CHUYÊN ĐỀ 1. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
VÀ MỘT SỐ THÀNH TỰU

BÀI 1. CÔNG NGHỆ TẾ BÀO THỰC VẬT VÀ
THÀNH TỰU

I. TÍNH TOÀN NĂNG CỦA TẾ BÀO
Thế nào là tính toàn năng của tế bào?
Tính toàn năng của tế bào là đặc tính của tế bào có khả năng phân chia,
biệt hóa thành các loại tế bào khác nhau và phát triển thành một cơ thể
hoàn chỉnh trong điều kiện thích hợp.

Hãy nêu một số ví dụ thực tế cho thấy những tế bào chuyên hóa của
thực vật có tính toàn năng?
Ở một số loài thực vật mẩu rễ hoặc mẩu lá còn sót lại trong đất có
thể trở thành một cây hoàn chỉnh

Tính toàn năng của tế bào thực vật đem lại ưu thế thích nghi
như thế nào? Giải thích.
Do tế bào có tính toàn năng nên chỉ cần một bộ phân cơ thể còn sót
lại cũng có khả năng tái sinh thành cây. Nhờ khả năng tái sinh
mạnh mẽ mà hầu hết các loài thực vật có khả năng sống sót qua
những điều kiện khắc nghiệt, thậm chí qua các đợt đại tuyệt chủng
hang loạt.

II. Quy trình công nghệ tế bào thực vật
Nghiên cứu thông tin SGK và trả lời câu hỏi sau
Câu 1. Trình bày khái quát quy trình nuôi cấy mô tế bào thực vật.
Câu 2. Tại sao phải nuôi cấy mô tế bào trong điều kiện vô trùng?

Câu 1. Trình bày khái quát quy trình nuôi cấy mô tế bào thực vật.
Quy trình gồm 3 bước cơ bản:
Bước 1. Chuẩn bị môi trường nuôi cấy: tùy từng loài cây mà thành
phần môi trường nuôi cấy có thể khác nhau tuy nhiên phải chứa đầy
đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phân chia của tế bào. Ngoài
ra thành phần không thể thiếu là hai loại hormone thực vật auxin và
cytokine.
Bước 2. Khử trùng mô nuôi cấy: mô lấy để nuôi cấy cần khử trùng
trước khi đưa vào nuôi cấy trong đĩa petri hoặc các bình thủy tinh.
Bước 3. Tái sinh cây: Để cây con được tái sinh từ mô sẹo, môi
trường nuôi cấy phải được đặt trong chế độ chiếu sáng và nhiệt
độ thích hợp.

Câu 2. Tại sao phải nuôi cấy mô tế bào trong điều kiện vô
trùng?
Môi trường nuôi cấy có đầy đủ các chất dinh dưỡng nên là nơi lí
tưởng cho các loài vi sinh vật sinh trưởng và sinh sản. Với ưu thế
sinh sản nhanh, các tế bào vi sinh vật cạnh tranh chất dinh dưỡng
với các tế bào thực vật, thậm chí chúng có thể tiêt độc tố hoặc trực
tiếp tấn công tiêu diệt các tế bào thực vật.

III, IV. MỘT SỐ THÀNH TỰU VÀ TRIỂN VỌNG CỦA CÔNG
NGHỆ TẾ BÀO THỰC VẬT
Nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi
Câu 1. Nêu một số thành tựu của công nghệ tế bào.
Câu 2. Tóm tắt quy trình tạo giống cây biến đổi gene nhờ công nghệ tế
bào thực vật.

Câu 1. Nêu một số thành tựu của công nghệ tế bào.
Nhân giống bảo tồn các cây quý hiếm ví dụ: Sâm Ngọc Linh…

Câu 1. Nêu một số thành tựu của công nghệ tế bào.

Câu 1. Nêu một số thành tựu của công nghệ tế bào.
Nhân giống nhanh với số lượng lớn

Câu 1. Nêu một số thành tựu của công nghệ tế bào.
Tạo giống mới: tạo ra các giống cây trồng biến đổi gen
Ví dụ. Cây bông kháng côn trùng, cây đậu tương có gene năng
suất cao, kháng sâu bệnh. Giống lúa hạt vàng có nhiều tiền chất
tạo vitamin A, cây trồng có gene kháng thuốc diệt cỏ…

Câu 2. Tóm tắt quy trình tạo giống cây biến đổi gene nhờ
công nghệ tế bào thực vật.
Bước 1. phân lập gene từ tế bào của loài cho gene, nhân bản gene
tạo ra một số lượng lớn bản sao
Bước 2. sử dụng kĩ thuật chuyển gene cần chuyển vào thể truyền
(vector). Thể truyền là một phân tử AD N nhỏ dạng vòng có khả năng
gắn gene vào hệ gene của tế bào thực vật
Bước 3. đưa vector mang gen cần chuyển vào tế bào thực vật
Bước 4. sàng lọc tế bào thực vật đã được chuyển gene
thành công
Bước 5. Nuôi cấy tế bào chuyển gene và cho tái sinh thành cây hoàn
chỉnh

Công nghệ tế bào kết hợp với công nghệ di truyền sẽ đem lại một cuộc
cách mạng trong nông nghiệp. Tổ chức lương thực và nông nghiệp của
liên hiệp quốc (FAO) đã đưa ra dự đoán đến năm 2050, nhân loại cần
them 70% lương thực so với hiện nay. Một trong những chương trình
triển vọng là tạo ra giống lúa C4 có mang gene của cây ngô giúp quang
hợp hiệu quả hơn.