Văn bản:

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ
ĐỀN TẢN VIÊN
- Nguyễn Dữ -

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

1

2

3

4

5

(? - ?) Còn gọi là Nguyễn Dư, quê Hải Dương
Làm quan thời nhà Mạc, sau tri huyện nhà Lê
Bất mãn thời cuộc lấy cớ nuôi mẹ, ông xin
về ẩn cư ở Thanh Hóa
Sáng tác Truyện kì mạn lục vào giai đoạn này.

Mất tại nơi núi rừng.

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
2. Tác phẩm

Thể
loại

Truyện truyền kì bằng chữ Hán

Xuất
Trích trong Truyền kì mạn lúc, ra
xứ
đời nửa đầu thế kỉ XVI.

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Đề tài, chuỗi hành động/ sự kiện
a. Đề tài: về nhân cách của người tri thức nho học
b. Chuỗi hành động/ sự kiện:

- Tóm tắt chuỗi hành động/ sự kiện:
Ngô Tử Văn đốt
đền, sau đó đối
mặt với tên giặc
với thái độ “ngất
ngưởng”, rồi đối
thoại với vị Thổ
Công
→ Biết sự thật về tên
giặc và chủ nhân thật
sự của ngôi đền.

Diêm Vương nghi
ngờ, điều tra sự thật,
phán xử công minh.

Ngô Tử Văn bị áp
giải xuống âm phủ,
đấu khẩu với tên
giặc trước Diêm
Vương

Ngô Tử Văn trở
về, nhận chức
phán sự đền Tản
Viên và qua đời.

- Mối quan hệ giữa các sự kiện trong chuỗi
hành động:
Nguyên nhân – kết quả
01

MỐ
I

Ệ
H
N
A
QU

Tuyến tính

02

Đấu tranh và cốt cách
Tử Văn đốt
cứng cỏi, lẫm liệt của Tử
đền là nguyên
Văn là nguyên nhân
nhân của việc chàng được tiến cử chức
xuống âm phủ
phán sự đền Tản Viên

Các sự việc tiếp
nối nhau theo
thời gian
(trước – sau)

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật Ngô Tử Văn
a. Qua lời kể của người kể chuyện (tác giả) và
lời của người phương Bắc:

Lời nói thể hiện tính cách của Tử Văn

Người
kể
chuyện

“Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì
không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một
người cương trực”.
“Tử Văn rất tức giận, một hôm tắm gội sạch sẽ, khấn trời,
rồi châm lửa đốt đền. Mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, lo sợ
thay cho Tử Văn, nhưng chàng vẫn vung tay không cần gì
cả”.

Lời của
người
phương
Bắc

Nhà ngươi đã theo nghiệp nho, đọc sách vở của
thánh hiền, há không biết cái đức của quỷ thần
sao,...

- Lời người kể chuyện:
Quê
quán

Tên

Ngô Tử Văn
tên là Soạn

Yên Dũng,
Lạng Giang

Tính
tình

Khảng khái, nóng nảy,
thấy gian tà không chịu
được

=> Từ ngữ mang tính chất khẳng định.

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Nhân vật Ngô Tử Văn
a. Qua lời kể của người kể chuyện (tác giả) và
lời của người phương Bắc:
b. Một số chi tiết thể hiện lời nói, hành động
của Tử Văn.

b. Một số chi tiết thể hiện lời nói, hành động
của Tử Văn.

Tử Văn mặc kệ, vẫn cứ ngồi
ngất ngưởng tự nhiên

Ngô Soạn này là một kẻ
sĩ ngay thẳng ở trần gian.
Nếu nhà vua không tin lời tôi, xin
đem tư giấy đến đền Tản Viên để hỏi

xứng đáng đảm
nhiệm
chức
phán
sự
Nghĩa khí, cứng

Công lí
Trọng lẽ phải

cỏi

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
3. Một số chi tiết tiêu biểu

Chi tiết hình phạt
mà Diêm Vương áp
dụng để trừng trị
“người đội mũ trụ”

Dù cho ở đâu, trần
gian hay âm phủ thì
công lý đều được thực
thi, cái thiện sẽ chiến
thắng cái ác, người
xấu sẽ phải nhận quả
báo.

“lấy lồng sắt chụp vào đầu,
khẩu gỗ nhét vào miệng, bỏ
vào ngục Cửu U”, “ngôi
mộ bị bật tung lên, hài cốt
tan tành ra như cám”

Cõi âm, đó là nơi con
người sẽ phải đến để
nhận sự phán xét và
thưởng phạt cho
những việc làm khi
còn sống của mình.

Chi tiết này cũng giúp cốt
truyện trở nên kịch tính,
cam go, đồng thời Nguyễn
Dữ gián tiếp ca ngợi vẻ
đẹp dũng cảm và khảng
khái của Ngô Tử Văn.

Chi tiết về chức phán
sự mà Tử Văn được
Thổ Công tiến cử sau
vụ kiện ở Minh Ti.

Núi Tản Viên là nơi
linh thiêng, uy nghi
của đất nước, là ngươi
ngự trị của Thánh Tản
(Sơn Tinh).

 Chức vụ đó phù hợp với tính cách, bản lĩnh
cương nghị của Tử Văn, phù hợp với ân nghĩa
giữa Tử Văn và Thổ Thần, giúp Diêm Vương
thực thi công lí một cách công minh, liêm
chính; gìn giữ được sự uy nghi, sự linh thiêng
của non sông đất nước. Đồng thời thể hiện quan
niệm những người có công thì được vinh danh.
Chức “phán sự” là
chức quan xem xét
việc kiện tụng, nhằm
giúp việc xử án đảm
bảo công lí được thực
thi

Tử Văn là người khảng
khái, ngay thẳng, dũng
cảm được giao đảm nhiệm
chức quan có chức năng
thực thi công lí

Trên xe đen
Một chiếc quan tài
Trên quan tài
Một cây nến cháy
Tôi suy nghĩ về cây nến ấy
Và mắt tôi săn mãi chiếc xe đen.
Ai đó?
Khi cuộc đời hết lửa
Thắp làm chi thứ ánh sáng yếu hèn
Một đốm buồn lởn vởn chiếc xe đen.

Còn tôi
Với những ngày đang sống
Trước hiện tại và ước vọng
Tôi dệt đời mình thành tia sống của vầng dương
Để lại mai sau rồi cất bước lên đường

Vào lòng đất
Như bước vào phòng cưới
Không đợi xe đen
Không cần nến rọi
Cứ thế
Trên đường tôi đi tới
Nghe phía sau cuộc đời một tia nắng
Bừng lên!

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
4. Cách kết thúc truyện và lời bình của người
kể chuyện
a. Cách kết thúc truyện

CÁCH
KẾT
THÚC
TRUYỆN

Kết truyện hợp lí, có
hậu, tôn vinh nhân
cách cứng cỏi và hành
động bảo vệ chính
nghĩa đến cùng của
nhân vật.

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
4. Cách kết thúc truyện và lời bình của người
kể chuyện
a. Cách kết thúc truyện
b. Lời bình của tác giả

Than ôi! Người ta vẫn nói: "Cứng quá
thì gãy". Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được,
còn gãy hay không là việc của trời. Sao lại
đoán trước là sẽ gãy mà chịu đổi cứng ra
mềm?
Ngô Tử Văn là một anh chàng áo vải. Vì
cứng cỏi cho nên dám đốt cháy đền tà,
chống lại yêu ma, làm một việc hơn cả
thần và người. Bởi thế được nổi tiếng và
được giữ chức vị ở Minh ti, thật là xứng

b. Lời bình của tác giả
01
Lời văn cô đúc, giàu
hình ảnh và tính triết lí
“kẻ sĩ không nên
kiêng sợ sự cứng cỏi”,
trực tiếp ca ngợi nhân
vật Tử Văn

02
Lời bình cho thấy nhân vật Tử
Văn không chỉ là hiện thân
cho cái thiện nói chung trong
truyện cổ tích mà còn hiện
thân cho cốt cách “cứng cỏi,
trung thực, nghĩa khí” được
Lời bình của tác
đặc biệt đề cao ở người trí thức
giả
Nho học

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
4. Cách kết thúc truyện và lời bình của người
kể chuyện
5. Chủ đề của truyện

Tính cách Tử Văn
– Thể hiện niềm tin vào công lí: Cái
ác sẽ bị trừng trị, cái thiện sẽ chiến
thắng.
– Khẳng định giá trị con người: Con
người cần có lòng dũng cảm, dám
đấu tranh chống lại cái ác để bảo vệ
cuộc sống tốt đẹp.
– Phê phán những tệ nạn xã hội:
Tham nhũng, bất công, áp bức.
– Ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp
của con người: cương trực, dũng
cảm, công bằng, thương dân.

Chủ đề truyện:

Ca ngợi những người
có nhân cách cứng
cỏi, sẵn sàng đấu
tranh cho chính nghĩa
của người tri thức
thời xưa. Chủ đề đó
được thể hiện rõ qua
cách xây dựng tính
cách của nhân vật
Ngô Tử Văn.