Tiết 96: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (PHẦN TLV)
TIẾT 96: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (PHẦN TẬP LÀM VĂN)
I. Kiểm tra phần chuẩn bị của các nhóm:
II.Thực hành :
- Chia lớp thành 2 tổ, 1 tổ một đề tài
+ Di tích văn hóa: Gò Vình
+ Di tích Đền Hùng
- HS trong nhóm thể hiện bài của mình.
* Gò Vình:
- Địa điểm, diện tích, quang cảnh
- Vai trò, tác dụng danh lam thắng cảnh đối với đời sống con người.
Cách bảo vệ, giữ gìn danh lam
Giới thiệu
Quần thể lộc vừng được công nhận là cây di sản nằm tại Gò Thờ, xã Chương Xá, huyện Cẩm Khê, Phú Thọ. Từ xa, quần thể lộc vừng như một chậu cây cảnh khổng lồ hay một khu rừng rậm rạp
- Theo Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, quần thể lộc vừng này có hơn 80 cây, nằm trên một quả gò chỉ rộng chừng 500 m2, trên đầm Láng Chương, hay còn gọi là gò Vình
Rất ít tài liệu ghi chép chính xác số tuổi của quần thể lộc vừng này, nhưng nhiều người ước tính nó đã hơn 1.000 năm tuổi.
Lộc vừng cho hoa nhỏ li ti, mọc thành từng chùm rủ xuống như buông mành. Hoa thường nở khi chiều tà, có hương thơm. Thời điểm đẹp nhất của lộc vừng là vào ban đêm
Chỉ sau một đêm, hoa sẽ rụng xuống và trải dưới gốc cây một tấm thảm màu đỏ rực. Đây cũng là điều khiến các du khách phương xa tìm đến ngắm cảnh, chụp ảnh và người xa quê nhớ về.
Tại đây còn có một ngôi miếu cổ, tương truyền thờ Ngọc Hoa công chúa con gái Vua Hùng thứ 18, mất do chìm thuyền vào một đêm giông bão ở đầm.
* Khu di tích Đền Hùng:
- Địa điểm: Trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh xã Hi Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
- Thời gian xây đền: Thế kỉ XV
- Đền Hùng gồm Đền Hạ và chùa (Thiên Quang tự), Đền Trung, Đền Thượng, Lăng vua Hùng, Đền Giếng.
+ Đền Hạ: Từ cổng leo 225 bậc thang đến Hạ và chùa. Tương truyền bà Âu Cơ sinh ra bọc trăn trứng, nở trăm người con trai. Âu Cơ dẫn 50 con lên núi...
Tương truyền nơi đây, Mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, sau nở thành 100 người con trai, nguồn gốc “đồng bào” (cùng bọc) được bắt nguồn từ đây. Dấu tích giếng “Mắt Rồng” là nơi mẹ Âu Cơ ấp trứng nay vẫn còn ở phía sau đền.
Đền Hạ được xây dựng lại trên nền đất cũ vào thế kỷ XVII - XVIII. Kiến trúc kiểu chữ “nhị” gồm hai toà tiền bái và hậu cung, mỗi toà ba gian, cách nhau 1,5m. Kiến trúc đơn sơ kèo cầu suốt, bẩy gối vào đầu kèo làm cho mái sau dài hơn mái trước. Đốc xây liền tường với đốc Hậu cung, hai bên đắp phù điêu, một bên voi, một bên ngựa. Bờ nóc phẳng, không trang trí mỹ thuật. Mái lợp ngói mũi, địa phương gọi là ngói mũi lợn.

+ Đền Trung: Từ đền Hạ leo lên 168 bậc đến đền Trung. Tương truyền vua Hùng cùng các Lạc hầu, Lạc tướng ngắm cảnh thiên nhiên và họp bàn việc nước.
Tương truyền là nơi các Vua Hùng cùng các Lạc hầu, Lạc tướng du ngoạn ngắm cảnh thiên nhiên và họp bàn việc nước. Nơi đây vua Hùng thứ 6 đã nhường ngôi cho Lang Liêu - người con hiếu thảo vì đã có công làm ra bánh chưng, bánh dày.
Đền được xây theo kiểu hình chữ nhất, có 3 gian quay về hướng nam, dài 7,2m, rộng 3,7m. Mái hiên cao 1,8m, không có cột kèo, cầu quá giang gối vào tường, bít đốc tường hậu, phía trước mở 3 cửa. 

+ Đền Thượng: Từ đền Trung đi tiếp 102 bậc đến đền Thượng. Nơi vua Hùng làm lễ tế trời đất, thần núi và thần lúa...
Đền Thượng được đặt trên đỉnh núi Hùng. Tương truyền rằng thời Hùng Vương, Vua Hùng thường lên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh để tiến hành nghi lễ tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp thờ trời đất, thờ thần lúa, cầu mong mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt, nhân khang vật thịnh. Tục truyền đây còn là nơi vua Hùng thứ 6 lập đàn cầu trời ban cho người tài ra giúp nước đánh giặc Ân. Sau khi Thánh Gióng đánh tan giặc và bay về trời, vua Hùng cho lập đền thờ vọng trên đỉnh núi, về sau, nhân dân đặt thêm bài vị vua Hùng vào thờ cúng. Đền Thượng có tên chữ là “Kính thiên lĩnh điện” (Điện cầu trời) còn có tên là “Cửu trùng tiên điện” (Điện giữa chín tầng mây). Trong Đền Thượng có bức đại tự đề “Nam Việt triệu tổ” (Tổ khai sáng nước Việt Nam). Đền được làm kiểu chữ Vương, kiến trúc đơn giản, kèo cầu, không có chạm trổ, được xây dựng qua bốn cấp khác nhau gồm: nhà chuông trống (cấp I), đại bái (cấp II), tiền tế (cấp III) và hậu cung (cấp IV).
+ Lăng vua Hùng: Mộ vua Hùng thứ 6...
+ Đền Giếng: Đi từ lăng xuống, đền ở chân núi phía Đông Nam. Trong đền có giếng Ngọc, bốn mùa đầy nước. Đền thơ hai cô công chua Tiên Dung và Ngọc Hoa con gái yêu của vuia Hùng thứ 18.
Tương truyền là nơi hai công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa (con gái của Vua Hùng thứ 18) thường soi gương, vấn tóc khi theo cha đi kinh lý qua vùng này. Hai bà có công dạy dân trồng lúa nước và trị thuỷ nên được nhân dân lập đền thờ phụng muôn đời. Đền được xây dựng vào thế kỷ XVIII, theo hướng Đông Nam, kiến trúc kiểu chữ công, gồm nhà tiền bái (3 gian), hậu cung (3 gian), 1 chuôi vồ và 2 nhà oản (4 gian), có phương đình nối tiền bái với hậu cung.
Cổng Đền Giếng được xây vào thế kỷ XVIII, kiểu dáng gần giống cổng chính nhưng nhỏ và thấp hơn. Cổng xây theo kiểu kiến trúc 2 tầng 8 mái. Tầng dưới, giữa có một cửa xây kiểu vòm, hai bên có hai cột trụ trên lắp nghê chầu. Tầng trên giữa cổng có bức đại tự đề: “Trung sơn tiểu thất” (ngôi miếu nhỏ trong núi). Hai bên có đề câu đối và tượng hai võ sỹ. Mặt sau cổng đắp hổ, mỗi con một bên.
- Ngày hội đình: Mồng 10 tháng 3
- Đền Hùng có vai trò gì trong đời sống sinh hoạt của người Phú Thọ?
Bảo vệ giữ gìn, tu tạo ra sao?
=> Đền Hùng vừa là thắng cảnh đẹp, vừa là một di tích lịch sử - văn hóa đặc biệt quan trọng đối với người Việt Nam. Về với Đền Hùng là về với cội nguồn dân tộc, để tự hào về dòng giống tiên rồng đang chảy trong huyết mạch của mỗi người dân Việt Nam!
III. Tổng kết :
+ HS tham khảo một số bài TM hay về Đền Hùng, Đền Mẫu Âu Cơ, Lễ hội Trọi Trâu .