KÍNH CHÀO CÁC THẦY CÔ GIÁO
VỀ DỰ TIẾT HỌC NGỮ VĂN LỚP 7A

CHIA SẺ
CẢM XÚC CỦA EM

BÀI 3: CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG
Tiết 29- ĐỌC VĂN BẢN:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. Đọc, tìm hiểu chung
1. Đọc
2. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

a. Tác giả
-Trần Tế Hanh (1921 – 2009)
-Quê: Quảng Ngãi
-Xuất hiện ở chặng cuối phong trào Thơ
mới
-Tình yêu quê hương tha thiết là đặc điểm
nổi bật trong thơ Tế Hanh.

b. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác:

Thể thơ:
Bố cục:

b. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ được sáng tác năm 1939, lúc nhà thơ mới 18 tuổi đang
học ở Huế, rất nhớ nhà, nhớ quê hương.

Thể thơ:

8 chữ
P1

Bố cục: 3 phần

P2
P3

Hai câu đầu: Giới thiệu chung về làng
quê
14 câu tiếp: Bức tranh lao động của
làng chài
Còn lại: Nỗi nhớ quê hương

II

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1.Đặc điểm làng quê của tác giả.
Vị trí
Nghề nghiệp
Cuộc sống lao
động, sinh hoạt
Hình ảnh con
người, thiên
nhiên
Nhận xét

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

1.Đặc điểm làng quê của tác giả.
Vị trí
Nghề nghiệp
Cuộc sống lao
động, sinh hoạt

-Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
-Làm nghề chài lưới
-Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
-Ồn ào trên bến đỗ/ dân làng đón ghe về…

Hình ảnh con
người, thiên
nhiên

- Làn da rám nắng
- Nước xanh, cá bạc, buồm vôi, thuyền ra khơi

Nhận xét

1.Đặc điểm làng quê của tác giả.
Vị trí
Nghề nghiệp
Cuộc sống lao
động, sinh hoạt

-Nước bao vây cách biển nửa ngày sông.
-Làm nghề chài lưới
-Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
-Ồn ào trên bến đỗ/ dân làng đón ghe về…

Hình ảnh con
người, thiên
nhiên

- Làn da rám nắng
- Nước xanh, cá bạc, buồm vôi, thuyền ra khơi

Nhận xét

Qua cách giới thiệu tự nhiên,mộc mạc, giản dị cùng
những hình ảnh mang nét đặc trưng, ta nhận thấy
quê hương của tác giả là một làng chài ven biển.

1.Đặc điểm làng quê của tác giả
Qua cách giới thiệu tự nhiên,mộc
mạc, giản dị cùng những hình ảnh
mang nét đặc trưng, ta nhận thấy
quê hương của tác giả là một làng
chài ven biển.

2.Vẻ đẹp của con người và cuộc sống nơi làng chài.

*Cảnh đoàn thuyền ra khơi
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:
Chiếc thuyền nhẹ băng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương, to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

*Cảnh đoàn thuyền ra khơi
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

ĐỐI TƯỢNG
MIÊU TẢ

Từ ngữ,chi
tiết,hình ảnh

Cách sử dụng
từ ngữ và biện
pháp tu từ

Hoàn cảnh
Con người
Con thuyền
Cánh buồm
Nhận xét về cảnh đoàn thuyền ra khơi
 

Tácdụng

*Cảnh đoàn thuyền ra khơi
ĐT
miêu tả
Hoàn
cảnh
Con
người
Con
thuyền

Từ ngữ, chi tiết,
hình ảnh
Trời trong, gió
nhẹ, sớm mai hồng
 Trai tráng, bơi
thuyền
 Băng, phăng như
con tuấn mã

Cách sử dụng từ ngữ
Tác dụng
và BPTT
 Tính từ, liệt kê
 Điều kiện thuận lợi

Cánh
buồm

 giương, to như  NT so sánh, ẩn dụ
mảnh hồn làng

 tính từ gợi hình ảnh

 Người lao động mang vẻ đẹp khoẻ
khoắn, vạm vỡ.
 Hình ảnh so sánh kết  Con thuyền mang khí thế dũng
hợp với các động từ
mãnh khi ra khơi => vẻ đẹp hùng
mạnh, tính từ.
tráng

 Cánh buồm trở nên lớn lao, thiêng
liêng và thơ mộng. Đó chính là biểu
t­ượng của làng quê, hồn người
Nhận xét Bức tranh thiên nhiên tươi sáng, khoáng đạt, cuộc sống lao động của con
người vui vẻ, hào hứng, rộn ràng, khẩn trương-vẻ đẹp vừa thân quen, gần gũi, vừa hùng
tráng và thơ mộng biết bao.

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió

Nghệ thuật so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, ngôn ngữ giàu
giá trị biểu cảm, bút pháp lãng mạn

*Cảnh đoàn
thuyền ra khơi

 Cảnh

đoàn thuyền ra khơi là bức tranh thiên nhiên
tươi sáng, khoáng đạt, cuộc sống lao động của con
. ràng, khẩn trương-vẻ
người vui vẻ, hào hứng, rộn
đẹp vừa thân quen, gần gũi, vừa hùng tráng và thơ
mộng biết bao.

*Cảnh đoàn thuyền trở về.
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

*Cảnh đoàn thuyền trở về.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Đối tượng miêu tả Từ ngữ,chi tiết,hình Cách sử
ảnh
dụng từ ngữ
và BPTT
Khung cảnh làng
chài
Con người

 

Con thuyền
 
Nhận xét bức tranh làng chài
 

 

Tác dụng

 

*Cảnh đoàn thuyền trở về.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Đối tượng Từ ngữ,chi tiết,hình ảnh
miêu tả
Khung
 Thời gian: Ngày hôm sau
cảnh làng Ồn ào ,tấp nập
chài

Cách sử dụng từ Tác dụng
ngữ và BPTT
 Từ láy gợi hình  Không khí vui
ảnh
ràng ,mãn nguyện

Con
người

 Dân trai tráng : Làn da
ngăm rám nắng
Thân hình : nồng thở

 Tính từ

Con
thuyền

 im, bến mỏi, trở về nằm,
nghe

 NT nhân hóa, ẩn  Những con thuyền trở thành
dụ chuyển đổi
sinh thể cùng hòa hợp, gần
cảm giác.
gũi với người dân làng chài.

 

vẻ

rộn

 Hình ảnh người dân chài:
khoẻ mạnh, rắn rỏi, vẻ đẹp
lãng mạn phi thường.

Nhận xét: Bức tranh làng chài tràn đầy niềm vui ấp áp ,gợi ra một cuộc sống bình yên.

*Cảnh
đoàn
thuyền
trở về.

- Khổ thơ sử dụng nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ
chuyển đổi cảm giác, từ láy, tính từ.
Nhận xét bức tranh làng chài

-Bức tranh làng chài tràn đầy niềm vui ấp áp ,gợi
ra một cuộc sống bình yên.

2.Vẻ đẹp của con người và
cuộc sống làng chài
*Cảnh đoàn thuyền ra khơi
*Cảnh đoàn thuyền trở về
- Vẻ đẹp của con người: khỏe
khoắn, cường tráng, yêu lao động,
tâm hồn phóng khoáng, lạc quan.
- Vẻ đẹp của cuộc sống làng chài:
vừa giản dị, bình yên, vừa sôi động
tràn trề sức sống, gắn bó với thiên
nhiên.

BẢNG KIỂM
TIÊU CHÍ
TÁC
PHONG

HÌNH
THỨC

NỘI DUNG

THỂ HIỆN

Tự tin, thân thiện, lời nói rõ ràng, hấp
dẫn
Tự tin, thân thiện, lời nói rõ ràng
Thiếu tự tin, lời nói nhỏ, ấp úng.
Khoa học, rõ ràng, đẹp, sáng tạo
Khoa học, rõ ràng
Chưa khoa học, chưa rõ ràng, chưa đẹp
Đầy đủ, chuẩn xác
Thiếu ý, diễn đạt chưa chuẩn xác.

ĐIỂM

2
1,5
1
3
2,5
1
5
Mắc 1 lỗi trừ
0,25

TỔNG
ĐIỂM

3

Tình cảm của tác giả

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI( 2 phút )

-Hoàn cảnh:…………
-Nỗi nhớ được thể hiện:...
-Nhận xét tình cảm của
tác giả:…….

3

Tình cảm của tác giả

Hoàn cảnh : Xa
cách quê hương
Nỗi nhớ : Luôn
tưởng nhớ

Da diết, thường
trực, khôn nguôi

1

Màu nước xanh

2

Cá bạc

3

Chiếc buồm vôi ,con thuyền

Nhớ Quê
hương

4 Mùi vị nồng mặn của nước biển

3.Tình cảm của tác giả
Tác giả yêu tha thiết, gắn bó sâu nặng với quê hương

Nêu cảm nghĩ của
em về những ngư
dân Việt nam bám
biển trong cuộc
sống hôm nay.

Nguy
hiểm
rình
rập

4.Bài học

- Yêu quê hương, đất nước.
- Trân trọng vẻ đẹp của quê hương
- Rèn luyện và học tập tốt để góp
phần bảo vệ, xây dựng quê hương….

III. LUYỆN TẬP
Đọc diễn cảm một bài hoặc một đoạn thơ viết về tình yêu quê
hương.

Quê hương là gì hở mẹ 
Mà cô giáo dạy phải yêu 
Quê hương là gì hở mẹ 
Ai đi xa cũng nhớ nhiều

Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay

Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng

(Nhớ con sông quê hương _ Tế Hanh)

Làng tôi xanh
bóng tre, từng
tiếng chuông ban
chiều, tiếng
chuông nhà thờ
rung ….

IV.VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (khoảng 7 – 10 câu) bày
tỏ tình cảm đối với quê hương của mình .

STT

1
2

BẢNG KIỂM VỀTiêuKỸ
NĂNG
VIẾT
ĐOẠN
VĂN
chí
Đạt
Đảm bảo hình thức đoạn văn với dung lượng
khoảng 7 - 10câu.( MĐ-TĐ-KĐ)
Đoạn văn đúng chủ đề:

 

Chưa đạt

 

 

 

 

 

 

 

- Yêu quê hương, gắn bó với quê hương.
- Học tập chăm chỉ để mai này giúp ích cho quê
hương.
3
4

Đoạn văn đảm bảo tính liên kết giữa các câu trong
đoạn văn.
Đoạn văn đảm bảo về yêu cầu về chính tả, cách sử
dụng từ ngữ, ngữ pháp.

CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ GIÁO
VÀ CÁC EM HỌC SINH.

TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU

1
2
3
4
5
6

T
C Hình
O ảnh
N so
U con
Ấ thuyền
N MraÃ
T sánh
khơi?
H được
U Ế
Bài thơ này
sáng
tác lúc tác giả đang ở đâu?
Nghề
H À
dân IlàngLtrong
Ư bài
Ớ thơI
Cnghiệp
Ahương”
BàiH
thơ “Quê
O A
N này?
Iin trong
Ê Ntập thơ
này.
N
Nhà
cái gì
như
C thơ
Á ví N
H
B “mảnh
U ỒhồnM
làng”
H
Tâm trạng
của
nhà
N H Ớ thơ khi xa quê.
Rất tiếc bạn đã trả lời sai

TỪ KHÓA: T Ế
Ế H A N H

1
2
3
4
5
6

TỔNG KẾT

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Cánh buồm là vật thể hữu hình, cụ thể được so sánh với “mảnh hồn làng”là
thứ vô hình, trừu tượng. Hồn làng là những giá trị văn hóa truyền thống tốt
đẹp của làng quê. Cánh buồm đã trở thành biểu tượng của quê hương.
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió
Cánh buồm được nhân hóa mang dáng vóc của một chàng lực sĩ rướn thân
trắng, ưỡn căng lồng ngực, hít một hơi dài chủ động thu hết sóng gió bao la của
biển khơi để bay lên, ngang tầm với không gian mênh mông của đại dương.
Phép so sánh và nhân hóa khiến cho cánh buồm trở nên sinh động giúp ta cảm
nhận được khí thế hăng say,hừng hực của những người dân lao động chinh phục
biển khơi. Hình ảnh thơ thật hào hùng, kỳ vĩ, thơ mộng biết bao. Hai câu thơ
ngắn gọn nhưng đã cho ta thấy vẻ đẹp của người dân làng chài, tâm hồn phóng
khoáng, lãng mạn cùng tình yêu, niềm tự hào mà tác giả dành cho biển cả, cho
quê hương. Tác giả đã truyền cho ta thêm yêu cuộc sống, yêu quê hương.

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm                                                                   
         Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ".
          Hai câu thơ trên, nhà thơ đã tái hiện hình ảnh con thuyền đầy sinh động sau một
chuyến ra khơi vất vả. Ở câu thơ đầu "Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm", tác giả
đã sử dụng nghệ thuật nhân hóa qua hình ảnh con thuyền, bến đỗ bằng các từ ngữ như
"im", "trở về", "nằm" “mỏi” gợi tả được trạng thái của con thuyền nghỉ ngơi, thư
giãn cũng giống con người sau chuyến ra khơi dài. Hình ảnh"bến mỏi" ta liên tưởng
đến sự mòn mỏi, lo lắng của những người mẹ, người chị, người con mong mỏi những
người ra khơi trở về bình yên sau những giờ vật lộn với sóng gió, vất vả mưu sinh. Ở
câu thơ thứ hai "Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ” tác giả sử dụng nghệ thuật ẩn
dụ chuyển đổi cảm giác rất thú vị, từ cảm nhận bằng xúc giác chuyển thành thính giác
giúp người đọc liên tưởng con thuyền như cơ thể sống, nhận biết được chất muối đang
ngấm dần vào da thịt mình. Cả thuyền và người đã trở về nghỉ ngơi mà biển khơi vẫn
choáng ngợp tâm hồn họ. Từ đó giúp ta thấy những người dân chài lưới vất vả, cực
nhọc, từng trải trong cuộc sống. Qua hai câu thơ, Tế Hanh đã thể hiện được sự tinh tế,
tài hoa và một tấm lòng gắn bó sâu nặng với con người, với cuộc sống lao động của quê
hương. Tác giả giúp ta thêm yêu quý và trân trọng những con người lao động bình dị,
yêu cuộc sống, yêu quê hương, đất nước.

Quê hương là nơi ta được sinh ra và lớn lên- nơi đó có gia
đình làng xóm gắn bó,thân yêu. Tình yêu quê hương là tình
cảm thiêng liêng, cao quý của mỗi người. Trong thi ca nhạc
họa, tình yêu quê hương là nguồn cảm hứng bất tận. Mỗi tác
giả thể tình cảm ấy trong những hoàn cảnh khác nhau và
theo một cách riêng. Tế Hanh cũng là một tác giả có rất
nhiều sáng tác về quê hương với cảm xúc chân thành, thiết
tha,sâu lắng. Một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông đó
là bài Quê hương. Hôm nay cô cùng các em sẽ đi tìm hiểu bài
thơ này nhé.