KIỂM TRA BÀI CŨ
SƠ ĐỒ PHÁT SINH GIAO TỬ ĐỰC VÀ CÁI
Sù t¹o no·n

Sù t¹o tinh

2n

2n
Nguyªn ph©n

2n

2n

2n

2n

2n

2n
Gi¶m ph©n 1

n

n

n

n

n

Gi¶m ph©n 2

n

n
Trøng

n

n
Tinh trïng

n

Baøi 12
Meï
Con trai

Boá
Con gaùi

Vaäy cô cheá naøo ñaõ xaùc ñònh giôùi tính cho con trai vaø con
gaùi chuùng ta seõ tìm hieåu trong baøi hoïc hoâm nay.

Caùc em hãy quan saùt hình neâu
nhöõng ñieåm gioáng vaø khaùc nhau
cuûa boä NST ôû: ruoài daám ñöïc vaø
ruoài daám caùi.

+ Giống nhau:
- Số lượng: có 8 NST
- Hình dạng: 1 cặp hình hạt
2 cặp hình V
+ Khaùc nhau veà caëp NST giôùi
tính:
- Con ñöïc: 1 chieác hình que, 1
chieác hình moùc.
- Con caùi: 1 caëp hình que.

Baøi 12: CƠ CHẾ XAÙC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỂM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nữ

Nam

Boä NST ôû ngöôøi

Quan saùt boä NST cuûa ngöôøi caëp naøo laø NST giôùi tính ?

2n = 46

2n = 8

6A+XX

6A+XY
44A+XX

44A+XY

Trong cơ thể, NST giới tính có mặt ở cả TB sinh dục
và TB sinh dưỡng.
Ví dụ ở người:
TB sinh dưỡng: 44A +XX  nữ
44A +XY  nam
TB sinh dục:
- Nữ cho 1 loại:
22A + X
- Nam cho 2 loại: 22A + Y
22A + X

Baûng so sánh sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính ?

SO SÁNH

NST GIỚI TÍNH

NST THƯỜNG

SỐ LƯỢNG

Chỉ có 1 cặp

Có nhiều cặp

HÌNH DẠNG

- Có thể tương đồng (XX)
hoặc không tương đồng
(XY).
- Các cặp NST giới tính ở
cá thể đực và cái khác
nhau.

CHỨC NĂNG

Mang gen quy định tính
trạng liên quan và không
liên quan đén giới tính

- Luôn tồn tại thành
từng cặp tương đồng.
- Các cặp NST thường
ở cá thể đực và cái
hoàn toàn giống nhau.
Mang gen quy định
các tính trạng thường

Ở tế bào lưỡng bội (2n)

- Có các cặp NST thường tồn tại thành từng cặp
tương đồng (ký hiệu là A).
- 1 cặp NST giới tính :
Tương đồng : XX
Không tương đồng : XY
- NST giới tính mang gen qui định :
+ Tính đực, cái.
+ Các tính trạng liên quan đến giới tính.

Quan
t hình
thaû
luaän mẹ có
- Sinh con
trai saù
hay
gái là
doo người
nhóm?vaø traû lôøi 3 caâu hoûi :
đúng không
- Có mấy loại tinh trùng và trứng
đượcKhông,
tạo ra vì
qua
giảmbốphân
người
mới?có hai loại
tinh
trùng
khácmang
nhauNST
về giới
tính.
- Tinh
trùng
giới
tính
nào thụ tinh với trứng để tạo hợp tử
phát triển thành con trai hay con gái?
- Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ
sinh là xấp xỉ 1 : 1 ?

2 tinh trùng tạo ra với tỷ lệ ngang
nhau và chúng tham gia thụ tinh với
xác suất ngang nhau.

Con trai

Con gái

SƠ ĐỒ CÔ CHEÁ NST XAÙC ÑÒNH GIÔÙI TÍNH Ở NGƯỜI

Bè

44A+XY

2n

n

22A +Y

44A + XY

22A +X

X

mÑ

n

22A +X

2n

con trai

44A+XX

44A + XX
con g¸i

2n

n

2n

- Tính đực, cái được qui định bởi cặp NST giới tính
- Sơ đồ cơ chế NST xác định giới tính ở người: (SGK)
P : (44A + XX)
Gp : (22A + X)
F1 :

22A + X

x

(44A + XY)

(22A + X)

(22A + Y)

22A + X

22A + Y

44A + XX
Con gái

44A + XY
Con trai

- Cơ chế xác định giới tính là sự phân li của cặp NST giới
tính trong quá trình phát sinh giao tử và được tổ hợp lại
trong quá trình thụ tinh.

ÔÛ ngöôøi, ñoäng vaät coù vuù, ruoài giaám, caây gai.. Caëp NST giôùi tính
cuûa gioáng caùi laø: XX, gioáng ñöïc laø XY. ÔÛ chim, eách, boø saùt, böôùm,
daâu taây thì ngöôïc laïi
Tæ leä trai gaùi xaáp xæ 1:1 trong caùc tröôøng hôïp:
- Soá löôïng nghieân cöùu phaûi ñuû lôùn
- Khoâng bò aûnh höôûng bôûi thieân tai dòch beänh
- Tröùng vaø tinh truøng thuï tinh hoaøn toaøn ngaãu nhieân
Giôùi
Löùa tuoåi

Nam

Nöõ

Baøo thai

114

100

Loït loøng

105

100

10 tuoåi

101

100

Tuoåi giaø

85

93

Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái
Tröùng ruøa uû ôû nhieät ñoä döôùi
280 C seõ nôû thaønh con ñöïc,
treân 320C thì nôû thaønh con
caùi

Duøng Metyl testosteron
(hormon sinh duïc) taùc ñoäng
vaøo caù vaøng caùi coù theå laøm
caù caùi bieán thaønh caù ñöïc

BAØI 12: CƠ CHẾ XAÙC ĐỊNH GIỚI TÍNH
III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH

Thầu dầu trồng trong aùnh
saùng cường ñoä yeáu thì soá
hoa ñöïc giaûm

- Sự phân hoá giới tính không hoàn toàn phụ thuộc
vào cặp NST giới tính mà còn chịu ảnh hưởng của các
yếu tố môi trường :
+ Môi trường trong : hooc môn
+ Môi trường ngoài : nhiệt độ, ánh sáng , nồng độ CO2
…
- Chủ động điều chỉnh tỷ lệ đực, cái phù
hợp với mục đích sản xuất.

Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường và
NST giới tính
NST giới tính
1. Tồn tại một cặp trong tế
bào lưỡng bội

NST thường
1. Tồn tại nhiều cặp trong tế bào
lưỡng bội

2. Tồn tại thành từng cặp tương
2. Luôn tồn tại thành từng cặp
đồng (XX) hoặc không tương
tương đồng
đồng (XY)
3. Chủ yếu mang gen qui định 3. Mang gen qui định tính
giới tính của cơ thể.
trạng thường của cơ thể.

Caûm ôn quyù thaày coâ
Chuùc caùc em hoïc gioûi