Bài thảo luận môn : Triết học

ĐỀ TÀI THẢO LUẬN:
Mối quan hệ giữa
vật chất và ý thức .
Lớp : D18QTDVDL&LH2

Nhóm 1

Nhiệm vụ của các thành viên nhóm
1:
Nguyễn Huyền
Kiều Thị Vân Anh
01
02
03

Thương

Nhiệm vụ : Thuyết trình
bài thảo luận

Nguyễn Nguyệt Ánh
Nhiệm vụ : Làm
powerpoint

Nguyễn Bảo Linh
Nhiệm vụ : Tổng hợp nội
dung bài thảo luận

04
05
06

Nhiệm vụ : Làm nội dung
bài thảo luận

Phạm Nguyên Khôi
Nhiệm vụ : Làm nội dung
bài thảo luận

Trần Hải Đăng
Nhiệm vụ : Làm nội dung
bài thảo luận

Trong một cuộc tranh luận, hai nhân viên của
một doanh nghiệp cho rằng:
An: Do vật chất quyết định ý thức nên giám
đốc chỉ cần tăng lương cho người lao động là
họ sẽ hăng hái sản xuất ra nhiều sản phẩm
tốt.
Bình: Vì vật chất và ý thức có quan hệ biện
chứng nên đối với người lao động phải vừa
quan tâm đến đời sống vật chất vừa quan tâm
đến đời sống tinh thần.
Quan điểm của em về tranh luận trên như
thế nào? Em rút ra ý nghĩa gì cho bản thân?

0
1

Phạm trù vật
chất

a)- Các quan niệm
trong lịch sử

Trong lịch sử triết học và triết học xã hội, đã có nhiều
quan niệm về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.
Ví dụ, trong triết học cổ điển Hy Lạp, Plato và
Aristotle cho rằng ý thức là thực thể trascendental
độc lập khỏi vật chất. Trong triết học Trung Quốc,
Khổng Tử và Mạnh Tử cho rằng ý thức là một khía
cạnh quan trọng của con người và không phụ thuộc
hoàn toàn vào vật chất.

b) - Quan niệm Mác –
Lênin
V.I.Lênin đã tiến hành tổng
Quan niệm của
V.I.Lênin

kết toàn diện những thành tựu
mới nhất của khoa học, đấu
tranh chống mọi biểu hiện của
chủ nghĩa hoài nghi, duy tâm
Lênin đã tìm kiếm phương
pháp định nghĩa mới cho
phạm trù vật chất thông qua
đối lập với phạm trù ý thức

Định nghĩa vật chất
của V.I.Lênin
“Vật chất là một phạm trù
triết học dùng để chỉ thực tại
khách quan được đem lại cho
con người trong cảm giác,
được cảm giác của chúng ta
chép lại, chụp lại, phản ánh, và
tồn tại không lệ thuộc vào cảm
giác”.

c) Các phạm trù tồn tại vật chất
-Tồn tại vật chất: Vật chất
tồn gồm
tại độc lập:khỏi ý thức và tồn tại khách quan
bao
trong thế giới vật chất.
- Phản ánh ý thức: Ý thức phản ánh vật chất và thế giới vật chất, nhưng
không phản ánh trực tiếp và khách quan mà là một phản ánh chủ quan.
- Sự phản ứng và tác động: Ý thức có khả năng phản ứng và tác động lên
vật chất, thay đổi và tạo điều kiện cho sự phát triển của vật chất.
- Mối quan hệ tương tác: Vật chất và ý thức tương tác và ảnh hưởng lẫn
nhau trong quá trình xã hội lịch sử. Tổng quan, mối quan hệ giữa vật chất
và ý thức là một vấn đề phức tạp và đã được nhiều triết gia và nhà khoa
học xã hội nghiên cứu và tranh luận. Mác-Lênin đóng góp quan trọng vào
việc hiểu mối quan hệ này thông qua khái niệm về vật chất, ý thức và các
phạm trù tồn tại vật chất.

02
Phạm trù ý
thức

-Tại sao ý thức
mang tính chủ
quan ?
- Lấy ví dụ?

Đáp án :
01

02

Theo quan điểm của Mác về bản chất của ý thức: Ý thức
là sự pa hiện thực khách quan vào bộ óc con người một
cách năng động, sáng tạo, bản chất của ý thức là hình
ảnh chủ quan về thế giới khách quan
Ý thức là sự phản ánh nhưng không phải mọi sự phản ánh là ý
thức mà ý thức là sự phản ánh cao nhất của TG khách quan, nó
là sự phả ánh năng động, sáng tạo được thể hiện ở chỗ không
phải là phản ánh nguyên xi hiện thực của chúng mà là sự phản
ánh hiện thực vào bộ óc con người và có sự cải biến trong (thể
hiện tính sáng tạo của nhận thức) tức là sự phản ánh có biến
đổi (Điều này chính là thể hiện tính chủ quan của ý thức).

A- Nguồn gốc
Bộ óc người
Nguồn gốc tự
nhiên
Nguồn gốc
Của ý thức

Phản
ánh

Thế giới KQ
Lao động

Nguồn gốc xã
hội

Ngôn ngữ

Bộ óc Con
người

Nguồn
gốc
tự
nhiên
của
ý
thức

Các
Trình
độ
Phản
ánh
Của
Thế
Giới
Vật
chât

Thế
giới
khách
quan

Giới
TN
Hữu
sinh

Giới
TN
Vô
sinh

Con người:
ý thức
Phả
n
ánh
Sinh
học

Phản
ánh
Cơ
Lý
hóa

Động vật bậc cao:
Phản ánh tâm lý
Động vật có hệ TK:
Phản xạ vô ĐK
Động vật chưa có
TK:
Tính cảm ứng
Thực vật:
Tính kích thích
Thụ động
Chưa lựa

Bộ óc người và
mối quan hệ
giữa con người
với thế giới
khách quan tạo
ra quá trình
phản ánh năng
động, sáng tạo.
=> Là nguồn
gốc tự nhiên
của ý thức

Tạo ra của cải vật chất đồng thời
là nhân tố quyết định hình thành
bộ óc người

Nguồn
gốc
Xã hội
của ý
thức

Lao
động

Phương pháp tư duy khoa học
đượchình thành từ cảm tính đến lý
tính
Thông qua lao động các giác quan
hoàn thiện Con người nhận dạng và
phân loạithông tin

Hình thành ngôn ngữ
Ngôn
ngữ

Chuyển tải tư duy, ý thức
Đỡ lệ thuộc vào các đối tượng vật chất
cụ thể -> Tư duy phát triển

B- Kết Cấu
Các lớp cấu trúc của ý thức:
- Tri thức
-Tình cảm
-Niềm tin
-Ý chí

Các cấp độ của ý thức
Tự ý thức
Tiềm thức
Vô thức

Vấn đề trí tuệ nhân tạo:
Phân biệt ý thức con người và
máy tính điện tử là 2 quá
trình khác nhau về bản chất

Dựa vào nội dung về bản
chất của ý thức hãy cho biết
đặc tính của con người với
trình độ phản ánh tâm lý
của động vật là gì ?

Tính tích cực
và sáng tạo

C – Bản chất
Ý thức là hình
ảnh chủ quan
của thế
giớikhách
quan

Bản chất
của ý
thức
Ý thức mang
bản chất lịch
sử
- xã hội

Ý thức là "hình ảnh" về hiện thực khách quan
trong óc người;
Nội dung phản ánh là khách quan
Hình thức phản ánh là chủ quan

Ý thức
là sự
phản
ánh tích
cực,
sáng tạo
gắn với
thực tiễn
xã hội
Quan hệ
xã hội
Điều kiện
LS

Trao đổi thông tin
giữa chủ thể và
đối tượng phản
ánh
Xây dựng các học
thuyết
Lý thuyết khoa học

Vận dụng để cải tạo
hoạt động thực tiễn

03
Mối quan hệ
giữa vật chất và ý
thức

a) Quan điểm của CNDT và CNDVSH
Chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

✔ Ý thức là tồn tại duy nhất, tuyệt đối, có ✔ Tuyệt đối hoá yếu tố vật chất sinh ra ý
tính quyết định; còn thế giới vật chất chỉ
thức, quyết định ý thức
là bản sao, biểu hiện khác của ý thức
tinh thần, là tính thứ hai, do ý thức tinh
thần sinh ra
✔ Phủ nhận tính độc lập tương đối và
✔ Phủ nhận tính khách quan, cường điệu
tính năng động, sáng tạo của ý thức
vai trò nhân tố chủ quan, duy ý chí,
trong hoạt động thực tiễn; rơi vào
hành động bất chấp điều kiện, quy luật
trạng thái thụ động, ỷ lại, trông chờ
khách quan.
không đem lại hiệu quả trong hoạt
động thực tiễn

TrongTheo
quan
điểm
học
quan
điểm triết
triết học
của của
Mác –Mac
Lenin- Lênin
 Vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng,
trong đó vật chất quyết định ý thức, còn ý thức
tác động tích cực trở lại vật chất.
Quyết định

Vật chất

Ý thức
Tác động

Thời nguyên
thủy

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thưc, tồn
tại khánh quan, độc lập với ý thức tồn tại phụ
thuộc vào hoạt động thần kinh của não.

Làm nông nghiệp
bằng dụng cụ thô sơ.
Rừu đá, quốc đá,
cầy bằng gỗ.

Làm ra quốc sắt,
dùng sức kéo trâu
bò.

Máy cày, máy cấy, máy giặt.

 Ý thức là kết quả của sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong đầu óc
của con người.
 Mọi sự tồn tại, phát triển của ý thức đều gắn liền với quá trình biến đổi vật
chất, vật chất thay đổi thì ý thức cũng thay đổi và phát triển cả về nội dung
và hình thức phản ánh.
 Ý thức tác động lại vật chất, chỉ đạo hoạt động, hành động của con người.

 Là những phản ánh tích cực, tự giác, sáng tạo thông qua thực tiễn :

Phản ánh và sáng tạo là hai thuộc tính không
thể thiếu của ý thức, hai thuộc tính này phải
dựa vào các điều kiện khách quan và năng lực
chủ quan của các chủ thể hoạt động

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức
Vật tồn tại khách quan độc lập với ý thức, là nguồn
gốc sinh ra ý thức. Ý thức là một thuộc tính của bộ
phận con người, phụ thuộc và hoạt động của bộ não.

Vật
chất
quyết
định ý
thức.

Vật chất quyết định nội dung của ý thức
Kết quả của sự phản ánh hình ảnh khách quan vào
trong đầu óc của con người.

Vật chất quyết định bản chất của ý thức
Phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo.

Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý
thức
Vật chất thay đổi dẫn đến ý thức cũng thay đổi

B. Ý THỨC CÓ TÍNH ĐỘC LẬP TƯƠNG
ĐỐI VÀ TÁC ĐỘNG TRỞ LẠI VẬT
CHẤT

-Ý thức tác động lại vật chất thông qua các hoạt động
thực tiễn

Thứ nhất, ý thức
tác động trở lại
thế giới vật chất,
thường thay đổi
chậm so với sự
biến đổi của thế
giới vật chất.

Thứ hai, Sự tác
động của ý thức
đối với vật chất
phải thông qua
hoạt động thực
tiễn của con
người.

Thứ tư, xã hội
càng phát triển thì
vai trò của ý thức
ngày càng to lớn,
nhất là trong thời
đại ngày nay

Thứ ba, vai trò
của ý thức thể
hiện ở chỗ nó chỉ
đạo hoạt động
thực tiễn của con
người

3-Ý Nghĩa

Cách hiểu
Giúp chúng ta giải đáp những
câu hỏi quan trọng về bản chất
của sự tồn tại và ý nghĩa của
cuộc sống con người. Nó có thể
giúp chúng ta hiểu về nguồn
gốc và bản chất của ý thức,
tâm trí, ý niệm, cảm xúc và ý
chí.

Nhận thức
Ý thức của chúng ta về thế
giới bên ngoài, ý thức về bản
thân và ý thức về ý thức
chính mình. Nó có thể giúp
chúng ta hiểu về mối quan hệ
giữa tâm lý và sinh lý, và tình
hình này có thể có ảnh hưởng
đến sức khỏe và trạng thái
tâm lý của con người.

Vấn đề xã hội & đạo
đức

Nếu chúng ta có một hiểu
biết sâu sắc về ý thức và tâm
trí của con người, chúng ta có
thể áp dụng nó vào việc hiểu
và đối nhân xử thế nào là
đúng, xây dựng một xã hội
công bằng và đáng sống, và
đạt được sự cân bằng giữa sự
phát triển vật chất và tinh
thần.

Quan điểm của em về cuộc tranh luận
trên:
Không hoàn toàn đồng tình với quan điểm của An. Theo
An, vật chất tác động lên ý thức, đời sống vật chất quyết
định đời sống tinh thần. Đó là cái nhìn một chiều xuất phát
từ bệnh bảo thủ trì trệ trong nhận thức, là hành động đại
biểu cho chủ nghĩa duy vật tầm thường không biện chứng:
phủ nhận hoặc xem nhẹ vai trò của các yếu tố tinh thần, ý
thức.

Đồng tình với quan điểm của Bình vì khẳng định được mối
quan hệ giữa vật chất và ý thức không phải quan hệ một
chiều mà là tác động qua lại theo chủ nghĩa duy vật biện
chứng. “Nếu chỉ xuất phát từ ý muốn chủ quan, nếu lấy ý chí
áp đặt cho thực tế, thì sẽ mắc bệnh chủ quan duy ý chí.” –

04
Vận Dụng

Vật chất ảnh hưởng đến
ý thức: Điều kiện sống,
điều kiện kinh tế và tầng
lớp xã hội mà một người
trải qua có thể ảnh hưởng
đến ý thức và nhận thức
của họ về thế giới

Ý thức tác động đến
vật chất: Thông qua
việc tạo ra công nghệ
mới, sáng tạo trong
nghệ thuật hoặc thay
đổi trong cách tổ chức
xã hội.

Tương tác giữa vật chất
và ý thức: Một cuộc cách
mạng công nghiệp có thể
thay đổi cả vật chất và ý
thức. Từ khía cạnh ngược lại,
ý thức cũng có thể thúc đẩy
những thay đổi vật chất, như
sự phát triển kinh tế dựa trên
quan điểm và ý thức về thị
trường tự do.

Quan điểm triết học và xã
hội học: Trong triết học duy
vật biện chứng của Marx, mối
quan hệ giữa vật chất và ý
thức được coi là một quan hệ
xã hội, trong đó vật chất xã hội
xác định ý thức xã hội. Trong
khi đó, triết học lý thuyết tâm
lý học của Freud, ý thức được
coi là một yếu tố quyết định và
hình thành vật chất và hành vi
con người.

Câu hỏi :Tại sao muốn hiểu
đúng bản chất của ý thức cần
xem xét nó trong mối quan
hệ qua lại với vật chất, mà
đời sống hiệnthức có tính
thực tiễn của con người ?

=> Vì vật chất và ý thức là
hai hiện tượng chung nhất
của thế giới hiện thực, mặc
dù khác nhau về bản chất,
nhưng giữachúng luôn có mối
liên hệ biện chứng

Tổng kết

Trong mối quan hệ giữa vật chất và ý thức thì vật chất
có trước còn ý thức có sau, vật chất là nguồn gốc của ý
thức quyết định ý thức,ý thức tác động trở lại vật chất
thông qua hoạt động thực tiễn của con người. Mối quan
hệ giữa vật chất và ý thức là mối quan hệ biện chứng..

Đối với người lao động trong doanh nghiệp cần phải
vừa quan tâm đến đời sống vật chất và đời sống tinh
thần mới đạt được hiệu quả cao nhất trong công việc.

 
 Liên hệ bản thân:
 Bản thân phải xác định được các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến
cuộc sống hàng ngày, vì vật chất quyết định ý thức nên con người cần
phải ý thức được những vật chất của cuộc sống còn thiếu thốn để có hành
động phù hợp với thực tế khách quan.
  Phải phát huy tính năng động, sáng tạo trong mọi hoạt động hàng ngày.
Kết cấu của ý thức thì tri thức là quan trọng nhất nên mỗi chúng ta cần chú
trọng phát triển tri thức của bản thân.
  Khi giải thích một hiện tượng cần phải xét có yếu tố vật chất lẫn tinh thần,
cả yếu tố khách quan và điều kiện khách quan.

Thank you
!