Nhóm 7 – Điều dưỡng K19A

1. Một số đặc điểm của người khuyết tật hoặc hạn chế
một số chức năng
• Người khuyết tật là người có một hay nhiều khiếm khuyết về thể
chất hoặc tinh thần dẫn tới suy giảm đáng kể và lâu dài khả năng
thực hiện các hoạt động, sinh hoạt hàng ngày
• Ở Việt Nam, việc phân loại người khuyết tật dựa trên quy định về
dạng tật và mức độ khuyết tật gồm:
 Khiếm khuyết chức năng vận động
 Khiếm khuyết chức năng nghe
 Khiếm khuyết chức năng nói
 Khiếm khuyết chức năng nhìn
 Khiếm khuyết về thần kinh, tâm thần, trí tuệ

1. Một số đặc điểm của người khuyết tật hoặc hạn chế
một số chức năng
• Bên cạnh những khiếm khuyết về thể chất và tinh thần làm ảnh
hưởng đến khả năng giao tiếp thì đặc điểm tâm lý thường thấy ở
người khuyết tật là mặc cảm, tự đánh giá thấp bản thân mình so với
người bình thường cũng là những trở ngại rất lớn đối với các cán bộ
y tế khi giao tiếp với người thuộc nhóm đối tượng này
• Ngoài ra, sự kì thị từ cộng đồng, nhìn người khuyết tật là “đáng
thương” khiến cho nhiều người khuyết tật có tâm lý e dè, trốn tránh
và sợ hãi khi thực hiện các hoạt động mang tính cộng đồng như giao
tiếp

Tuy nhiên, mỗi loại
khuyết tật có
những đặc điểm
nhất định về tâm
sinh lý nên các cán

Tôn trọng và đối xử với người
khuyết tật như một số người
trưởng thành khác. Cố gắng giao
tiếp trực tiếp trước khi tìm sự giúp
đỡ của người nhà để họ thấy mình
được đối xử như người bình
thường.

Nên hỏi ý kiến trước khi giúp đỡ
người khuyết tật, sau khi nhận đượ
sự đồng ý, thì hỏi xem họ cần giúp
gì để có cách hỗ trợ, giúp đỡ phù
hợp.

bộ y tế cần lưu ý
một số điểm chung:

Kiên nhẫn, dành thời gian để giao
tiếp với người khuyết tật, không
gây căng thẳng cho người bệnh,
dẫn tới giao tiếp không hiệu quả
nên chúng ta cần kiên trì và nhẹ
nhàng hơn

Tuy nhiên, mỗi loại
khuyết tật có

Chú ý đến giao tiếp không lời như
cử chỉ, nét mặt, thái độ,… của
người bệnh. Cán bộ y tế thận trọng
trong giao tiếp không lời, vì người
khuyết tật hoặc hạn chế chức năng
rất nhạy cảm, dễ tự ti và hay suy
diễn theo hướng tiêu cực

những đặc điểm
nhất định về tâm
sinh lý nên các cán

Thân thiện và sẵn sàng hỗ trợ
người bệnh, ví dụ giúp người bệnh
di chuyển, thay đổi tư thế

bộ y tế cần lưu ý
một số điểm chung:
Tránh những lời nói có liên quan
đến khuyết tật của người bệnh

Kỹ năng giao tiếp với người khiếm khuyết hoặc hạn
chế chức năng vận động

Thể hiện thái độ lịch sự và tôn
trọng với người bệnh bằng cách
chủ động bắt tay người bệnh khi
được giới thiệu (những người dùng
chi giả vẫn có thể bắt tay)

Tìm vị trí và tư thế thích hợp, tốt
nhất là ngang tầm mắt khi nói
chuyện với người vóc dáng nhỏ,
với người ngồi xe lăn hoặc đang
dùng nạng, gậy chống

Hỏi ý kiến trước khi giúp đỡ người
bệnh di chuyển hoặc thay đổi tư
thế.

Kỹ năng giao tiếp với người khiếm khuyết
hoặc hạn chế chức năng nghe
Kiểm tra khả năng nghe của người
bệnh bằng cách giao tiếp và nói
chuyện trực tiếp trước khi nói gián
tiếp qua người thông dịch hoặc
người nhà

Vỗ nhẹ vào vai hoặc vẫy tay để thu
hút sự chú ý của người bệnh
Ngồi trước mặt và ngang tầm mắt
để người bệnh có thể nhìn trực tiếp
và đọc biểu cảm trên khuôn mặt và
cử động môi

Cố gắng nói rõ ràng, chậm rãi bằng âm
giọng phù hợp người bệnh có thể nghe
được, không hét lên, nói quá to. Tạo
môi trường giao tiếp riêng biệt vì tiếng
ồn xung quanh có thể làm ảnh hưởng
tới khả năng nghe của người bệnh

Sử dụng các hình ảnh hoặc thiết bị,
băng video để minh họa trong quá
trình giao tiếp. Kiên nhẫn tìm các
cách khác nhau để giải thích những
điều người bệnh chưa hiểu hoặc viết
ra giấy nếu cần thiết

Kỹ năng giao tiếp với
người khiếm khuyết hoặc
hạn chế chức năng nhìn

• Luôn tự giới thiệu bản thân và người
đi cùng khi gặp người bệnh.
• Trong khi thảo luận phải nói rõ là ai
đang nói
• Nếu giúp đỡ người bệnh di chuyển,
để người bệnh giữ tay mình và
thường thì người bệnh sẽ đi sau cán
bộ y tế 1 bước chân
• Goi tên người bệnh trước khi chạm
vào họ
• Nếu đưa người bệnh đến nơi mới, hãy
dắt tay họ đến ghế ngồi, nhẹ nhàng
đặt tay lên lưng ghế để họ xác định
được chỗ ngồi
• Có những cách đáp ứng bằng lời nói
hoặc chạm vào người bệnh để họ biết
cán bộ y tế lắng nghe họ nói
• Giải thích với người bệnh các hoạt
động cán bộ y tế đang thực hiện như
thăm khám hoặc thay băng

Kỹ năng giao tiếp với người khiếm khuyết
hoặc hạn chế chức năng nói

• Chú ý lắng nghe người bệnh
nói và kiên nhẫn đợi cho đến
khi họ kết thúc câu nói

• Sử dụng động tác gợi ý các
từ, đồ vật giúp người bệnh
tìm từ ngữ diễn tả đúng
nhất điều họ muốn nói

• Chỉ hỏi những câu hỏi ngắn,
yêu cầu trả lời ngắn gọn
hoặc chỉ cần gật hay lắc đầu

• Hỏi ý kiến người bệnh
trước khi để người hôc
trợ giúp người bệnh diễn
đạt thông tin giao tiếp.
Khuyến khích người bệnh
viết ra điều họ muốn nói

Những điều cán bộ y tế không nên
Với người hạn chế chức
năng nghe

Với người hạn chê chức
năng vận động
•
•
•

Đứng vịn hoặc tì vào xe lăn
người bệnh
Ra hiệu bằng cách vỗ nhẹ vào
đầu hoặc vai (vì có thể làm họ
giật mình, dễ gây tai nạn
Tự ý đẩy xe mà không hỏi

•
•
•
•
•

Dùng tay để diễn đạt lời nói (làm
người bệnh xao nhãng)
Hút thuốc, nhai kẹo trong khi nói
Cố gắng hét to để người bệnh nghe
Nói vọng ra từ phòng khác
Không nghe thấy thì không cần nói
Với người hạn chế chức
năng nói

Với người hạn chế chức
năng nhìn
•
•
•

Hỏi gián tiếp qua người nhà, người
đi cùng
Rời khỏi phòng mà không nói gì
Tự ý dẫn đường bằng cách lôi kéo
mà không hỏi người bệnh trước đó

•
•
•

Giả vờ hiểu ý người bệnh nói
Giao tiếp trong môi trường thiếu
ánh sáng
Ngồi quá gần (dễ va chạm trong
khi người bệnh biểu đạt ý muốn
nói)