GV thực hiện: Nguyễn Thị Lan
TRƯỜNG THCS NGUYỄN DU
TỔ HÓA SINH
MÔN SINH HỌC 9
KHỞI ĐỘNG
Thu?ng cĩ c�u sinh con trai hay con g�i l� do ngu?i m? quy?t d?nh? Theo em di?u dĩ d�ng hay sai?
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
? Trong tế bào lưỡng bội của người có mấy loại nhiễm sắc thể?
Trong tế bào lưỡng bội của người có 2 loại nhiễm sắc thể: nhiễm sắc thể thường và nhiễm sắc thể giới tính.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
Tồn tại nhiều cặp ( lớn hơn 1 cặp) trong tế bào lưỡng bội (2n)
Chỉ có 1 cặp trong tế bào lưỡng bội (2n)
Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng, giống nhau ở cá thể đực và cái.
Tồn tại thành cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY), khác nhau ở cá thể đực và cái
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
Tồn tại nhiều cặp ( lớn hơn 1 cặp) trong tế bào lưỡng bội (2n)
Tồn tại thành từng cặp tương đồng, giống nhau ở cá thể đực và cái Kí hiệu A.
Mang gen qui định tính trạng thường của cơ thể.
Chỉ có 1 cặp trong tế bào lưỡng bội (2n)
Tồn tại thành cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY), khác nhau ở cá thể đực và cái.
Mang gen qui định tính trạng liên quan hoặc không liên quan đến giới tính.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
? Nhiễm sắc thể giới tính có chức năng gì?

+ Trong tế bào lưỡng bội (2n NST) có các cặp NST thường XX, giống nhau ở cá thể đực và cái Kí hiệu A
* Đặc điểm: Có 1 cặp NST giới tính trong tế bào lưỡng bội (2n) tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY
* Chức năng: Mang gen quy định tính trạng liên quan và không liên quan với giới tính.
? Nhiễm sắc thể giới tính có đặc điểm gì?
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
? Giới được xác định khi nào?
- Đa số các loài giới tính được xác định trong quá trình thụ tinh.
- Sự phân ly và tổ hợp của cặp NST giới tính trong GP và thụ tinh là cơ chế xác định giới tính ở SV
Có bao giờ bạn tự hỏi: Tại sao tôi không phải là con trai mà lại là con gái hoặc tại sao tôi không phải là con gái mà lại là con trai? Vậy cơ chế nào xác định giới tính ở sinh vật?
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
? Có mấy loại trứng và tinh trùng được tạo ra qua giảm phân?
* Mẹ sinh ra 1 loại trứng:
22A + X.
* Bố sinh ra 2 loại tinh trùng:
22A + X và 22A + Y
Con gái
Con trai
? Tinh trùng mang NST giới tính nào thụ tinh với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái?
* Tinh trùng Y + Trứng X  Con trai
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
* Tinh trùng X + Trứng X  Con gái
Con gái
Con trai
? Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1 ?
- Do 2 tinh trùng tạo ra với tỷ lệ ngang nhau và chúng tham gia thụ tinh với xác suất ngang nhau.
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
- Tạo ra 2 hợp tử XX và XY với tỉ lệ ngang nhau.
* T? l? trai, g�i x?p x? 1:1 trong c�c tru?ng h?p:
S? lu?ng c� th? d? l?n
Tinh tr�ng X, Y t?o ra ngang nhau, s? th? tinh gi?a tinh tr�ng X, Y v?i tr?ng ph?i ngang nhau
Con gái
Con trai
? Hiện nay một số người vẫn cho rằng việc sinh con trai hay con gái là do người mẹ quyết định đúng hay sai? Tại sao?
Sai, vì người mẹ chỉ mang một loại nhiễm sắc thể X.
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
* Qua giảm phân mẹ sinh ra trứng mang NST X, bố sinh ra tinh trùng mang NST X hoặc Y.
Khi giảm phân, mẹ cho ra mấy loại trứng; Bố cho ra mấy loại tinh trùng?
Khi thụ tinh tinh trùng nào kết hợp với trứng để phát triển thành con trai hay con gái?
- Tinh trùng Y + Trứng X  Con trai (XY)
- Tinh trùng X + Trứng X  Con gai (XX)
* Khi thụ tinh:
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
* Tỉ lệ con trai : con gái 1:1 là do
+ 2 tinh trùng X, Y tạo ra với tỷ lệ ngang nhau
+ Sự thụ tinh giữa tinh trùng X, Y với trứng phải ngang nhau.
+ Số lượng cá thể đủ lớn.
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
II. Cơ chế nhiễm sắc thể giới tính
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính.
Dùng Metyl testosteron (hoocmôn sinh dục) tác dụng vào cá vàng cái làm cho cá cái chuyển thành cá đực
Trứng rùa ấp dưới 280 C nở thành con đực, trên 320C thì nở thành con cái
Thầu dầu trồng trong ánh sáng cường độ yếu thì số hoa đực giảm
BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
Chúng ta vừa tìm hiểu xong cơ chế xác định giới tính. Liệu có cách nào để biến đổi con gái thành con trai hay con trai thành con gái được không?
BÀI 12 : CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính.
- Hoóc môn sinh dục, nhiệt độ, ánh sáng…
- Hiểu biết về cơ chế xác định giới tính ở người, giúp con người điều chỉnh tỉ lệ đực/ cái cho phù hợp với yêu cầu sử dụng; phát hiện nguyên nhân và cơ chế phát sinh 1 số bệnh di truyền có liên quan đến cặp NST giới tính : Hội chứng tơcnơ ( 2n = 45), Hội chứng 3X ( 2n = 47), . . .

Sự phân hóa giới tính chịu ảnh hưởng của những nhân tố nào?
Có ý nghĩa gì ?
Ví dụ: - Trong chăn nuôi cá người ta dùng các tác nhân vật lí để tạo ra cá chép cái theo ý muốn.
- Tằm cái cho kén ít hơn tằm đực, người ta dùng tia phóng xạ giết nhân của tế bào trứng rồi cho thụ tinh bằng 2 tinh trùng mang NST X sẽ tạo ra 100% tằm đực  năng suất cao hơn . . .
- Hiểu biết về cơ chế xác định giới tính ở người, giúp con người phát hiện nguyên nhân và cơ chế phát sinh 1 số bệnh di truyền có liên quan đến cặp NST giới tính : Hội chứng tơcnơ ( 2n = 45), Hội chứng 3X ( 2n = 47), . . .

BÀI TẬP CŨNG CỐ
Câu 1. Hoàn thành bảng sau: Sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính
2. Tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY)
1. Tồn tại nhiều cặp trong tế bào lưỡng bội
3. Chủ yếu mang gen qui định giới tính của cơ thể.
Câu 2. Ở những loài mà giới đực là giới dị giao tử thì những trường hợp nào sau đây đảm bảo tỉ lệ
đực : cái xấp xỉ là 1:1?
A. Số giao tử đực bằng số giao tử cái.
B. Hai loại giao tử mang NST X và NST Y có số lượng tương đương.
C. Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đã bằng nhau.
D. Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang NST X và NST Y) với giao tử cái tương đương.

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI VÀ MỞ RỘNG:

* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
+ Xem trước bài 13 “Di truyền liên kết”
+ Dự kiến trả lời các câu hỏi trong bài.
+ Xem lại kiến thức bài 4,5 “Lai hai cặp tính trạng”
+ Viết sơ đồ lai từ P đến F1
P: Đậu hạt vàng, trơn (AaBb) x Đậu hạt xanh, nhăn(aabb)
HẸN GẶP LẠI CÁC EM