Bài 1a: Bàn cờ và các quân cờ


Việc bạn chơi cờthật nhiều rất là tốt, nhưng muốn thưởng thức ván cờ bạn cần phải biết đọc và ghi ván cờ. Bạn thấy không, đó là lí do tại sao chúng ta phải họccách đọc và ghi lại ván cờ. Mỗi ô cờ có một cái tên. Bạn sẽ thấy dễ dàng hơn khi nói "Mã ở ô f6" hơn là nói "con Mã nằm trước quân tốt nằm trước quân tượng cạnh quân Vua".
Sau khi học được cách đọc ván cờ, bạn sẽ đọc được những cuốn sách và tạp chí cờ.




 
Sau khi học được cách ghi lại ván cờ, bạn có thể ghi lại tất cả các ván cờ của mình. Sau đây là những lí do bạn nên học nó:
1. Sau này bạn có thể lấy các ván cờ của mình ra khoevới con và cháu của mình. 2. Bạn có thể tra lại các ván cờ để tìm hiểu bạn sai lầmchỗ nào. 3. Nếu bạn chiến thắng bạn có thể cho bạn bè thấy bạnthông minh như thế nào. 4.  Bạn có thể đề nghị hoà cờ sau khi có nước đi lặp đi lặp lại hơn 50 nước. 5. Nếu bạn đánh rơi quân cờ ra khỏi bàn cờ, bạn có thểxếp chúng lại. 6.  Đối thủ của bạn không thể ăn gian khi bạnđi đâu đó. 7. Trong một giải đấu quan trọng bạn phải ghi lại ván cờcủa mình.



 
Đại kiện tướngngười Anh Nigel Short từng viết: "Lần đầu tiên tôi ghi lại các ván cờ của mình là trước lần sinh nhật thứ 9 . Đáng lẽ tôi nên ghi lại tất cả ."




 
Ở đây là một bàncờ trống. Nếu tinh ý bạn sẽ thấy những chữ cái và chữ số ở baoquanh. Mỗi CỘT là một chữ cái, ta có các cột từ A tới H. Và mỗi DÒNG là một chữ số, từ dòng 1 tới 8.


Mỗi Ô trên bàn cờ có một cái tên. Mỗi tên được ghép từ tên CỘT theo sau là tên DÒNG.



 
Ta xếp cờ như vị trí hình bên. Lưu ý rằng quân TRẮNG luôn bắt đầu ở dòng 1 và 2. Và quân ĐEN nằm bắt đầu ở dòng 7 và 8. Hãy xem VUA TRẮNG nằm ở đâu ? Ở ô e1. còn MÃ ĐEN thì sao ? Ở ô b8 và g8. Các TỐT TRẮNG nằm ở ô a2, b2, c2, d2, e2, f2, g2 và h2. Bạn sẽ thấy HẬU ĐEN nằm ở ô d8.   



 
Mỗi quân cờ được viết ký hiệu bằng một chữ cái. K là  Vua (King). Q là Hậu (Queen). R là Xe (Rook). B là Tượng (Bishop). Và N là Mã (Knight). Còn quân tốt thì sao ? Chúng nhỏ thó và gầy còm do đó chúng không được ký hiệu bằng chữ cái nào. Lưu ý rằng ta dùng chữ IN HOA để ký hiệu cho quân cờ còn chữ THƯỜNG đối với ô cờ.   



 
Có 2 cách để ghi lại nước đi của mình. Với cách  ĐẦY ĐỦ bạn ghi tên quân cờ, rồi ghi ô nó đang ĐỨNG tới ô nó ĐẾN. Với cách RÚT GỌN, bạn bỏ qua ô nó đang ĐỨNG. Chúng ta bắt đầu với cách ĐẦY ĐỦ, vì như thế sẽ dễ dàng hơn. Ví dụ, nếu chúng ta đi Mã từ ô g1 tới f3 chúng ta viết Ng1-f3 hoặc rút gọn Nf3. Với quân tốt chúng ta chỉ ghi tên ô: e2-e4 hoặc e4.



 
 Để ký hiệu ănquân ta dùng dấu x. Nếu Mã f3 ăn tốt e5 ta ghi Nf3xe5, hoặc rút gọn Nxe5. Nếu quân tốt e4 ăn quân khác ở d5 chúng ta ghi exd5 hoặc rút gọn exd5. Khi CHIẾU chúng ta ký hiệu bằng dấu + sau nước đi: Bf1-b5+. CHIẾU HẾT ta ký hiệu bằng dấu #: Qh5xf7#. Nếu nhập thành cánh Vua, bạn ghi  0-0, nhập thành cánh Hậu 0-0-0.



Bài tập trắc nghiệm 1. Đánh dấu chéo vào những ô a1, e2, c4, g7, h5, b8 2. Đánh dấu chéo vào những ô g3, c6, f1, b4, h8, d2




3. Hãy gọi tên những ô được đánh dấu chéo



Bài 1b: Nước đi của TỐT



Ở nước đầu tiên, tốt có thể tiến 1 ô hoặc 2 ô. (khi tốt đang nằm ở dòng thứ 2)



Sau nước đầu tiên, tốt chỉ có thể tiến 1 ô .



Ở hình bên, cả 2 tốt đều bị cản.  Không con tốt nào có thể di chuyển.