TRƯỜNG THCS PHAN CHÂU TRINH
TỔ: TỰ NHIÊN I

SINH HOẠT GIAO LƯU
CHUYÊN MÔN
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ:
DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC VÀ ĐỔI MỚI
SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC

I - Đặt Vấn đề :
Thuật ngữ “Nghiên cứu bài học” có nguồn gốc trong lịch sử giáo dục Nhật Bản, như một biện
pháp để nâng cao năng lực nghề nghiệp của giáo viên thông qua nghiên cứu cải tiến các hoạt
động dạy học các bài học cụ thể, qua đó cải tiến chất lượng học của học sinh. Cho đến nay
Nghiên cứu bài học được xem như một mô hình, một cách tiếp cận nghề nghiệp của giáo viên
và vẫn được sử dụng rộng rãi tại các trường học ở Nhật Bản và một số nước tiên tiến , hình
thức này đã được áp dụng nhiều nước trên thế giới. Ở Việt Nam phương pháp này bước đầu
được áp dụng thử nghiệm và đã đem lại một kết quả khả quan, đã chứng minh được tính khả thi
của nó trong việc bồi dưỡng và phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên so với các
phương pháp truyền thống khác.
Phương pháp sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học cũng là hoạt động sinh hoạt
chuyên môn nhưng ở đó giáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến người học như:
Học sinh học như thế nào? Học sinh đang gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung và phương
pháp dạy học có phù hợp, có gây hứng thú cho học sinh không? Kết quả học tập của học sinh
có được cải thiện không? Cần có điều chỉnh gì và điều chỉnh như thế nào để đạt hiệu quả cao
trong dạy học

II - Giải quyết vấn đề :
I. CÁC BƯỚC TỔ CHỨC SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU
BÀI HỌC
Sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học (NCBH) cần được thực hiện theo chu
trình 4 bước.
Bước 1: Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu
GV cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng , yêu cầu HS cần đạt được khi tiến hành
nghiên cứu , đảm bảo phù hợp với trình độ của HS, năng lực chuyên môn của GV. Các GV
trong tổ thảo luận chi tiết nội dung bài học, các phương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả
cao, cách tổ chức dạy học phân hóa theo năng lực của HS, cách rèn kỹ năng, hướng dẫn HS vận
dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn…Dự kiến những thuận lợi, khó khăn
của HS khi tham gia các hoạt động học tập , các tình huống xảy ra và cách xử lý (nếu có)…
Bước 2. Tiến hành bài giảng minh họa (BGMH) và dự giờ
Sau khi hoàn thành KHBD của bài học nghiên cứu chi tiết, một GV sẽ dạy minh họa bài học
nghiên cứu (BGMH) ở một lớp học cụ thể, các GV còn lại trong nhóm tiến hành dự giờ và ghi
chép thu thập dữ kiện về bài học.

Bước 3: Suy ngẫm, thảo luận về bài giảng minh họa
Đây là công việc có ý nghĩa quan trọng trong SHCM, là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu
quả của sinh hoạt chuyên môn, TTCM cần phát huy được vai trò, năng lực của người chủ trì,
động viên toàn bộ giáo viên trong tổ tham gia đóng góp ý kiến cho bài giảng minh họa
- GV thảo luận cần nhấn mạnh những yêu cầu cần đạt của bài học , phương pháp , phương
tiện cần vận dụng vào bài học
Bước 4: Áp dụng :Trên cơ sở BGMH giáo viên nghiên cứu vận dụng, kiểm nghiệm những vấn
đề đã được dự giờ và thảo luận, suy ngẫm áp dụng vào bài học hàng ngày cho phù hợp, đạt hiệu
quả tốt.
II. Phương pháp dạy học  dựa trên nghiên cứu bài học
1. Công tác chuẩn bị
Công tác chuẩn bị cho dạy học dựa trên NCBH yêu cầu tất cả hệ thống giáo dục trong nhà
trường: Từ BGH đến tổ chuyên môn, GV giảng dạy và các bộ phận có liên quan. Ở đây chỉ xin
nêu lên nhiệm vụ của GV:
*) Nhiệm vụ của GV
Xác định đúng mục tiêu , kiến thức , kĩ năng , yêu cầu cần đạt của bài giảng
.– Đăng ký tham gia nhóm thiết kế bài dạy minh họa, suy nghĩ, tìm tòi, tích cực sáng tạo để xây
dựng ý tưởng/nội dung/phương pháp mới để thiết kế bài học.

– Tự rút kinh nghiệm cho bản thân sau dự giờ để điều chỉnh nội dung/ cách dạy cho phù hợp
với HS của mình. Thay đổi cách quan sát và suy nghĩ về việc dạy của GV và việc học của HS.
– Cùng nhau phân tích các nguyên nhân, các mối quan hệ trong giờ học và tìm biện pháp cải
thiện, nâng cao chất lượng dạy – học.
– Tăng cường khả năng độc lập, sáng tạo, thử nghiệm những ý tưởng mới vào bài dạy : Áp
dụng tất cả những ý tưởng mới, những hiểu biết về phương pháp dạy học tích cực lấy hoạt
động học của HS làm trung tâm trong bài dạy minh họa để rút kinh nghiệm trong SHCM và
áp dụng trong các bài học hàng ngày.
- Lưu ý GV giao nhiệm vụ cụ thể cho từng chuỗi hoạt động , có kiểm tra đánh giá nhận xét
để đi đến kết luận đúng
- uốn nắn sửa sai kịp thời cho các em , khuyến khích những học sinh học yếu phát biểu xây
dựng bài , có hình thức khen thưởng kịp thời những học sinh hoạt động tích cực
2. Các bước thực hiện của một buổi SHCM dựa trên nghiên cứu bài học
 Bước 1: Chuẩn bị nội dung bài dạy minh họa
– GV dạy minh họa chuẩn bị bài dạy, tổ chuyên môn tổ chức họp thảo luận lấy ý kiến góp ý từ
các GV trong tổ chuyên môn để cùng nhau thiết kế bài giảng , trao đổi, đầu tư thời gian để
chuẩn bị bài học. Bài dạy minh họa nên lựa chọn từ các môn học phù hợp cho việc áp dụng các
phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực hoặc các phương pháp, kỹ thuật dạy học mới

Bước 2: Tổ chức dạy minh họa – dự giờ
Tổ chức dạy minh họa – dự giờ là khâu quan trọng nhất trong SHCM.
1) Dạy minh họa : Bài : HAI TAM GIÁC BẰNG NHAU
A. Hoạt động khởi động:
a) Mục tiêu: HS được gợi mở về bài học hai tam giác bằng nhau.
b)Nội dung: HS được ôn lại cách xác định 2 đoạn thẳng bằng nhau, hai góc bằng nhau từ đó
bước đầu hình thành nhu cầu tìm hiểu định nghĩa hai tam giác bằng nhau.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện: HĐ 1 : Hoạt động thực hành : gấp đôi tờ giấy rồi cắt như H 4.9
Từ hoạt động thực hành , GV cho HS chồng khít hai tam giác lên nhau .Ta nói hai tam
giác đó bằng nhau . GV cho HS trả lời các câu hỏi SGK
B Hoạt động hình thành kiến thức
1.1 Hoạt động hình thành kiến thức hai tam giác bằng nhau
a) Mục tiêu:
- Nêu được định nghĩa hai tam giác bằng nhau, khái niệm cạnh tương ứng và góc tương ứng.
- Vận dụng tính chất hai tam giác bằng nhau để chỉ ra các cặp cạnh và cặp góc tương ứng bằng
nhau và viết được đúng vị trí các đỉnh tương ứng của hai tam giác bằng nhau.

b) Nội dung:
- HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu của GV, trả lời câu hỏi (?), hiểu
được bài giải ở ví dụ 1.
c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức về hai tam giác bằng nhau, trả lời và giải được bài?
về xác định các góc, các cạnh tương ứng của tam giác, chỉ ra hai tam giác bằng nhau theo đúng
thứ tự đỉnh trong phiếu học tập,
d) Tổ chức thực hiện: ( bài giảng )
- GV vận dụng phần trãi nghiệm vào bài giảng . Định nghĩa hai tam giác bằng nhau
- HS nắm được định nghĩa hai tam giác bằng nhau và vận dụng vào bài ? SGK
- HS nắm vững các các đỉnh , các cạnh , các góc tương ứng
GV hướng dẫn HS gải VD 1 ( SGK )
- Bước đầu tập học sinh chứng minh hình học , học sinh hiểu được cách chứng minh hình học
vận dụng vào giải các ví dụ
C Hoạt động luyện tập : GV cho HS hoạt động nhóm gải luyện tập 1 ( SGK )
- Giáo viên giao nhiệm vụ cụ thể để học sinh hoạt động cá nhân , hoạt động nhóm . Học sinh
trình bày sản phẩm , học sinh nhận xét , đánh giá lẫn nhau , đi đến kết luận đúng

D Hoạt động vận dụng kiến thức về hai tam giác bằng nhau vào củng cố bài học
- GV cho HS vận dụng kiến thức về hai tam giác bằng nhau vào phần củng cố .
- Thực hành trò chơi khắc sâu các kiến thức đã học
Điều này giúp các em hứng thú học tập trong học toán
Về dự giờ :
– Dự giờ minh họa đòi hỏi sự tập trung cao độ của các GV. Vị trí quan sát của người dự giờ
rất quan trọng. Muốn có thông tin chính xác về việc học của HS người dự giờ cần phải quan
sát HS để thấy được nét mặt, hành động, thao tác, sản phẩm của HS.
– Người dự có thể chụp ảnh hoặc quay phim các hoạt động học của HS trong các tình huống
nhưng không làm ảnh hưởng đến giờ học. Quan sát ghi chú các hoạt động học của HS, thái
độ, cử chỉ, sự tham gia tích cực của học sinh vào nội dung bài học. Từ đó phân tích tìm
nguyên nhân và đưa ra giải pháp tích cực hơn . Trong SHCM dựa trên nghiên cứu bài học,
khi mọi người cùng nhau tập trung hướng vào hoạt động học của HS, tìm nguyên nhân và các
giải pháp cho các vấn đề khó khăn về học của HS thì mối quan hệ giữa người dạy và người dự
trở nên gần gũi, có sự cảm thông, chia sẻ lẫn nhau .

Bước 3: Thảo luận về giờ học : Sau khi dự tiết dạy minh họa, các GV sẽ thảo luận về giờ học.
Đây là hoạt động trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả của buổi
SHCM. Để đạt được mục đích của buổi thảo luận, những người tham dự cần tham gia tích cực
và chia sẻ ý kiến với tinh thần xây dựng đồng nghiệp , giúp đỡ đồng nghiệp . Nêu rõ được :
+ Bài học có gì mới/sáng tạo so với sách giáo khoa, sách GV, điều này được thể hiện qua kết
quả học tập của HS như thế nào?
+ Các nội dung/hoạt động học tập có phù hợp với khả năng nhận thức của HS không? . Các
phương pháp, kỹ thuật dạy học có làm cho HS hứng thú mang lại hiệu quả thực sự không?
hoạt động nhóm, cá nhân như thế nào ?.
– Người góp ý cần căn cứ vào mục tiêu của bài học để hiến kế đưa ra các giải pháp nhằm giúp
người dạy khắc phục những hạn chế sao cho tạo cơ hội cho tất cả HS đều được tham gia học
tập, tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả.
Khi thảo luận cần dựa vào các tiêu chí :
1) Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động học với mục tiêu , nội dung và phương pháp dạy
học được sử dụng :
- Thảo luận đóng góp của các thành viên : Thống nhất với KHBG , cần bổ sung thêm phần
kỹ năng

2) Mức độ rõ ràng của mục tiêu , nội dung , kĩ thuật tổ chức và sản phẩm cần đạt được của
mỗi nhiệm vụ học tập :
Góp ý : Các yêu cầu cần đạt rõ ràng , kỹ thuật tổ chức tốt
- Sản phẩm cần đạt được của mỗi nhiệm vụ học tập của học sinh : cụ thể rõ ràng
3) Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng để tổ chức các hoạt động
học của học sinh :
- Góp ý : GV đã sử dung phần trình chiếu , bảng nhóm , phiếu học tập phù hợp để tổ
chức các hoạt động học của học sinh
4) Mức độ hợp lí của phương án kiểm tra , đánh giá trong quá trình tổ chức hoạt động học
của học sinh :
Thảo luận : phương án kiểm tra , đánh giá trong quá trình tổ chức hoạt động học của học
sinh phù hợp , kết hợp kiểm tra đánh giá trong quá trình củng cố bài học , động viên và
khuyến khích kịp thời các em
- Phân tích rút kinh nghiệm về hoạt động của giáo viên và hoạt động của học sinh được
thực hiện dựa trên thực tế dự giờ :

A. Hoạt động của giáo viên :
1) Mức độ sinh động , hấp dẫn học sinh của phương pháp và hình thức chuyển giao nhiệm vụ
học tập
Thảo luận : - Giờ dạy sinh động , hấp dẫn học sinh
- GV vận dụng phương pháp dạy học tíc cực vào bài giảng phát huy được tính tích cực ,
chủ động sáng tạo của học sinh . Giáo viên giao nhiệm vụ học tập cụ thể cho từng chuỗi hoạt
động ( hình thức chuyển giao hoạt động cặp đôi , hoạt động nhóm )
2) Khả năng theo dõi , quan sát , phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh :
- GV đã theo dõi , quan sát , phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh , giúp đỡ học
sinh hoàn thành sản phẩm học tập
3 ) Mức độ phù hợp , hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ và khuyến khích học sinh hợp tác ,
giúp đỡ lẫn nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập :
Góp ý : GV có biện pháp hỗ trợ và khuyến khích học sinh hợp tác , giúp đỡ lẫn nhau khi
thực hiện nhiệm vụ học tập
4 ) Mức độ hiệu quả hoạt động của GV trong việc tổng hợp , phân tích , đánh giá kết quả hoạt
động và quá trình thảo luận của học sinh :
Góp ý : - GV hoạt động có hiệu quả
-Quả trình thảo luận của HS: HS hoạt động , thảo luận sôi nổi ,hoàn thành tốt sản phẩm.

B .Hoạt động của học sinh :
1) HS đã tiếp nhận nhiệm vụ học tập thế nào? ( HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ )
2) Mức độ tích cực , chủ động , sáng tạo , hợp tác của học sinh trong việc thực hiện các
nhiệm vụ học tập : Học sinh hoạt động tích cực , chủ động , sáng tạo , hợp tác trong hoạt động
nhóm
3) Mức độ đúng đắn , chính xác , phù hợp của các kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của
học sinh :
- Một vài học sinh trả lời sai câu hỏi , GV đã kịp thời sửa sai và điều chỉnh lại câu trả lời
chính xác
- Đa số HS trả lời đúng các câu hỏi và giải tốt bài tập
4) Sản phẩm học tập của HS trong hoạt động nhóm như thế nào ? ( các nhóm đã hoàn thành tốt
sản phẩm )
Bước 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động học :Để nâng cao kết quả/hiệu quả hoạt động
học của HS cần phải điều chỉnh, bổ sung những gì về:
– Mục tiêu, nội dung, phương thức, sản phẩm học tập của hoạt động học
– Kĩ thuật tổ chức hoạt động học của HS: chuyển giao nhiệm vụ học tập; quan sát, hướng dẫn
HS thực hiện nhiệm vụ học tập; tổ chức, hướng dẫn HS báo cáo, thảo luận về sản phẩm học tập;
nhận xét, đánh giá quá trình hoạt động học và sản phẩm học tập của HS.

III- Kết luận: Những lợi ích do nghiên cứu bài học mang lại
Nghiên cứu bài học ( NCBH ) là một mô hình bồi dưỡng, phát triển chuyên môn nghiệp vụ
cho giáo viên bởi những lợi ích to lớn mà nó mang lại cho những người tham gia. Mục đích của
NCBH là tìm hiểu những gì học sinh nghĩ, những gì học sinh tư duy để có những phương pháp
dạy cho phù hợp chứ không phải là một bài học biểu diễn. Tất cả các thành viên trong nhóm
đều phải có những đóng góp và các ý tưởng đó cần phải được tôn trọng. Do vậy, bài học là
thuộc về cả nhóm chứ không phải của riêng người dạy. Như vậy khi các thành viên tham gia
vào nghiên cứu bài học thì sẽ kết hợp được những ưu điểm và cùng hoàn thiện bài học hơn.
Nghiên cứu bài học là để cải tiến nội dung dạy học cụ thể nên thông qua quá trình hợp tác với
các giáo viên trong nhóm, họ hiểu sâu hơn về nội dung kiến thức của bài học vì chính họ phải
đào sâu suy nghĩ hơn và được bổ sung từ ý kiến của những người khác, qua đó năng lực sư
phạm của họ được cải thiện. Giáo viên phải cùng nhau thảo luận về những phản ứng có thể có ở
học sinh trong quá trình học để có những phương pháp dạy học cho phù hợp. Như vậy giáo
viên có thể dự kiến trước được những kết quả đối với một bài học và những phản ứng của các
học sinh trong lớp. Tham gia NCBH giúp giáo viên nâng cao kĩ năng thiết kế công cụ dạy học ,
phát huy tính tích cực chủ động , sáng tạo của học sinh trong học tập nhằm nâng cao chất
lượng dạy và học .

Nghiên cứu bài học thúc đẩy, duy trì sự hợp tác giữa các giáo viên, giúp các giáo
viên phát triển kĩ năng làm việc nhóm, góp phần phát triển không khí hợp tác,
đoàn kết trong nhà trường. Nghiên cứu bài học tạo ra cộng đồng học tập, văn hóa
học tập và củng cố tình đồng nghiệp trong nhà trường.
Tam giang ngày 10, tháng 10 năm 2022
GV :

Nguyễn Văn Thìn