§Bài 6.

Trường THCS Phan Triêm



GV: Phan Thanh Tùng

MỤC TIÊU BÀI HỌC

PNQ

2

§Bài 6. TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
II. BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

III. THÁO LẮP VÀ TÍNH TỈ SỐ TRUYỀN CỦA MỘT
SỐ BỘ TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

- Khi động cơ điện hoạt động, chuyển
động quay của trục động cơ sẽ truyền
đến làm bánh đai quay, thông qua dây
đai, bánh còn lại sẽ quay theo.
PNQ
4
- Biến đổi dạng
chuyển động quay.

PNQ

5

PNQ

6

§Bài 6. TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

§Bài 6. TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

Khi tác động lên bàn đạp (1)
=>truyền đến đĩa xích (2)
=>thông qua dây xích (3)
=>truyền đến líp (4)
=>làm quay bánh xe sau.

I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

1
Xe đạp thể thao có nhiều líp
để khi chuyển
=> líp sẽ thay đổi tốc độ quay
của bánh xe giúp đạt được
tốc độ mong muốn.

3
4

2

PNQ

8

§Bài 6. TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
Khi máy móc hoạt động, nguồn chuyển động từ vật dẫn
được truyền tới các bộ phận khác (vật bị dẫn) để thực hiện
chức năng hoặc để thay đổi tốc độ của sản phẩm.
1. Truyền động ăn khớp

I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
1. Truyền động ăn khớp
a) Cấu tạo
Gồm một cặp bánh răng ( truyền động bánh răng ) hoặc
đĩa xích ( truyền động xích ) ăn khớp với nhau và truyền
chuyển động cho nhau.

- Câu 1: Em hãy nêu cấu tạo
của bộ truyền động ăn khớp?
(bánh răng; xích)
- Câu 2: Truyền động bánh
răng và truyền động xích
giống nhau và khác nhau như
thế nào?

Câu 2: Truyền động bánh răng và truyền động xích giống nhau
và khác nhau như thế nào?

PNQ

12

Câu 2: Truyền động bánh răng và truyền động xích giống nhau
và khác nhau như thế nào?

Giống nhau: Bánh răng hoặc đĩa xích nào có số
răng ít hơn thì sẽ quay nhanh hơn.
Khi tỉ số truyền i = 1 => bộ truyền giữ nguyên tốc độ.
Khi i < 1 => bộ truyền giúp tăng tốc độ.
Khi i > 1 => bộ truyền làm giảm tốc độ.
Khác nhau: Bộ truyền chuyển động bánh răng được sử
dụng để truyền chuyển động quay giữa các trục song song
hoặc vuông góc với nhau.
- Trong khi đó, bộ truyền động xích được sử dụng để
truyền chuyển động quay giữa hai trục xa nhau.

PNQ

14

I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

1. Truyền động ăn khớp
a) Cấu tạo
b) Nguyên lí làm việc
Khi bánh dẫn 1 ( có Z1 răng) quay với tốc độ n1 (vòng/phút) làm
cho bánh bị dẫn 2 ( có Z2 răng) quay với tốc độ n2 (vòng/phút).

b) Nguyên lí làm việc
Khi bánh dẫn 1 ( có Z1 răng) quay với tốc độ n1 (vòng/phút) làm
cho bánh bị dẫn 2 ( có Z2 răng) quay với tốc độ n2 (vòng/phút).
*Tỉ số truyền i của bộ truyền động ăn khớp:
=> i = = =
Trong đó
+ n1 là tốc độ quay(vòng/phút) của bánh dẫn 1;
Z1 là số răng của bánh dẫn 1.
+ n2 là tốc độ quay(vòng/phút) của bánh bị dẫn 2;
Z2 là số răng của bánh bị dẫn 2.

1. Truyền động ăn khớp
a) Cấu tạo
b) Nguyên lí làm việc
i= = =

i = =>= x i = x
=>= = x

* Bánh răng ( đĩa xích ) nào có số răng ít hơn sẽ quay nhanh hơn.

 i = 1  truyền động đồng tốc
 i >1  truyền động giảm tốc
 i<1  truyền động tăng tốc

2. Truyền động đai

I. TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
1. Truyền động ăn khớp
2. Truyền động đai

Hình 6.5 cho thấy truyền động đai
khác truyền động xích như thế nào ?

- Bộ truyền động đai gồm cặp bánh đai truyền chuyển động
thông qua dây đai .
- Bộ truyền động xích gồm cặp bánh răng (đĩa xích) truyền
chuyển động thông qua dây xích.

PNQ

20

2. Truyền động đai
a. Cấu tạo:
- Gồm một cặp bánh đai truyền chuyển động cho nhau
thông qua dây đai .
b. Nguyên lí làm việc:
Bộ truyền động đai giúp truyền
chuyển động nhờ ma sát giữa dây
đai và bánh đai, cho phép nới
rộng khoảng cách giũa các trục.

2. Truyền động đai
a. Cấu tạo:
b. Nguyên lí làm việc:
Khi bánh dẫn 1 ( có đường kính D₁ ) quay với tốc độ n1 (vòng/phút)
làm cho bánh bị dẫn 2 ( có đường kính D₂ ) quay với tốc độ n2
(vòng/phút).

Đường kính Tốc độ quay
Bánh dẫn 1

D1
D2

n1(nd)

2. Truyền động đai
a. Cấu tạo:
- Gồm một cặp bánh đai truyền chuyển động cho nhau
thông qua dây đai .
b) Nguyên lí làm việc
Tỉ số truyền i giữa các bánh đai:
Þ D2 = i x D 1
=> i = = =
Þ D1 = D2 /i

Từ công thức, ta có :
- i=1, n₁=n₂  truyền động đồng tốc (D₂=D₁)
- i>1, n₁>n₂  truyền động giảm tốc (D₂>D₁)
- i<1, n₁
VẬN DỤNG
Em hãy nêu một sản phẩm có ứng dụng một trong các cơ cấu
truyền chuyển động. Mô tả nguyên lí làm việc của sản phẩm
mà em đã chọn.
Ví dụ: Xe máy có sử dụng bộ truyền động ăn khớp (truyền
động xích). Nguyên lí hoạt động: Khi đĩa xích trước quay kéo
dây xích chuyển động, dây xích kéo đĩa xích sau quay theo,
làm quay bánh xe, đẩy xe máy đi tới.

Một số bộ truyền chuyển động bánh răng phối hợp

Một số bộ truyền chuyển động bánh răng

LUYỆN TẬP
Câu 1: Một bộ truyền động ăn khớp có bánh dẫn 1 quay với
tốc độ n1 là 40 vòng/phút, bánh bị dẫn 2 quay với tốc độ n 2 là
20 vòng/phút.
a. Tính tỉ số truyền động i?
b. Biết bánh dẫn 1 có 10 răng. Tìm số răng của bánh bị dẫn 2?
Bài làm
Tóm tắt:
a. Tỉ số truyền động i:
Z1=> n1=40 vòng/phút
i = n1/n2 = 40/20 = 2
(T/Đ giảm tốc)
Z2=> n2=20 vòng/phút
b. Số răng của bánh bị dẫn: i = Z2/Z1
a) Tính i?
b) Z1= 10 răng => Z2= ?

=> Z2 = i x Z1 = 2 x 10 = 20.
=> Z2 = 20 (răng).

LUYỆN TẬP
Câu 2: Một bộ truyền động ăn khớp có bánh dẫn 1 quay với
tốc độ n1 là 50 vòng/phút, bánh bị dẫn 2 quay với tốc độ n 2 là
100 vòng/phút.
a. Tính tỉ số truyền động i?
b. Biết bánh bị dẫn 2 có 20 răng. Tìm số răng của bánh dẫn 1?
Bài làm
Tóm tắt:
a. Tỉ số truyền động i:
Z1=> n1=50 vòng/phút
i = n /n = 50/100 = 0,5
(T/Đ tăng tốc)
Z2=> n2=100 vòng/phút

a) Tính i?
b) Z2= 20 răng => Z1= ?

1

2

b. Số răng của bánh bị dẫn: i = Z2/Z1
=> Z1 = Z2 /I = 20 / 0,5 = 40.
=> Z1 = 40 (răng).

LUYỆN TẬP
Câu 3: Truyền động đai có tốc độ bánh dẫn là 60 vòng/phút,
tốc độ bánh bị dẫn là 120 vòng/phút. Biết đường kính của
bánh dẫn là 80 mm
a) Tính tỉ số truyền i và kết luận i?
b) Tìm kích thước bánh bị dẫn?
Bài làm
Tóm tắt:
a. Tỉ số truyền động i:
D1=> n1=60 vòng/phút
i = n1/n2 = 60/120 = 0,5 (<1:T/Đ tăng tốc)
D2=> n2=120 vòng/phút
b. Số răng của bánh bị dẫn: i = D2/D1
a) Tính i? => i
b) D1= 80 mm => D2= ?

=> D2 = i x D1 = 0,5 x 80 = 40 (mm)
Đường kính bánh dẫn D2 = 40 (mm).

LT: C A
A....................
B.........................
C.............................