I. Nhiễm sắc thể giới tính:
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
Quan sát bộ NST của người cặp nào là NST giới tính ?
Hình 12.1 Bộ NST ở người
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính:
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính:
NST GIỚI TÍNH THƯỜNG CÓ Ở TẾ BÀO NÀO ?
Trong cơ thể, NST giới tính có mặt ở cả TB sinhdục lẫn TB sinh dưỡng.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính:
- Ở người, ĐV có vú, ruồi giấm, cây gai.. Cặp NST giới tính của giống cái là: XX, giống đực là XY.
- Ở chim, ếch nhái, bò sát, bứơm, dâu tây thì ngược lại.
- Ở bọ xít, châu chấu, rệp… con cái cặp NST giới tính là XX, con đực là XO
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
- Ở tế bào lưỡng bội (2n)
- Có các cặp NST thường tồn tại thành từng cặp tương đồng (ký hiệu chung là A).
- 1 cặp NST giới tính :
+ Tương đồng : XX
+ Không tương đồng : XY
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính:
Vậy NST xác định giới tính theo cơ chế như thế nào?
Con gái
Con trai
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
II. Cơ chế NST xác định giới tính:
2 tinh trùng tạo ra với tỷ lệ ngang nhau và chúng tham gia thụ tinh với xác suất ngang nhau.
Sinh con trai hay gái là do người mẹ có đúng không ?
Không, vì người bố mới có hai loại tinh trùng khác nhau về giới tính.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
II. Cơ chế NST xác định giới tính:
Tại sao tỉ lệ nam và nữ xấp xỉ 1 : 1 từ lúc lọt lòng nhưng về già số cụ bà lại nhiều hơn số cụ ông?
Vác lúa kiếm sống
Sử dụng ma túy
Hút thuốc lá
44A + XY
44A+XX
22A +X
22A +Y
22A +X
44A+XY
44A + XX
P
Bố
Mẹ
1 em hãy lên bảng và viết cơ chế xác định giới tính ở người dưới dạng sơ đồ lai
F
2n
2n
n
n
n
2n
2n
con trai
con gái
X
II. Cơ chế NST xác định giới tính:
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
- Đa số các loài giới tính được xác định trong thụ tinh.
- Cơ chế xác định giới tính ở người tỉ lệ nam,nữ xấp xỉ 1:1
Sơ đồ cơ chế NST xác định giới tính ở người:
- Cơ chế xác định giới tính là sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và được tổ hợp lại trong quá trình thụ tinh.
P : (44A + XX) x (44A + XY)
Gp : 22A + X 22A + X, 22A + Y
F1 : 44A + XX : 44A + XY
1 con gái : 1 con trai
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
II. Cơ chế NST xác định giới tính:
- Nêu những yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hoá giới tính ?
- Tại sao người ta điều chỉnh tỷ lệ đực cái ở vật nuôi ?
- Những yếu tố phân hoá giới tính:
+ Hooc môn.
+ Nhiệt độ, cường độ ánh sáng …
- Chủ động điều chỉnh tỷ lệ đực, cái ở vật nuôi:
phù hợp với mục đích sản xuất.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
Thầu dầu trồng trong ánh sáng cường độ yếu thì số hoa đực giảm
ánh sáng cường độ yếu
ánh sáng nhiều
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
Sử dụng hooc môn sinh dục kết hợp với giải phẩu, anh Thanyarasmi đã chuyển đổi giới tính thành nữ và đoạt vương miện hoa hậu chuyển đổi giới tính Thái Lan 2002.
Cũng như Thanyarasmi, nam diễn viên Hàn Quốc Lee Si Yeon đã chuyển đổi thành một cô gái và đã lấy chồng vào năm 2008.
Điều chỉnh giới tính ở người
Ở Việt Nam:
- Sự phân hoá giới tính còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố môi trường :
+ Môi trường trong : hooc môn
+ Môi trường ngoài : nhiệt độ, ánh sáng , nồng độ CO2 …
- Chủ động điều chỉnh tỷ lệ đực, cái phù hợp với mục đích sản xuất.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GiỚI TÍNH
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
Câu 1 : Tìm các chữ cái phù hợp thay vào chữ số để hoàn chỉnh : Cơ chế NST xác định giới tính ở người.
44A + XY
22A + X
44A + XX
22A + X
22A + Y
44A + XX
44A + XY
1
2
3
4
5
Luyện tập-vận dụng
Câu 2 : Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính
1. Tồn tại nhiều cặp trong tế bào lưỡng bội
2. Tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY)
3. Chủ yếu mang gen qui định giới tính của cơ thể.
DẶN DÒ
- Về nhà học bài, trả lời CH trong SGK tr41.
- Xem phần “Em có biết”.
- Chuẩn bị trước bài 13 Di truyền liên kết.