Violet
Baigiang

Tìm kiếm theo tiêu đề

Tin tức thư viện

Khắc phục hiện tượng không xuất hiện menu Bộ công cụ Violet trên PowerPoint và Word

12099162 Kính chào các thầy, cô. Khi cài đặt phần mềm , trên PowerPoint và Word sẽ mặc định xuất hiện menu Bộ công cụ Violet để thầy, cô có thể sử dụng các tính năng đặc biệt của phần mềm ngay trên PowerPoint và Word. Tuy nhiên sau khi cài đặt phần mềm , với nhiều máy tính sẽ...
Xem tiếp

Quảng cáo

Hỗ trợ kĩ thuật

Liên hệ quảng cáo

  • (024) 66 745 632
  • 096 181 2005
  • contact@bachkim.vn

Tìm kiếm Bài giảng

Bài 4. Chuyện người con gái Nam Xương

Wait
  • Begin_button
  • Prev_button
  • Play_button
  • Stop_button
  • Next_button
  • End_button
  • 0 / 0
  • Loading_status
Tham khảo cùng nội dung: Bài giảng, Giáo án, E-learning, Bài mẫu, Sách giáo khoa, ...
Nhấn vào đây để tải về
Báo tài liệu có sai sót
Nhắn tin cho tác giả
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn: COPY
Người gửi: đinh nhi
Ngày gửi: 21h:48' 17-10-2021
Dung lượng: 2.7 MB
Số lượt tải: 4
Số lượt thích: 0 người
BẾP LỬA
Tiết 25,26,27
(Bằng Việt)
Bằng Việt sinh năm 1941.
Quê ở Hà Tây.
Thuộc lớp nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ.
Hiện là Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội.
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả
a. Tác giả:
Em hãy nêu những hiểu biết của em về tác giả Bằng Việt?
b. Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ:
Bài thơ Bếp Lửa sáng tác năm 1963, được đưa vào tập "Hương cây- Bếp lửa" (1968).
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả
Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời và thời gian sáng tác bài thơ này?
- Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, khai thác những kỉ niệm và mơ ước tuổi trẻ nên gần gũi với bạn đọc trẻ nhất là trong nhà trường.
3. Thể loại:
Văn bản thuộc thể loại gì?
Thơ tự do.
2. Đọc – Từ khó:
4. Bố cục bài thơ và mạch cảm xúc của bài thơ:
 - Gợi lại những kỉ niệm thời thơ ấu bên bà và bếp lửa.
 * Bố cục:
Bốn phần
+ Phần 1: ba dòngđầu:
Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà.
+ Phần 2: tiếp đến chứa niềm tin dai dẳng.
Hồi tưởng những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
+ Phần 3: tiếp đến thiêng liêng- bếp lửa.
Suy ngẫm về bà và cuộc đời bà.
 - Bài thơ là lời của người cháu nói về bà và bếp lửa quê hương.
+ Phần 4: còn lại: Nỗi niềm thương nhớ bà của người cháu xa quê
? Từ bố cục ấy, em hãy nêu mạch cảm xúc của bài thơ?
Mạch cảm xúc của bài thơ đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm. Bài thơ được mở ra với hình ảnh bếp lửa, gợi về những kỷ niệm ấu thơ sống bên bà tám năm ròng, làm hiện lên hình ảnh bà với sự chăm sóc lo toan vất vả và tình yêu thương trìu mến dành cho cháu. Từ kỷ niệm, cháu đã trưởng thành, suy ngẫm về cuộc đời bà, về lẽ sống giản dị mà cao quý của bà. Cuối cùng, cháu gửi niềm nhớ mong , trân trọng về bà thân yêu.
II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Những hồi tưởng về bà và bếp lửa thân yêu:
Hình ảnh Bếp lửa.
Những câu thơ trên sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
II. Đọc, hiểu chi tiết:

Những hồi tưởng về bà và
bếp lửa thân yêu:
Một bếp lửa sương sớm
Một bếp lửa nồng đượm
Cháu thương bà

Từ láy “chờn vờn”


Gợi bàn tay kiên nhẫn, khéo léo của người nhóm lửa
Gợi tấm lòng chi chút của bà dành cho con cháu
Gợi bếp lửa thực bập bùng trong sương sớm
Gợi sự ám ảnh day dứt trong tâm trí của tác giả
ấp iu
chờn vờn
ấp iu
biết mấy nắng mưa
chờn vờn
ấp iu
biết mấy nắng mưa
Hình ảnh ẩn dụ
“ biết mấy nắng mưa”
Gợi vẻ đẹp tần tảo, chịu thương chịu khó của bà
Người cháu thương bà vô hạn
Trong câu: “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa” tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy?
1. Những hồi tưởng về bà và bếp lửa thân yêu:
* Năm cháu 4 tuổi.
Đó là những năm tháng bị bao phủ bởi bóng đen ghê rợn của nạn đói năm 1945 => ám ảnh nhiều người VN => “Cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ”( Chế Lan Viên)
Hình ảnh người bố đ đánh xe và hình ảnh con ngựa gầy khô cùng thành ngữ “đói mòn đói mỏi” là những chi tiết thơ đậm chất hiện thực=> Tái hiện lại hình ảnh xóm làng xơ xác tiêu điều với những con người tiều tụy vật lộn mưu sinh
Ấn tượng nhất với cháu trong những năm tháng đói khổ ấy lại là mùi khói bếp của bà- Mùi khói đã hun nhèm mắt cháu để bây giờ nghĩ lại cháu vẫn thấy “sống mũi còn cay”
=> Đây là cái “cay cay nơi sống mũi” của người cháu nay đã trưởng thành nhớ về bà=> Cái nhớ đó là sự hòa quyện giữa quá khứ và hiện tại cùng đồng hiện trong 1 dòng thơ=> Điều này cho thấy khói bếp của bà có sức ám ảnh kì lạ, nó làm lay động cả thẻ chất và tâm hồn của người cháu.
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
* Thời niên thiếu cùng bà
Trong hồi tưởng của cháu, Kỉ niệm nào khác nữa về bà được nhắc tới ?
- Tám năm ròng…nhóm lửa: ứng với thời gian của cuộc kháng chiến chống Pháp => 8 năm vô cùng gian khó ấy cháu sống cùng bà, được bà yêu thương che chở
- Kháng chiến bùng nổ “mẹ cùng cha bận công tác không về”=> bà vừa là cha, vừa là mẹ của cháu=> bên bếp lửa bà đã dạy cháu học; chăm cháu làm => Chính bà là người nuôi dưỡng cháu và nuôi cháu nên người
Bà còn hay kể chuyện “những ngày ở Huế” như để nhắc lại cho cháu những đau thương mất mát và cả những chiến công của dân tộc=> những câu chuyện của bà đã bồi đắp thế giới tâm hồn cháu.
? Chỉ ra các yếu tố nghệ thuật mà tác giả sử dụng trong khổ thơ này? Và nêu tác dụng của nó?
*NT:
+ Điệp lại các từ “bà” “cháu”=> Gợi sự quấn quýt yêu thương giữa bà và cháu
+ Phép liệt kê ( Những việc bà làm cho cháu: bà bảo, bà dạy, bà chăm…): vừa diễn tả sâu sắc tình bà dành cho cháu vừa diễn tả được lòng biết ơn của cháu đối với bà => “Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc”: Tình yêu thương và sự kính trọng của cháu dành cho bà thật sâu sắc.
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
* Trong tám năm ròng
Trong hồi tưởng của cháu, Kỉ niệm nào khác nữa về bà được nhắc tới ?
Tiếng chim tu hú vang vọng trên những cánh đồng xa.
Vì sao tiếng tu hú ám ảnh tâm trí người cháu đến thế?
-Âm thanh quen thuộc trên cánh đồng quê mỗi độ hè về => Tiếng chim như giục giã làm trỗi dậy những hoài niệm nhớ mong trong cháu
Câu hỏi tu từ “ Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà/Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa” thể hiện nỗi lòng của cháu khi nhớ về bà.
Những câu thơ như lời đối thoại tâm tình, người cháu trò chuyện với bà trong tâm tưởng, cháu trò chuyện với chim tu hú trong tình yêu thương và nhớ bà da diết
Những hồi tưởng về bà và bếp lửa thân yêu:
* Những năm tháng chiến tranh
(Bằng Việt)
Cháu nhớ về hình ảnh làng quê hoang tàn trong khó lửa khi giặc đốt làng “ cháy tàn cháy rụi”; cháu nhớ về tình làng nghĩa xóm đã cưu mang hai bà cháu
Cháu nhớ hình ảnh bà già nua nhưng mạnh mẽ, kiên cường 1 mình chống chọi để vượt qua những khó khăn của cuộc chiến
Nhớ lời dặn “Mày có viết thư…bình yên”=> Bà đã dặn cháu nói dối (vi phạm phương châm về chất) => Nhưng lời dặn cháu nói dối của bà lại khẳng định bà là người thương con; giàu đức hi sinh; là chỗ dựa vững chắc cho con ; bà làngười yêu nước, là hậu phương lớn cho tiền tuyến xa xôi
(Bằng Việt)
Điệp từ “rồi”kết hợp với 2 mốc thời gian: sớm, chiều và phó từ “lại”=> bà là người kiên trì, tần tảo
Bếp lửa bà nhen ko chỉ bằng nhiên liệu bên ngoài mà còn được nhen lên từ trong lòng bà => Hình ảnh “ngọn lửa” là ẩn dụ cho tình yêu thương; cho niềm tin và sức sống mãnh liệt mà bà dành cho cháu=> Ngọn lửa đã nâng bước cháu trên suốt chặng đường dài
=> Từ bếp lửa cụ thể bài thơ đã gợi đến hình ảnh “ngọn lửa” với ý nghĩa trừu tượng => Bà vừa là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa
2. Suy ngẫm về bà và về bếp lửa:
Suy ngẫm về bà
Đọc khổ thơ thứ 6 và cho biết từ láy “lận đận ”và hình ảnh ẩn dụ “biết mấy nắng mưa” giúp ta hiểu gì về cuộc đời của người bà?
Từ láy “lận đận” + với cụm từ “biết mấy nắng mưa” ( Hình ảnh ẩn dụ) => C/đời bà vất vả, lận đận
? Trong khổ thơ này và trong cả bài thơ,hình ảnh người bà luôn gắn liền với hình ảnh bếp lửa, hình ảnh ngọn lửa. Vì thế cứ nghĩ về bà là người cháu nghĩ tới hình ảnh bà nhóm bếp lửa mỗi sáng mỗi chiều. Vì vậy trong những câu thơ còn lại của khổ thơ, tác giả đã điệp lại từ “nhóm” 4 lần với các ý nghĩa khác nhau. Em hãy chỉ ra nghĩa của từ “nhóm” trong những câu thơ ấy?
Điệp từ “nhóm” mang nhiều nghĩa, diễn tả những suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời bà:
+ “Nhóm (1,3)” Bà là người tần tảo, giàu đức hi sinh -> nhóm lửa- làm cho lửa bén vào chất đốt- cũng là người luôn giữ cho ngọn lửa ấm nóng, tỏa sáng trong gia đình ( nghĩa gốc)
+ “Nhóm” (2,4): Bà nhóm bếp lên mỗi sớm mai cũng chính là bà đã khơi dậy, thắp lên cho cháu tình yêu qhg, tình làng nghĩa xóm, bà đã thắp lên ước mơ và khát vọng trong lòng cháu ( nghĩa ẩn dụ)
Điệp từ “nhóm” đã k/đ giá trị lớn lao của công việc nhóm lửa mà bà đã làm và ý nghĩa của việc lan tỏa đó. Từ công việc nhóm lửa bà đã khơi dậy 1 thế giới tình cảm đẹp đẽ trong tâm hồn cháu => Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền lửa- ngọn lửa của sự sống, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp
b. Suy ngẫm về hình ảnh bếp lửa.
Trong bài thơ có hai hình ảnh nổi bật gắn bó mật thiết và trở đi trở lại nhiều lần đó là bà và bếp lửa. Trong dòng hồi tưởng của cháu hai hình ảnh ấy luôn gắn bó:khi nhắc đến bếp lửa là người cháu nhớ đến bà và ngược lại, khi nhớ về bà lại nhớ ngay đến hình ảnh bếp lửa. Sau khi suy ngẫm về cuộc đời bà, Vì sao tác giả đi đến khẳng định ngợi ca: “Ôi kì lạ và thiêng liêng-bếp lửa!”?
Câu thơ cảm thán “Ôi kì lạ và thiêng liêng- bếp lửa!” chứa đựng nhiều cảm xúc và suy ngẫm:
+ Bếp lửa thân thuộc với mỗi gđ đã trở thành kì lạ và thiêng liêng
+ “kì lạ” vì BL của bà được nhen lên ko chỉ bằng những nhiên liệu bình thường mà còn bằng tình yêu thương, niêm tin của bà. Bếp lửa của bà ko chỉ nuôi dưỡng cháu về thể chất mà còn nuôi dưỡng cả tinh thần của cháu
+ “thiêng liêng”: vì BL luôn hiện hữu cùng người bà- người phụ nữ VNam tần tảo nhẫn nại và đầy tình yêu thương. BL gắn với khó khăn và gian khổ của cuộc đời bà. BL thân thuộc bình dị là hình ảnh của gđ, qhg, đ/nước trong lòng người cháu ở nơi xa.
+ BL kì lạ và thiêng liêng vì nó có sức lan tỏa, sưởi ấm và nâng đỡ tâm hồn cháu trong suốt cả cuộc đời
3. Nỗi nhớ bà, nhớ quê hương khôn nguôi da diết ( Khổ cuối):
?Đọc lại khổ cuối => Dấu chấm ở giữa dòng thơ thứ nhất có tác dụng gì?
(Bằng Việt)
Dấu chấm giữa dòng câu thơ 1: nhấn mạnh 2 ko gian xa cách, khép lại dòng hồi tưởng , diễn tả cảm xúc nghẹn ngào, mở ra ra dòng cảm xúc của hiện tại.
? Chỉ ra phép liệt kê, điệp từ và nêu tác dụng của 2 biện pháp tu từ này trong việc biểu đạt nội dung của khổ thơ?
Phép liệt kê và điệp từ “trăm”: nhấn mạnh cuộc sống hiện tại, nhiều niềm vui của đứa cháu ở nới xa
Nhưng cháu vẫn khôn nguôi nhớ về bà và BL
( Câu 3,4) => Bà và quê hương chính là điểm tựa để cháu vững bước trên đường đời.
? Câu hỏi tu từ và dấu chấm lửng khép lại bài thơ diễn tả điều gì?
Câu hỏi tu từ (hỏi chính mình, nhắc nhở chính mình ) và dấu chấm lửng: thể hiện lòng kính trọng, biết ơn và nỗi nhớ khắc khoải , thường trực, đau đáu của cháu về bà- đó cũng là nỗi nhớ qhg, cội nguồn.
? Có ý kiến cho rằng bài thơ BL mang tính triết lý sâu sắc. Hãy chỉ ra tính triết lý của bài thơ?
Bài thơ chứa đựng một ý nghĩa triết lý sâu xa thầm kín:
+ Những gì thân thiết của tuổi thơ mỗi con người đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trong suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.
+ Tình yêu thương và lòng biết ơn bà chính là 1 biểu hiện cụ thể của ty thương, sự gắn bó với gđ, qhg, đất nước.
III. Tổng kết:
Nghệ thuật: -Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình luận.
-Thành công của bài thơ còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà và tình bà cháu.
2. Nội dung:Qua hồi tưởng và suy ngẫm của người cháu đã trưởng thành, bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.
Bài tập: Chỉ ra các yếu tố biểu cảm, tự sự, bình luận (triết lý) trong bài thơ

Biểu cảm:
Bài thơ được viết theo mạch cảm xúc từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm. Bài thơ là lời bày tỏ tình cảm biết ơn, trân trọng, nhớ mong của cháu với người bà thân yêu.
Bình luận (Triết lý):
Trong bài thơ, nhân vật trữ tình đã có những suy ngẫm về tình cảm của bà, về ý nghĩa của ngọn lửa .
Bài thơ chứa đựng một triết lí thầm kín, sâu sắc: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người suốt hành trìnhdài rộng của cuộc đời.
Tự sự:
Trong bài thơ, tác giả đã kể lại câu chuyện những ngày ấu thơ gian khổ mà ấm áp tình người với nhân vật chính là bà và cháu, các sự việc cụ thể, chân thực (bà dạy cháu, bà chăm cháu, bà thổi xôi, luộc khoai…).

Hướng dẫn về nhà
Học thuộc lòng bài thơ,HCST,XX,ghi nhớ
a.Nêu tính triết lý của bài thơ
b. Tại sao nói bếp lửa của bà là kì lạ và thiêng liêng.
Hướng dẫn về nhà
3.Viết đoạn văn TPH, PT khổ thơ thứ 5,6 để thấy được những suy ngẫm của nhà thơ về bà và về bếp lửa. Trong đoạn văn có câu ghép và cách dẫn trực tiếp
4.Chuẩn bị bài ‘”Mùa xuân nho nhỏ”( Tập 2)
 
Gửi ý kiến