BÀI 7
CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI NHẬP
QUỐC TẾ

Giảng viên: ThS. Nguyễn Mạnh Thắng
Phó trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy
Báo cáo viên cấp Trung ương

Nội dung bài gồm 4 phần lớn
I.

Yêu cầu khách quan của hội nhập quốc tế
trong giai đoạn hiện nay
II. Quan điểm chủ động và tích cực hội nhập
quốc tế của Đảng ta
III. Tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam
trong những năm qua
IV. Phương hướng, giải pháp đẩy mạnh hội
nhập quốc tế trong những năm tới

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1. Cách mạng khoa học – công nghệ và những tác động
đến đời sống kinh tế - xã hội

Sự xuất hiện của làn sóng đổi mới công nghệ, sự bùng nổ
thông tin … đã làm cho khoa học thực sự là lực lượng
sản xuất trực tiếp
Cách mạng KHCN tác động mạnh mẽ đến đời sống chính
trị, văn hóa, xã hội, trở thành một trong những xu thế của
thế giới hiện đại
Với sự phát triển của KHKT, phương pháp làm ra sản
phẩm đã có sự thay đổi cơ bản

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
1. Cách mạng khoa học – công nghệ và những tác động
đến đời sống kinh tế - xã hội

Xã hội thông tin, kinh tế tri thức đã làm thay đổi
nhận thức, ứng xử với thiên nhiên,…của con
người
Yêu cầu, đòi hỏi giáo dục và đào tạo phải đổi
mới, hiện đại hóa một cách căn bản và toàn diện
Tuy vậy, những tiến bộ của khoa học, công nghệ
đã diễn ra không đồng đều giữa các nước và khu
vực

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
2. Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan ngày
càng có nhiều nước tham gia

Phân công lao động xã hội quốc tế phát triển mạnh mẽ
dẫn đến quá trình toàn cầu hóa
Toàn cầu hóa tạo nên “chuỗi giá trị toàn cầu” khi mà
một sản phẩm hoàn chỉnh do nhiều công ty, doanh
nghiệp của nhiều nước tham gia sản xuất.
Toàn cầu hóa kinh tế trên thế giới được mở đầu do các
nước tư bản công nghiệp phát động, trước hết vì lợi ích
của các nước này, nhằm giải quyết vấn đề thị trường cho
sự phát triển của sản xuất

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
2. Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế khách quan ngày
càng có nhiều nước tham gia

Nội dung của quá trình toàn cầu hóa, theo các quy
định của WTO: các nước tham gia tổ chức phải
mở cửa thị trường nước mình cho các nước thành
viên về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ
và đầu tư
Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TTP):
bỏ thuế nhập khẩu hàng hóa trong nội bộ khối

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
3. Xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế là các nước có
chế độ chính trị khác nhau vừa đấu tranh vừa hợp tác,
cùng tồn tại trong hòa bình

Sau khi Liên Xô tan rã, thế đối đầu hai cực trên
thế giới đã bị phá vỡ
Đầu thế kỷ XXI, quan hệ giữa các nước lớn có
nhiều sự thay đổi (nhất là khi nước Nga phục hồi
và Trung quốc trở thành 1 nước lớn trên thế giới
và trong khu vực)
Sự xuất hiện những liên kết khu vực (EU,
ASEAN, OAS…)

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
3. Xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế là các nước có
chế độ chính trị khác nhau vừa đấu tranh vừa hợp tác,
cùng tồn tại trong hòa bình

Trong quan hệ quốc tế vẫn tồn tại các mối quan
hệ bất bình đẳng, cường quyền, áp đặt giữa nước
này với nước khác

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

4. Quá trình phát triển kinh tế thị trường và các
khu vực mậu dịch tự do

Sự ra đời của nền kinh tế hàng hóa và phát triển lên cao
hơn là nền Kinh tế thị trường
Thể chế kinh tế tồn tại trên thế giới bao gồm sự vận
động của các quy luật khách quan của nền kinh tế thị
trường và vai trò điều tiết, định hướng của Nhà nước
Sự phát triển của sản xuất hàng hóa trong nước hình
thành thị trường dân tộc thống nhất (chuyển từ cơ chế
kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang KTTT ở các nước
XHCN)

I. YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA HỘI NHẬP QUỐC
TẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

4. Quá trình phát triển kinh tế thị trường và các
khu vực mậu dịch tự do

Sự gia tăng các mối liên kết kinh tế toàn cầu và
xu hướng liên kết kinh tế, hình thành các tổ chức
kinh tế khu vực và các quan hệ mậu dịch tư do
song phương
Giữa toàn cầu hóa và khu vực hóa có những khác
biết nhất định và những điểm chung, thống nhất
với nhau

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA

1. Quá trình hình thành chính sách hội nhập quốc tế
của Đảng ta

a. Về hội nhập kinh tế quốc tế
- Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh: đối với các
nước dân chủ, nước Việt Nam sẵn sàng thực thi chính
sách mở cửa và hợp tác trong mọi lĩnh vực
- Từ đại hội VI: tranh thủ mở mang quan hệ kinh tế và
KHKT với các nước thế giới thứ ba, các nước Công
nghiệp phát triển, các tổ chức quốc tế và tư nhân nước
ngoài trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA

1. Quá trình hình thành chính sách hội nhập quốc tế
của Đảng ta

a. Về hội nhập kinh tế quốc tế
- Tại đại hội VII, VIII: chủ động chuẩn bị các điều kiện
cần thiết về cán bộ, pháp luật và nhất là các sản phẩm
mà chúng ta có khả năng cạnh tranh để hội nhập thị
trường khu vực và thị trường quốc tế
- Tại Đại hội IX: chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và
khu vực
- Đại hội X: phải chủ động và tích cực hội nhập kinh tế
quốc tế

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA

1. Quá trình hình thành chính sách hội nhập quốc tế
của Đảng ta
b. Chủ trương hội nhập quốc tế
- Tại Đại hội XI: Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
- Tại Đại hội XII: Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc
lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa dạng hóa, đa
phương hóa trong quan hệ đối ngoại; chủ động và tích cực
hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có
trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
- Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “Chủ động và tích cực
hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập,
tự chủ và hội nhập quốc tế; thúc đẩy hội nhập quốc tế
toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả vì lợi ích quốc gia
- dân tộc”

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA
2. Những quan điểm chỉ đạo trong quá trình hội nhập

Một là, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế là
định hướng chiến lược lớn của Đảng nhằm thực
hiện thắng lợi nhiệm vụ XD và BV Tổ quốc Việt
Nam XHCN
Hai là, Hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn
dân và của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo
của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA
2. Những quan điểm chỉ đạo trong quá trình hội nhập

Ba là, HNQT trên cơ sở phát huy tối đa nội lực; hoàn
thiện thể chế, nâng cao chất lượng nhân lực, hiện đại hóa
kết cấu hạ tầng, nâng cao sức mạnh tổng hợp và năng
lực cạnh tranh quốc gia; liên kết giữa các vùng, miền,
khu vực trong nước.
Bồn là, Hội nhập kinh tế là trọng tâm, hội nhập các lĩnh
vực khác phải tạo thuận lợi cho hội nhập kinh tế, góp
phần phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, đảm bảo an
ninh quốc gia, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân
tộc..

II. QUAN ĐIỂM CHỦ ĐỘNG VÀ TÍCH CỰC HỘI
NHẬP QUỐC TẾ CỦA ĐẢNG TA
2. Những quan điểm chỉ đạo trong quá trình hội nhập

Năm là, HNQT là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh;
kiên định lợi ích quốc gia dân tộc; không để rơi vào
thế bị động, đối đầu, không tham gia vào các tập hợp
lực lượng, các liên minh bên này chống bên kia
Sáu là, nghiêm chỉnh tuân thủ các cam kết quốc tế mà
Việt Nam tham gia; chủ động, tích cực tham gia xây
dựng và tận dụng hiệu quả các quy tắc, luật lệ quốc tế,
tham gia các hoạt động của cộng đồng khu vực và
quốc tế…

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA
•

Các chiều của hội nhập

Theo chiều “rộng - hẹp”, có ba cấp độ hội nhập là: 1- Hội nhập hẹp, khi
quốc gia hội nhập chỉ tham gia một vài lĩnh vực trong đời sống cộng
đồng quốc tế; 2- Hội nhập tương đối rộng, khi quốc gia hội nhập tham
gia phần lớn các lĩnh vực trong đời sống cộng đồng quốc tế; 3- Hội nhập
rộng, khi quốc gia hội nhập tham gia tất cả các lĩnh vực trong đời sống
cộng đồng quốc tế.
Theo chiều “nông - sâu”, cũng có ba cấp độ hội nhập là: 1- Hội nhập
nông, khi quốc gia hội nhập hầu như không có vị trí, vai trò gì trong cộng
đồng quốc tế; 2- Hội nhập tương đối sâu, khi quốc gia hội nhập có vị trí,
vai trò nhất định trong cộng đồng quốc tế; 3- Hội nhập sâu, khi quốc gia
hội nhập có vị trí, vai trò đáng kể trong cộng đồng quốc tế.

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA
1. Gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)

ASEAN được thành lập ngày 8/8/1967 gồm có 5
quốc gia (Thái Lan, Indonexia, Malaysia, Xingapo và
Philippin)
Ngày 28/7/1995 Việt Nam chính thức trở thành thành
viên của ASEAN
Tính đến 1999 ASEAN có 10 nước thành viên: bao
gồm diện tích 4,46 triệu km2, chiếm 3% diện tích thế
giới, dân số 600 triệu người chiếm 8,8% thế giới
Ngày 31/12/2015: thành lập Cộng đồng ASEAN dựa
trên 3 trụ cốt: CT-AN, KT và VH-XH

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA

2. Tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực

Một là, Việt Nam là thành viên sáng lập của diễn
đàn hợp tác Á – Âu (ASEM)

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA

2. Tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực

Hai là, gia nhập Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á –
Thái Bình Dương (APEC)

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA

2. Tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực

Ba là, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của
Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA

2. Tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực

Bốn là, Ký kết các thỏa thuận thành lập khu vực mậu
dịch tự do

III. TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ CỦA VIỆT
NAM TRONG NHỮNG NĂM QUA
3. Xây dựng các mối quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn
diện với nhiều nước trên thế giới
Hiện nay Việt Nam đang có mối quan hệ hối tác với một số nước như
sau:
- Về quan hệ đối tác chiến lược toàn diện: Trung Quốc (nâng cấp quan
hệ năm 2008), Nga (năm 2012), Ấn Độ (2016), Hàn Quốc (2022), Mỹ
(2023)
- Về đối tác chiến lược: Nhật Bản, Tây Ban Nha (năm 2009); Anh
(2010); Đức (2011); Italia, Thái Lan, Indonesia, Singapore và Pháp
(2013); Malaysia và Philippines (2015); Úc (2018); New Zealand (2020)
- Về đối tác toàn diện: Chile, Brazil và Venezuela (năm 2007); Argentina
(2010); Mỹ, Đan Mạch (2013); Myanmar và Canada (2017); Hungary
(2018); Brunei và Hà Lan (2019)...

IV. PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH
HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG NHỮNG NĂM TỚI

1. Bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia – dân tộc
trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc
tế, bình đẳng và cùng có lợi
2. Nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, tiếp tục
đưa các mối quan hệ hợp tác đi vào chiều sâu
3. triển khai mạnh mẽ định hướng chiến lược chủ
động và tích cực hội nhập quốc tế
4. Nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế
5. Bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự
quản lý tập trung của Nhà nước đối với các hoạt
động đối ngoại