KIỂM TRA BÀI CŨ:
? Thế nào là hiện tượng chuyển nghĩa của
từ?
Chuyển nghĩa là hiện tượng thay đổi nghĩa
của từ, tạo ra những từ nhiều nghĩa.
? Em hiểu thế nào là nghĩa gốc, nghĩa
chuyển?
Nghĩa gốc là nghĩa xuất hiện từ đầu, làm cơ
sở để hình thành các nghĩa khác.

Nghĩa chuyển là nghĩa được hình thành trên
cơ sở của nghĩa gốc.
? Thông thường trong câu, từ mang mấy
nghĩa?
Thông thường trong câu, từ chỉ có một
nghĩa nhất định. Tuy nhiên trong một số
trường hợp, từ có thể được hiểu đồng thời
theo cả nghĩa gốc lẫn nghĩa chuyển.

KIỂM TRA BÀI CŨ
Xác định từ ngữ mang nghĩa gốc :
aa. Bàn chân

c. Chân giường

b. Chân núi
d. Chân ghế

Chúc mừng bạn nhé!

Gạch dưới những từ ngữ giống nhau trong
câu dưới đây:

a. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân
thù. Tre xung phong vào xe tăng đại bác. Tre giữ
làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa
chín.Tre hi sinh để bảo vệ con người.Tre,
anh hùng lao động!Tre, anh hùng chiến đấu!
( Thép Mới)
b.Truyện dân gian thường có nhiều chi tiết tưởng
tượng kì ảo nên em rất thích đọc truyện dân gian.

HÌNH ẢNH CHÔNG TRE

a. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của
quân thù. Tre xung phong vào xe tăng đại
bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà
tranh, giữ đồng lúa chín.Tre hi sinh để bảo vệ
con người.Tre,
anh hùng lao động!Tre, anh hùng chiến đấu!
( Thép Mới)

? Những từ nào được lặp lại nhiều lần?
* Từ tre được lặp lại (7 lần), từ giữ được lặp lại
4 lần, từ anh hùng được lặp lại 2 lần .
? Những từ được lặp lại có tác dụng gì?
Là lặp có chủ đích: tạo nhịp điệu cho lời văn;
gợi hình ảnh; nhấn mạnh giá trị to lớn, nhiều
mặt của tre.
Phép lặp tu từ (điệp ngữ) .

Chữa lại câu mắc lỗi lặp từ ( thảo luận cặp đôi).
?Từ nào được lặp lại?
b: Truyện dân gian thường có nhiều chi tiết tưởng
tượng kì ảo nên em rất thích đọc
truyện dân gian.
* Từ ngữ lặp lại:Truyện dân gian (2 lần)
? Cách lặp từ này làm cho câu văn như thế nào?
Dùng từ trùng lặp-> gây cảm giác nặng nề,
nhàm chán, rườm rà cho câu văn.

Lỗi lặp từ.
Nguyên nhân:
- Do vốn từ nghèo .
- Thiếu cân nhắc, chọn lọc khi dùng từ.
Chữa:
Cách 1: Em rất thích đọc truyện dân gian vì
truyện có nhiều chi tiết tưởng tượng kì ảo.
(Đảo cấu trúc, bỏ từ trùng lặp “truyện dân
gian”)

Cách 2: Vì truyện dân gian thường có nhiều chi
tiết tưởng tượng kì ảo nên em rất thích đọc.
( Thêm quan hệ từ vì vào đầu câu,bỏ từ trùng
lặp “truyện dân gian”)
Cách 3: Truyện dân gian thường có nhiều chi
tiết tưởng tượng kì ảo nên em rất thích đọc nó.
(Thay thế “truyện dân gian” bằng từ “nó”hay
cụm từ “thể loại này”)

a) Nếu có dịp, chúng em sẽ đi thăm quan
Viện bảo tàng thành phố Hồ Chí Minh.
VIỆN BẢO TÀNG TP HỒ CHÍ MINH

b) Ông họa sĩ già nhấp nháy bộ ria
mép quen thuộc.

Thảo luận nhóm:
? Tìm từ dùng không đúng trong hai câu
trên?
a) Nếu có dịp, chúng em sẽ đi thăm quan
Viện bảo tàng thành phố Hồ Chí Minh.
b) Ông họa sĩ già nhấp nháy bộ ria mép
quen thuộc.

? Nguyên nhân mắc lỗi trong việc dùng từ
ở hai câu trên là gì?
- Thăm quan: “thăm” là từ Thuần Việt có nghĩa là
“hỏi han để biết rõ tình hình”; “quan” là yếu tố Hán
Việt có nghĩa là “xem xét” -> ghép như vậy là
không đúng (Từ này không có trong từ điển).
Mở ra nhắm lại liên tiếp
Nhấp nháy:
Có ánh sáng khi lóe ra,
khi tắt liên tiếp
.

? Hãy viết lại các từ bị dùng sai cho đúng?
Thay từ “thăm quan” bằng từ “tham quan”.
(Tham quan: xem tận mắt để mở rộng hiểu
biết hoặc học tập kinh nghiệm).
Thay từ “nhấp nháy” bằng từ “mấp máy”.
(Mấp máy: cử động khẽ và liên tiếp).
Nguyên nhân mắc lỗi:
- Không nhớ chính xác hình thức ngữ âm.
- Phát âm sai dẫn đến viết sai chính tả.

- Không nhớ chính xác nghĩa của từ .
Cách khắc phục:
- Chỉ dùng những từ mà mình nhớ chính xác
hình thức ngữ âm.
- Cần phát âm đúng=> Viết đúng chính tả.
- Tra từ điển để biết rõ nghĩa của từ.

LUYỆN TẬP
1.Hãy lược bỏ những từ ngữ trùng lặp trong các
câu sau:
a.Bạn Lan là một lớp trưởng gương mẫu nên cả
lớp ai cũng đều rất lấy làm quý mến bạn Lan.
Bỏ các từ: bạn, ai, cũng, rất, lấy làm, Lan)
c.Quá trình vượt núi cao cũng là quá trình con
người trưởng thành, lớn lên.
( Bỏ một trong hai từ “lớn lên”,“trưởng

ĐÁP ÁN

a.Lan là một lớp trưởng gương mẫu nên cả lớp
đều quý mến bạn.
c.Quá trình vượt núi cao cũng là quá trình con
người trưởng thành.

2) Hãy thay từ dùng sai trong các câu dưới đây
bằng những từ khác.Theo em, nguyên nhân
chủ yếu của việc dùng sai đó là gì?
a.Tiếng Việt có khả năng diễn tả linh động mọi
trạng thái tình cảm của con người.
b. Có một số bạn còn bàng quang với lớp.
c. Vùng này còn khá nhiều thủ tục như: ma
chay, cưới xin đều cỗ bàn linh đình; ốm không
đi bệnh viện mà ở nhà cúng bái,…

ĐÁP ÁN
a.Tiếng Việt có khả năng diễn tả sinh động mọi
trạng thái tình cảm của con người.
b. Có một số bạn còn bàng quan với lớp.
c. Vùng này còn khá nhiều hủ tục như: ma chay,
cưới xin đều cỗ bàn linh đình; ốm không đi
bệnh viện mà ở nhà cúng bái,…
=> Nguyên nhân mắc lỗi: nhớ không chính xác
hình thức ngữ âm.

Điền “Đúng” hoặc “Sai” vào các cặp câu sau:
Câu 1:
A1: Ông ngồi dậy cho dễ dàng.
A2: Ông ngồi dậy cho dễ chịu.

Sai
Đúng

Câu 2:
A1: Tình thế không thể cứu vãn nổi. Đúng
A2: Tình thế không thể cứu vớt nổi. Sai

CÁC LỖI THƯỜNG GẶP KHI DÙNG TỪ

Lặp từ

Nguyên nhân
mắc lỗi:
-Vốn từ nghèo
nàn.
-Dùng từ thiếu
cân nhắc.

Lẫn lộn các từ gần âm

Khắc phục:
- Bỏ từ trùng lặp,
dùng từ thay thế
- Đọc nhiều sách,
báo để tăng vốn
từ.
- Suy nghĩ kĩ
trước khi dùng.

Nguyên nhân
-Không nhớ
chính xác
hình thức
ngữ âm.
-Phát âm sai=>
Viết sai
-Không biết
rõ nghĩa
của từ.

Khắc phục:
- Chỉ dùng những
từ mà mình nhớ
chính xác hình thức
ngữ âm.
- Cần phát âm đúng
=>Viết đúng chính
tả
-Tra từ điển để biết
rõ nghĩa.

- Xem lại các ngữ liệu đã

Về nhà:

tìm hiểu
- Hoàn thành các bài tập
vào vở.
- Tìm hiểu cuốn: Từ điển
Tiếng Việt.
+ Xem lại câu chuyện mà
mình đã viết.
+ Lập dàn ý chi tiết cho
đề bài đã viết.