CÔ BÉ BÁN DIÊM
(An-đéc-xen)
Tiết 21-22: Văn bản:
I. Đọc - Tìm hiểu chung
1. Tác giả


I. Đọc - Tìm hiểu chung
1. Tác giả (SGK)
- An-đéc-xen (1805–1875), là nhà văn người Đan Mạch, người kể chuyện cổ tích nổi tiếng trên thế giới với loại truyện kể cho trẻ em.
- Truyện của ông đem đến cho người đọc niềm tin và lòng thương yêu đối với con người.
2. Tìm hiểu chung tác phẩm
- Thể loại:
- Phương thức biểu đạt:
- Vị trí:
Văn bản này trích gần hết truyện Cô bé bán diêm.
Truyện ngắn.
Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
BỐ CỤC
- Từ đầu …. “cứng đờ ra”: Hoàn cảnh của cô bé bán diêm.
- Tiếp theo… “về chầu thượng đế”: Những lần quẹt diêm và các mộng tưởng của cô bé.
- Còn lại: Cái chết thương tâm của cô bé bán diêm.
- Bố cục: 3 phần
- Tóm tắt văn bản
Trong đêm giao thừa, trời rét mướt, có một cô bé đầu trần, chân đi đất, bụng đói đang đi bán diêm trong bóng tối. Cô bé bán diêm ấy đã mồ côi mẹ và cũng đã mất đi người thương yêu em nhất là bà nội. Cô sống với người cha nát rượi và rất khó tính. Em không dám về nhà vì sợ bố sẽ đánh em. Vừa lạnh vừa đói, cô bé ngồi nép vào một góc tường rồi khẽ quẹt một que diêm để sưởi ấm. Que diêm thứ nhất cho em có cảm giác ấm áp như ngồi bên lò sưởi. Em vội quẹt que diêm thứ hai, em được thấy một bàn ăn thịnh soạn hiện lên. Rồi em quẹt que diêm thứ ba và được thấy cây thông Nô-en. Quẹt que diêm thứ tư: bà nội hiền từ của em hiện lên đẹp đẽ, gần gũi và phúc hậu biết mấy. Nhưng ảo ảnh đó nhanh chóng tan đi sau sự vụt tắt của que diêm. Em vội vàng quẹt hết cả bao diêm để mong níu bà nội lại. Cô bé bán diêm đã chết trong giá rét khi mơ cùng bà bay lên cao mãi. Sáng hôm sau người qua đường nhận thấy một cô bé nằm bất động với đôi má hồng và đôi môi mỉm cười.
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
a. Gia cảnh
Quá khứ
Hiện tại
Tìm các chi tiết nói về gia cảnh của cô bé bán diêm theo ở hai thời điểm: Qúa khứ và hiện tại.
II. Phân tích
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
a. Gia cảnh
Quá khứ
Hiện tại
- Bà nội hiền hậu, hết mực yêu thương em
- Mẹ chết, bà nội cũng qua đời, sống với người bố khó tính
- Sống trong ngôi nhà xinh xắn, có dây trường xuân bao quanh
- Sống “chui rúc trong một xó tối tăm”, “trên gác sát mái nhà”
- Đi bán diêm để kiếm sống.
 Đầm ấm, hạnh phúc
 Nghèo khổ, cô đơn
II. Phân tích
Tình cảnh của cô bé
Cảnh vật xung quanh
- Đầu trần, đi chân đất, đang dò dẫm trong bóng tối
- Bụng đói
- Đêm giao thừa, trời rét mướt, cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn
- Phải đi bán diêm một mình
- Mọi người đều quây quần bên gia đình.
->Đói rét, lẻ loi, sợ hãi
->No đủ, đầm ấm, sáng sủa.
- Trong phố sực nức mùi ngỗng quay.
b. Trong đêm giao thừa
 Nghệ thuật tương phản làm nổi bật hoàn cảnh đáng thương của cô bé, gợi niềm thương cảm cho người đọc.
2. Những lần quẹt diêm, hiện thực và mộng tưởng
1. Hãy nêu những mộng tưởng của em bé qua mỗi lần quẹt diêm?
2. Khi diêm tắt, thực tế nào đã thay thế cho mộng tưởng?
3. Ước mơ của em bé qua mỗi lần quẹt diêm là gì?
Mong du?c su?i ?m
=> Sáng sủa,
ấm áp
=> Tối tăm, lạnh lẽo.
Lò sưởi
Lò sưởi biến mất, nhớ lại nhiệm vụ và hình ảnh mắng nhiếc của cha
Mong được ăn no
=> No đủ, sung tóc.
=>Nghèo khổ, hiếu thốn.
Bàn ăn có ngỗng quay, ngỗng nhảy ra khỏi đĩa tiến về phía em.
Bức tường lạnh lẽo và phố xá vắng teo lạnh buốt.
Mong được
vui chơi.
=> Vui tươi
=> Xót xa,
thương cảm
Cây thông Noel trang trí lộng lẫy với ngàn ngọn nến sáng rực.
Nến bay lên, bay mãi biến thành những ngôi sao.
Mong được che chở và yêu thương.
=> Hạnh phúc.
Đau khổ, tuyệt
vọng
Bà đang mỉm cười với em, em trò chuyện với bà.
Ảo ảnh rực sáng biến mất
( Bà biến mất)
Thoát khỏi cuộc sống thực tại
=> Hạnh phúc dạt dào.
phũ phàng, tàn
nhẫn
Bà cầm tay em, hai bà cháu bay lên cao chẳng còn đói rét đau buồn nào đe doạ.
Em về chầu thượng đế.
Mộng tưởng
Thực tế
Ước mơ
Lần 1
Em ngồi trước một lò sưởi bằng
sắt, lửa cháy nom vui mắt, hơi
nóng dịu dàng
Lửa tắt, lò sưởi biến mất,
em nghĩ đến việc bị cha mắng
Mong được
sưởi ấm
Lần 2
Bàn ăn có ngỗng quay, ngỗng nhảy
ra khỏi đĩa tiến về phía em
Bức tường lạnh lẽo và phố xá
vắng teo lạnh buốt
Mong được
ăn ngon
Lần 3
Cây thông Nô-en trang trí lộng lẫy
với ngàn ngọn nến sáng rực
Nến bay lên, bay mãi,
biến thành những ngôi sao
Mong được
vui chơi
Lần 4
Bà đang mỉm cười với em,
em reo lên “cho cháu đi với”,
“xin thượng đế chí nhân cho cháu
về với bà”
Ảo ảnh rực sang biến mất
(Bà biến mất)
Mong được bà che
chở, yêu thương
Lần 5
Bà cầm tay em, hai bà cháu
bay vụt lên cao, chẳng còn đói rét
Em về chầu thượng đế
(Em chết)
Mong được
ở cùng bà
=> Sáng sủa, ấm áp
=> Tối tăm, lạnh lẽo
=> Giàu có, sung túc
=>Nghèo khổ, thiếu thốn
=> Vui tươi, đẹp đẽ
=> Xót xa, thương cảm
=> Vui sướng
=> Đau khổ, tuyệt vọng
=> Hạnh phúc dạt dào
=> Phũ phàng, tàn nhẫn
Các lần
quẹt
diêm
Mơ lò sưởi
Bàn ăn
Bà mỉm cười với em
Bà và em
bay lên
Cây thông Nô en
LẦN 2
LẦN 3
LẦN 4
LẦN 5
LẦN 1
Năm lần quẹt diêm diễn ra theo trình tự hợp lý phù hợp với tâm lý tuổi thơ, phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của em bé lúc bấy giờ.
Chứng minh rằng những mộng tưởng của cô bé qua những lần quẹt diêm được diễn ra theo một trình tự hợp lí ?
Vật chất
Tinh thần
Trong số các mộng tưởng ấy, điều nào gắn với thực tế, điều nào chỉ là mộng tưởng?
Em có nhận xét gì về những ước mơ, khát khao của cô bé ?
Rét
Đói
Đêm giao thừa
Cô đơn
Cô bé khát khao cháy bỏng về một cuộc sống đầy đủ vật chất lẫn tinh thần.
Tác giả đồng cảm với khát khao hạnh phúc của em bé.
3. Cái chết của cô bé
- Tìm chi tiết nói về cái chết của em và khung cảnh, thái độ của mọi người.
- Nghệ thuật nào được sử dụng. Tác dụng của NT ấy.
SÁNG HÔM SAU
Khung cảnh và mọi người xung quanh
Cái chết của em.
Mặt trời lên trong sáng, chói chang.
Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà.
Mọi người bảo nhau: “Chắc nó muốn sưởi cho ấm”.
Ở một xó tường.
Em đã chết vì rét trong đêm giao thừa.
Thi thể em bé ngồi giữa những bao diêm.
NT: Tương phản, đối lập, bút pháp hiện thực kết hợp trữ tình, lãng mạn
> <
3. Cái chết của em bé
- Cái chết thật tội nghiệp và thương tâm: chết vì rét buốt, vì đói khát, xã hội lạnh lùng, thờ ơ trước cái chết của em.
- Cái chết thật huy hoàng, cao đẹp với niềm vui, niềm hy vọng, hồn nhiên của tuổi thơ. Cái chết của một người toại nguyện.
Thái độ và tình cảm của nhà văn:
- Cảm thông, thương xót. Ngợi ca vẻ đẹp, khát vọng ước mơ trong tâm hồn của cô bé bán diêm.
- Lên án sự thờ ơ, lãnh đạm của mọi người trong xã hội trước số phận đáng thương của những mảnh đời bất hạnh.
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Miêu tả rõ nét cảnh ngộ và nỗi khổ cực của em bé bằng những chi tiết, hình ảnh đối lập.
- Sắp xếp trình tự sự việc nhằm khắc họa tâm lý em bé trong cảnh ngộ bất hạnh.
- Sáng tạo trong cách kể chuyện.
2. Nội dung
Truyện thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của nhà văn đối với những số phận bất hạnh.
+ Phải biết trân trọng tình cảm gia đình và hạnh phúc bình dị bên người thân
+ Sống phải biết ước mơ, biết giữ tâm hồn trong sáng.
Đây là đoạn truyện mang
đậm màu sắc cổ tích.
Em thấy trong phần truyện này có chỗ nào giống và khác với những truyện cố tích mà em đã biết?
Việc cô bé tự tạo
ra phép màu từ
những que diêm
trong lúc tối tăm,
đói rét khiến em
có liên tưởng
gì trong cuộc
sống hằng
ngày của mình?
Một số hình ảnh về trẻ em lang thang ở Việt Nam
Đối với trẻ mồ côi, bất hạnh chúng ta cần phải làm gì?
Chúng ta cần phải bảo vệ, che chở, chia sẻ và đùm bọc những đứa bé mồ côi, bất hạnh.
Chúng ta cần phải bảo vệ, che chở, chia sẻ và đùm bọc những đứa bé mồ côi, bất hạnh bằng những hành động cụ thể, phù hợp với hoàn cảnh của mình. Bởi “cho đi là còn mãi”.
Ngày 20/11/1989, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Công ước quốc tế về quyền trẻ em. Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và nước đầu tiên ở châu Á phê chuẩn Công ước vào ngày 20/2/1990.
Số phận bất hạnh của cô bé bán diêm (Cô bé bán diêm – An-đéc-xen)
Ở đất nước Đan Mạch xa xôi
Có cô bé bán diêm nghèo bất hạnh
Mẹ không còn, sống cùng cha ghẻ lạnh
Lấy rượu làm vui, quên mất đứa con thơ.
Đêm Nô-en lạnh lẽo những con đường
Em bé vẫn đầu trần, lang thang không bến đậu
Từng cánh cổng, bức tường và lòng người câm lặng
Em nép mình 1 góc nhỏ … cô đơn
Trong đêm đông giá rét bơ vơ
Em nhớ tới người bà hiền hậu
Người đã cho em một thời thơ ấu
Êm đềm, hạnh phúc, được yêu thương
Sáng hôm sau con phố sáng tưng bừng
Tiếng cười nói xôn xao mừng năm mới
Người ta thấy em bên góc đường trơ trọi
Xung quanh em còn lại những tàn diêm.
请大家
投我一票
Hướng dẫn về nhà
- Vẽ tranh về một chi tiết mà em thấy hay/ thích.
- Viết một cái kết khác cho câu chuyện.
- Ghi lại cảm nhận của em về một hay vài chi tiết nghệ thuật tương phản trong đoạn trích.
Soạn bài: “Trợ từ, thán từ”
Xem và trả lời câu hỏi SGK