Tiết 17 – 18
CÔ BÉ BÁN DIÊM
(An- đéc –xen)
I. TÌM HIỂU CHUNG.
Trình bày hiểu biết của em về tác giả, tác phẩm?
1. Tác giả.
- Han Cri-xti-an An-đec-xen (1805 - 1875) nhà văn Đan Mạch.
- Ham thích thơ văn từ nhỏ nhưng được học hành rất ít.
- Nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em.
- Truyện của ông nhẹ nhàng, toát lên lòng thương yêu con người, nhất là những người nghèo khổ.
2.Tác phẩm.
- Vị trí: Đoạn cuối truyện``Cô bé bán diêm`‘. Một trong những truyện ngắn nổi tiếng của ông
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự + miêu tả + biểu cảm
- Nhân vật: em bé bán diêm (Nhân vật chính), người bà...
- Ngôi kể: Ngôi thứ 3
* Bố cục: 3 phần
BỐ CỤC:
3 phần
- Phần thứ nhất: Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa.
- Phần thứ hai (trọng tâm): Thực tế và mộng tưởng.
- Phần thứ ba: Cái chết thương tâm của em bé bán diêm.

 Phần trọng tâm có thể chia thành 5 đoạn nhỏ căn cứ vào các lần quẹt diêm. Bốn lần đầu, mỗi lần quẹt một que diêm. Lần thứ năm quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao.

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. NỘI DUNG:
a. Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa.
Theo dõi phần đầu văn bản em hãy cho biết gia cảnh của cô bé có gì đặc biệt ? Gia cảnh ấy đã đẩy cô bé đến tình trạng như thế nào ?
* Gia cảnh:


- Mẹ chết, bà nội cũng qua đời, sống với người bố khó tính, suốt ngày đánh mắng, chửi rủa...
- Nhà nghèo, sống chui rúc trong một xó tối tăm, trên gác sát mái nhà.
- Phải đi bán diêm kiếm sống.


Cô bé cùng những bao diêm xuất hiện trong thời điểm đặc biệt nào?
Thời điểm ấy tác động
như thế nào đến con người?
Câu hỏi thảo luận
Nhóm 1:
Nhóm 2:
Đêm giao thừa: gió rét, tuyết rơi.
Đường phố vắng vẻ.



(Truyện được đặt vào bối cảnh đêm giao thừa, ngoài đường phố rét buốt. Ở các nước Bắc Âu như Đan Mạch, vào dịp này thời tiết rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống tới âm vài chục độ, tuyết rơi dày đặc).
Liệt kê những hình ảnh tương phản
(đối lập, đặt gần nhau, làm nổi bật lẫn nhau) được nhà văn sử dụng trong phần này nhằm khắc họa nỗi khổ cực của cô bé.
* Các hình ảnh đối lập:
Cái xó tối tăm em
chui rúc hiện nay.


Trời đông giá rét, tuyết
rơi.


Ngoài đường lạnh buốt
và tối đen.
Em bé bụng đói cả
ngày chưa ăn uống gì.

Ngôi nhà có dây trường
xuân năm xưa khi bà còn
sống.

Cô bé đầu trần, đi chân
đất.
Cửa sổ mọi nhà đều
sáng rực ánh đèn.
Trong phố sực nức
mùi ngỗng quay.
Tác dụng của các hình ảnh tương phản này ?
Nhà văn sử dụng nhiều hình ảnh tương phản có lựa chọn nhằm làm nổi bật tình cảnh hết sức tội nghiệp của em bé.
b. Thực tế và mộng tưởng
Cô bé đã quẹt diêm mấy lần? Mỗi lần lại xuất hiện hình ảnh nào? Tại sao lại xuất hiện hình ảnh đó?
Trong số các mộng tưởng ấy, điều nào gắn với thực tế, điều nào thuần túy chỉ là mộng tưởng?
Thảo luận nhóm
- Mộng tưởng của em bé qua những lần quẹt diêm :
+ Lần 1: Mơ thấy lò sưởi vì rét.
+ Lần 2 : Mơ thấy bàn ăn thịnh soạn vì đói.
+ Lần 3 : Mơ thấy cây thông Nôel, mong ước được đón giao thừa.
+ Lần 4: Mơ thấy bà hiền hậu hiện ra.
+ Lần 5 : Mong ước hai bà cháu bay lên trời.


Các mộng tưởng diễn ra theo trình tự hợp lí, phù hợp với hoàn cảnh em bé lúc đó.Thực tế và mộng tưởng xen kẽ với nhau khi diêm cháy là lúc mộng tưởng hiện ra trong đầu em bé, khi diêm tắt là lúc em trở về với thực tại.

- Con ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa,
hai bà cháu nắm tay
nhau bay lên trời thuần túy chỉ là mộng tưởng.
- Các hình ảnh: lò sưởi, bàn ăn,
cây thông Nôen
gắn với thực tế.
Sự sắp đặt song song cảnh mộng tưởng và cảnh thực tế có ý nghĩa gì ?
Làm nổi bật hình ảnh một cô bé
bị bỏ rơi, đói rét và cô độc,
luôn khao khát được ấm no,
yên vui, tình yêu thương.


c. Cái chết của cô bé bán diêm trong con mắt mọi người:
Trong buổi sáng đầu năm ấy, thái độ của mọi người khi thấy cô bé chết rét trong đêm giao thừa như thế nào?
- Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà - em bé chết ở xó tường.
- Mọi người dửng dưng nhìn bao diêm đã hết và bảo: “Chắc nó muốn sưởi cho ấm!”
- Chẳng ai biết những điều kỳ diệu em đã trông thấy và cảnh huy hoàng khi hai bà cháu bay lên.
PHIẾU HỌC TẬP
Từ những chi tiết này cho ta thấy điều gì về thái độ của cả xã hội trước cái chết của cô bé ?
2. Qua đó nhà văn muốn gửi đến mỗi chúng ta thông điệp gì?
3. Nếu cần bình về cái chết của cô bé bán diêm từ hình ảnh em bé chết đói chết rét là một em bé có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười thì em sẽ nói điều gì?
4. Em có muốn có một kết cục khác không? Vì sao?

- Cả xã hội đều vô tình lạnh lùng trước cái chết của em bé nghèo mồ côi.
- Tác giả muốn gửi đến một thông điệp giàu tính nhân đạo: Hãy yêu thương trẻ thơ, hãy để trẻ thơ được sống hạnh phúc.

2. NGHỆ THUẬT:

Em hãy nêu nghệ thuật văn bản?


NGHỆ THUẬT:
- Đan xen giữa yếu tố thật và huyền ảo.
- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm.
- Kết cấu truyện theo lối tương phản.

3. Ý NGHĨA VĂN BẢN:

Em hãy nêu ý nghĩa văn bản?
Ý nghĩa văn bản: Truyện kể về cô bé bán diêm trong đêm giao thừa với cái chết đau khổ của cuộc đời bất hạnh đã để lại cho ta lòng thương cảm sâu sắc
III. TỔNG KẾT
Ghi nhớ SGK/ 68
Bằng nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng, với các tình tiết diễn biến hợp lí, tác phẩm Cô bé bán diêm của An-đéc-xen truyền cho chúng ta lòng thương cảm sâu sắc đối với một em bé bất hạnh.
IV. LUYỆN TẬP
Kết thúc truyện, tác giả viết:
“Mọi người bảo nhau : “ Chắc nó muốn sưởi cho ấm!”, nhưng chẳng ai biết những cái kì diệu em đã trông thấy…”. Em hãy kể lại những điều kì diệu mà em bé đã trông thấy trong đêm giao thừa và giải thích vì sao tác giả lại gọi đó là những cái kì diệu?
Viết đoạn văn cảm nghỉ về cô bé bán diêm:
* MĐ: Tên văn bản + tác giả + Ý chủ đề (nỗi bất hạnh cô bé bán diêm)
* TĐ:
- Ý 1: Hoàn cảnh cô bé rất đáng thương: mồ côi mẹ, bà mất, gia sản tiêu tán, sống trong căn gác xép tối tăm, lạnh giá, phải đi bán diêm kiếm sống, còn bị cha mắng chửi, đánh đập.
- Ý 2: Đêm giao thừa cô bé càng tội nghiệp: cô bé lang thang, không bán được bao diêm, không ai bố thí cho cô, cô không dám về nhà vì sợ cha đánh, ngồi thu mình trong xó (đói, khát, lạnh giá, cô đơn).
- Ý 3: Cô bé quẹt diêm để sưởi => Những mộng tưởng, ảo ảnh đẹp đẽ, lung linh hiện ra (lò sưởi, bàn ăn, cây thông, người bà, hai cháu nắm tay nhau bay lên trời ).
=> Mộng tưởng lần lượt biến mất khi diêm tắt, chỉ còn lại thực tế phũ phàng.
=> Khát khao của cô bé về cuộc sống ấm no, hạnh phúc bên những người thân yêu.
- Ý 4: Cuối cùng cô bé đã chết vào sáng mồng 1 đầu năm mới (thi thể cô bé chết bên xó tường) => Gợi nỗi xót xa trong lòng tác giả, trong lòng người đọc.

* KĐ: Tác giả đồng cảm xót thương cho những em bé nghèo bất hạnh, đồng thời lên án thái độ thờ ơ, vô cảm của những người trong xã hội.