Vật lí 8
Thạc sĩ Phạm Thị Minh Phượng

Vật lí 8
Chương I: Cơ học
Chương II: Nhiệt
học

CHƯƠNG I – CƠ HỌC
BÀI 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ HỌC

I

II

LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT MỘT
VẬT CHUYỂN ĐỘNG HAY
ĐỨNG
YÊN?

TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA
CHUYỂN ĐỘNG VÀ ĐỨNG
YÊN

III

IV

MỘT SỐ
CHUYỂN ĐỘNG THƯỜNG
GẶP

VẬN DỤNG

I
LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT MỘT VẬT
CHUYỂN ĐỘNG HAY ĐỨNG YÊN?

I. LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT MỘT VẬT CHUYỂN ĐỘNG HAY
ĐỨNG YÊN?

Ta
so thế
sánh
trínhận
của biết
ôtô,
Làm
nàovịđể
chiếc
thuyền,
đám mây
một ôtô
trên đường,
một
chiếc
thuyền
trên sông,
với
một
vật khác
đứng một
yên
trênbên
trời…
đang
ởđám
bên mây
đường,
bờ sông,
chuyển động hay đứng yên?
…

I. LÀM THẾ NÀO ĐỂ BIẾT MỘT VẬT CHUYỂN ĐỘNG HAY
ĐỨNG YÊN?

Để nhận biết một vật chuyển động hay đứng
yên, người ta dựa vào vị trí của vật đó so với
vật khác được chọn làm mốc (vật mốc).
Có thể chọn bất kì một vật nào làm vật mốc.
Thường người ta chọn Trái Đất và những vật
gắn với Trái Đất như nhà cửa, cây cối, cột cây
số… làm vật mốc.
Khi vị trí của vật so với vật mốc thay đổi
theo thời gian thì vật chuyển động so với
vật mốc. Chuyển động này gọi là chuyển
động cơ học (gọi tắt là chuyển động).

?1. Hãy tìm ví dụ về chuyển động cơ học, trong
đó chỉ rõ vật được chọn làm mốc.
Xe ôtô chuyển động trên đường, vật mốc là cột điện ở bên
đường.

Một chiếc thuyền trên
sông, vật mốc là bến
đò.

?2. Khi nào một vật được coi là đứng yên? Hãy
tìm ví dụ về vật đứng yên, trong đó chỉ rõ vật
được chọn làm mốc.

Vật được coi là đứng yên khi vật không thay đổi vị trí đối với
một vật khác được chọn làm mốc.
VD: Hành khách ngồi trên đoàn tàu đang chuyển động, vị trí của
người ngồi trên tàu không thay đổi nên so với tàu thì hành khách
ở trạng thái đứng yên.

II

TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA
CHUYỂN ĐỘNG VÀ ĐỨNG
YÊN

II. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG VÀ ĐỨNG
YÊN
Hành khách ngồi trên một toa tàu đang rời khỏi nhà ga.
So với nhà ga thì
So với
nhà chuyển
ga thì
hành
khách
hành Vì
khách
động.
vị chuyển
trí của
độngkhách
hay thay
đứng
hành
đổi
yên?thời
Tại gian
sao? so với
theo
nhà ga.

So với toa tàu thì
hành
So
với khách
toa tàuđứng
thì
yên. khách
Vì vị chuyển
trí của
hành
hành hay
khách
động
đứngkhông
yên?
thaysao?
đổi theo thời
Tại
gian so với toa tàu.

II. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG VÀ
ĐỨNG YÊN
* Nhận
xét:

đối với vật
Một vật có thể là chuyển động …………………………………..
nhưng lại là
này
đứng yên
………………………..
đối với vật khác.
Một

vật

được

coi

là

chuyển động hay đứng
yên phụ thuộc vào việc
chọn vật làm mốc. Ta
nói: Chuyển động hay
đứng

yên

tương đối.

có

tính

II. TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG VÀ ĐỨNG
YÊN
Mặt Trời mọc đằng Đông, lặn đằng Tây. Như vậy có phải là
Mặt Trời chuyển động còn Trái Đất đứng yên không?

Mặt Trời trong 1 ngày thay đổi vị trí so với một
điểm mốc gắn với Trái Đất (nhà, người quan
sát,…) vì vậy, có thể coi Mặt Trời chuyển động
khi lấy vật mốc là Trái Đất.

III
MỘT SỐ
CHUYỂN ĐỘNG THƯỜNG GẶP

III. MỘT SỐ CHUYỂN ĐỘNG THƯỜNG
GẶP
Đường mà vật chuyển động vạch ra gọi là quỹ đạo của chuyển động. Tùy theo
hình dạng của quỹ đạo, người ta phân biệt chuyển động thẳng và chuyển động
cong.

Chuyển động
thẳng

Chuyển động thẳng
của máy bay, của
một ôtô trên đoạn
đường thẳng,…

Chuyển động
cong

Chuyển động cong
của quả bóng bàn,
của quả cầu lông,…

Chuyển động
tròn

Chuyển động tròn là
một chuyển động
cong đặc biệt (của
đầu kim đồng hồ,
của đu quay,…)

IV
VẬN
DỤNG

IV. VẬN DỤNG
Tài xế

Xe tải

Mỗi vật trong hình
động so với
Chuyển chuyển
Cột điện
Cột điện
động so với

Người bên
đường
dưới

vật

Tài xế

nào, đứng yên so với vật

nào?
Đứng yên so
Xe tải
với

Tài xế

Cột điện

Cột điện

Xe tải
Người bên
đường

IV. VẬN DỤNG
Có người nói: “Khi khoảng cách từ vật tới vật mốc không
thay đổi thì vật đứng yên so với vật mốc”. Theo em, nói như
thế có phải lúc nào cũng đúng không? Hãy tìm ví dụ minh
họa cho lập luận của mình.
“Khoảng cách từ vật tới vật mốc không thay đổi
thì vật đứng yên so với vật mốc”, nói như vậy
không phải lúc nào cũng đúng. Ví dụ vật chuyển
động tròn như trường hợp chuyển động của đầu
kim đồng hồ (lấy mốc là trục quay của kim).
Trường hợp này tuy khoảng cách từ đầu kim
đồng hồ tới trục quay là không đổi, nhưng kim
vẫn chuyển động quanh trục quay.

Có thể em chưa
biết
Đầu van xe đạp vừa chuyển động tròn xung quanh trục bánh xe, vừa cùng
với xe đạp chuyển động thẳng trên đường. Do đó, đối với người đứng bên
đường thì chuyển động của đầu van xe đạp khá phức tạp. Như vậy, việc
chọn vật nào làm mốc không những quyết định tính chất đứng yên hay
chuyển động của một vật mà còn quyết định nhiều tính chất khác nữa của
chuyển động.

SƠ ĐỒ TƯ DUY
BÀI 1
Sự thay đổi vị trí của một vật theo thời
gian so với vật khác gọi là chuyển động
cơ học.
CHUYỂN
ĐỘNG CƠ
HỌC

Người ta thường chọn những vật gắn với Trái Đất
làm vật mốc. Chuyển động và đứng yên có tính
tương đối tùy thuộc vào vật được chọn làm mốc.

Các dạng chuyển động cơ học thường gặp:
 Chuyển động thẳng (ôtô đi trên đường thẳng)
 Chuyển động cong (đánh bóng bàn)

Thank you!

 Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô giáo để bài giảng
Power point được hoàn thiện hơn.
 Thông tin liên hệ:
Ths. Phạm Thị Minh Phượng
Youtube: PMP Physics House
SĐT: 083 229 6336
Email: pmphuong6868@gmail.com