kéo dài vài ba
ngày.
- Xuất hiện mây tích, giống như nếp nhăn,
thường tích tụ phía cuối chân trời.
- Giải thích về mặt khoa học, mưa lớn
thường xảy ra khi không khí đã nóng lại ẩm,
khiến cho nước ở bề mặt trái đất không thể
bốc hơi được. Mồ hôi trên cơ thể người cũng
khó khô đi. Khi ấy ta cảm thấy oi bức ngột
ngạt khó chịu.

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão

☼ Kinh nghiệm 3: Chuồn chuồn
- Về mặt vật lý, cánh chuồn chuồn được cấu tạo
rất mỏng, còn khi trời sắp mưa độ ẩm trong
không khí là rất cao. Chính vì vậy, hơi nước
ngưng tụ thành những hạt li ti, đậu trên cánh
của chuồn chuồn khiến chúng không thể bay
cao được.
- Về tập tính sinh sản: Chuồn chuồn thường đẻ
trứng vào mùa mưa và đẻ trên mặt nước. Chính
vì vậy, ta thường thấy chúng lượn lờ trên mặt
nước mỗi khi mưa sắp đến.
“Chuồn chuồn bay thấp mưa ngập bờ ao
Chuồn chuồn bay cao mưa rào lại tạnh”

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
☼ Kinh nghiệm 4: Và một số kinh nghiệm dân gian khác
“Cơn đằng Đông vừa trông vừa chạy
Cơn đằng Nam vừa làm vừa chơi”
“Mây xanh thì nắng, mây trắng thì mưa”
“Mây kéo xuống biển thì nắng chang chang
Mây kéo lên ngàn thì mưa như trút”
“Mống đông vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật”

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
“Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa”
“Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão”
“Én bay thấp mưa ngập cầu ao,
Én bay cao mưa rào lại tạnh”
“Chuồn chuồn bay thấp thì mưa,
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”
“Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước”…

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão

Dấu hiệu khi có mưa, bão:
- Bầu trời quang đãng, không khí oi bức, ngột ngạt, lặng gió kéo dài vài
ngày.
- Xuất hiện mây vẫn vũ như nếp nhăn, tích tụ phía cuối chân trời. Trên lớp
mây này thường có quầng mây xuất hiện, tây cứ thấp dần, dày, đen dần,
bay nhanh và ngày càng nhiều.
- Chóp xa xuất hiện liên tục, đều đặn, hướng chóp sáng nhất là hướng đang
có bão hoạt động. Đối với vùng ven biến nước ta, trước khi bão tới thường
xuất hiện chóp ở hướng Đông - Nam.

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
TRƯỚC BÃO

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
TRƯỚC BÃO

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
TRƯỚC BÃO

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
TRONG BÃO

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
SAU BÃO

- Theo dõi tin bão trên truyền hình, báo đài.
- Kiểm tra những chồ hư hỏng của nhà mình để kịp thời sửa chữa.
- Kiểm tra nguồn nước xem có bị hư hỏng không.

CHỦ ĐỀ
3

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi có bão
Thảo luận theo nhóm 4 HS về ba tình huống sau:
• Tình huống 1: Theo thông tin dự báo thời tiết, đêm mai sẽ có bão về
và kéo dài trong một vài ngày. Em cùng người thân sẽ chuẩn bị những
gì để đảm bảo an toàn khi bão về?
• Tình huống 2: Em đang đi bộ trên đường đi học về, trời đổ mưa lớn,
gió thổi rất mạnh và có sấm chớp. Lúc này, em sẽ làm gì?
• Tình huống 3: Sau mưa bão, mái tôn nhà em bị hỏng. Em sẽ cùng gia
đình làm gì để khắc phục sự cố này?

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
Chỉ ra dấu hiệu có nguy
cơ xảy ra lũ lụt?

- Nước sông, suối có màu đục.
- Có tiếng động bất thường của đất đá,....

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
TRƯỚC LŨ LỤT

Trước khi xảy ra lũ lụt em
cần phải làm gì?

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
TRƯỚC LŨ LỤT

Tình huống: Nếu khu vực em đang sinh sống có nguy cơ mưa
bão dài ngày, lũ lụt dâng cao, em sẽ chuẩn bị những vật dụng gì?
Vì sao?
Những nhu yếu phẩm cần chuẩn bị khi có nguy cơ lũ luạt: nước sạch, thực
phẩm khô/ thực phẩm đóng hộp, đén pin/ đèn tích điện và pin dự phòng,
thuốc và túi cứu thương, áo mưa, ủng lội nước, điện thoại, đồ dung vệ sinh
cá nhân (kem đánh răng, xà phòng,…), tiền mặt, quần áo,…

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
TRONG LŨ LỤT

Trong khi xảy ra lũ lụt em
cần phải làm gì?

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
TRONG LŨ LỤT

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
SAU LŨ LỤT

CHỦ ĐỀ
4

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ trước lũ lụt
HƯỚNG DẪN MẶC ÁO PHAO

CHỦ ĐỀ
5

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi sạt lở đất

Em hãy tham gia khảo sát dấu
DẤU
HIỆU
NGUY
SẠT
LỞ ĐẤT:
hiệu,
nguy
cơ sạt
lở đấtCƠ
(sạt
lở núi,
Vết nứt
xuất
hiện
trêndưới
tường, trần, nền, bức tường, lề đường hoặc
bổ- sông,
bởmới
biển
theo
bảng
cầuGV
thang
nguyên
đây.
đọc không
Lủng dấu
hiệu dạng.
và choXuất hiện các vết nứt mở rộng trên mặt
hoặc
HSđấtgio
thỏtrên
màulốiđểđi.lựa chọn biểu
- Mặt
xuất
hiện
nứt,
hiện– tượng phồng rộp, đường bấp bênh. Nước
hiện
có đất
dung
hay
saivết
(thẻ
xanh
phunthẻ
ra đỏ
từ mặt
đất tại nhiều vị trí mới.
đúng,
– sai).
- Cây bị nghiêng hoặc di chuyến.
- Hàng rào, tường chắn, cột điện bị nghiêng hoặc di chuyên.

CHỦ ĐỀ
5

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi sạt lở đất

CHỦ ĐỀ
5

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi sạt lở đất
- Trước khi sạt lở:
+ Tìm hiêu khu vực gần nhà đã từng xảy ra sạt lở đất.
+ Quan sát đất quanh nơi ở để phát hiện dấu hiệu sạt lở đất.
+ Chuẩn bị thức ăn, nước uống, thuốc và đồ sơ cứu ý tế, đèn pin,…
- Trong khi sạt lở đất:
+ Sơ tán theo hướng dần của chính quyền địa phương.
+ Di chuyến nhanh ra khỏi nơi sạt lở.
+ Không đi lại gần cầu, cống khi nước đang lên; không vớt củi, bơi lội ở
sông suối khi có mưa lớn hoặc khi nước chuyển từ trong sang đục.

CHỦ ĐỀ
5

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tự bảo vệ khi sạt lở đất
- Sau khi sạt lở:
+ Tránh xa khu vực sạt lở vì nền đất chưa ổn định.
+ Không được vào bất kì ngôi nhà nào nếu chưa được người lớn kiêm
tra.
Sạt lở xảy ra rất nhanh nên sau khi quan sát thấy các dấu hiệu nguy cơ
sạt lở thì các em ngay lập tức phải chạy ra khỏi vùng nguy hiểm. Sau
khi hết sạt lở các em vẫn phải cẩn thận vì nền đất vẫn chưa ổn định
hơn và có thể tiếp tục sạt lở nữa. Trước khi vào nhà cần được người
lớn kiểm tra kĩ càng.

CHỦ ĐỀ
6

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Phòng chống dịch bệnh sau thiên tai
Em hãy chia sẻ những hiểu biết
về các dịch bệnh thường xảy ra
sau thiên tai?
Bước vào mùa mưa bão, nhiều đợt mưa, bão lớn xảy ra, gây lũ lụt trên
diện rộng. Đây cũng là thời điểm các dịch bệnh mùa mưa lũ như tả, lị,
thương hàn, tiêu chảy, bệnh nước ăn chân, cảm cúm, đau mắt đỏ,... đe
doạ sức khoẻ cộng đồng.

CHỦ ĐỀ
6

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Phòng chống dịch bệnh sau thiên tai

CHỦ ĐỀ
6

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Phòng chống dịch bệnh sau thiên tai
Từ cuối năm 2019 đến 2021, cả
nhân loại đã phải trải qua đại dịch
viêm đường hô hấp cấp Covid – 19.
Hãy chia sẻ hiểu biết của em và
kinh nghiệm mà gia đình em đã làm
để phòng chống dịch?

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu
Câu 1. Trong số những hoạt động sau, hoạt động nào không giúp
giảm thiểu biến đổi khí hậu
A. Giảm ùn tắc giao thông
B. Sử dụng điều hoà nhiệt độ
C. Tiết kiệm điện
D. Đi xe đạp thay vì xe máy

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu
Câu 2. Trong các loại bóng đèn sau, bóng đèn nào tiết kiệm năng
lượng hiệu quả nhất?
A. Bóng đèn sợi đốt
B. Bóng đèn huỳnh quang
C. Bóng đèn LED
D. Bóng đèn cao áp

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu
Câu 3. Hoạt động nào giúp giảm thiểu biến đổi khí hậu?
A. Để đèn sáng khi ra khỏi nhà, khỏi lớp
B. Chặt phá rừng
C. Mua nước uống đóng chai nhựa
D. Sử dụng phương tiện giao thông công cộng

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu
Chia sẻ theo nhóm về những việc
mình đã làm tại gia đình, nhà
trường và nơi công cộng để giảm
thiểu biến đổi khí hậu?

CHỦ ĐỀ
7

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Thực hiện những việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu

CHỦ ĐỀ
8

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè…
LÀM TỜ RƠI
Gợi ý: Trong tờ rơi cụ thể hoá những nội dung sau:
• Những số điện thoại cần thiết trong trường hợp khẩn cấp khi có thiên
tai xảy ra (công an, cấp cứu, phòng cháy chữa cháy,...);
• Các biện pháp tự bảo vệ khi có thiên tai xảy ra;
• Tuyên truyền thực hiện các việc làm giảm thiểu biến đổi khí hậu.

CHỦ ĐỀ
8

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè…
THUYẾT TRÌNH
- Lớp chia thành các nhóm từ 5 – 6 em, lần lượt từng em trong nhóm
tuyên truyền, vận động mọi người trong nhóm thực hiện các hành
động tự bảo vệ trước thiên tai và giảm thiểu biến đổi khí hậu.
- Các em còn lại vừa quan sát bạn vừa đưa ra ý kiến của mình về:
• Ngôn ngữ nói: mạch lạc, rõ ràng,...
• Tính thuyết phục và lan toả đến mọi người: mức độ tốt, khá, trung
bình, yếu.

CHỦ ĐỀ
8

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè…

CHỦ ĐỀ
8

8: PHÒNG TRÁNH THIÊN TAI VÀ GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè…