ĐỌC VB1:
CON GÀ THỜ - NGÔ TẤT TỐ

DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG 12. BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

BÀI 4: SỰ THẬT VÀ TRANG VIẾT
ĐỌC VB1:

CON GÀ THỜ - NGÔ TẤT TỐ
(Trích phóng sự Việc làng)

Giáo viên thực hiện: Võ Thị Kim Tuyến
Trường: THCS và THPT Hậu Thạnh Đông
Địa chỉ: xã Hậu Thạnh Đông, huyện Tân
Thạnh, tỉnh Long An

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

? HS liệt kê trên giấy
ghi chú những từ ngữ
thể hiện suy nghĩ của
em về cụm từ “Sự
thật và trang viết”.

III

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Nội dung 1. TÌM HIỂU TRI
THỨC NGỮ VĂN

(1) Đọc các mục Phóng sự; Nhật kí; Tính phi hư cấu trong phóng
sự, nhật kí (SGK, tr. 99 – 100), tìm những điểm giống và khác nhau
của phóng sự, nhật kí; sau đó điền vào bảng sau:
Điểm giống và khác nhau giữa phóng sự, nhật kí
 

Phóng sự

Giống nhau
Khác nhau

Nhật kí
…

…

…

1. Điểm giống và khác nhau giữa phóng sự, nhật kí
* Giống nhau: loại hình kí, phản ánh xác thực những hiện tượng của cuộc sống
(phi hư cấu).
* Khác nhau:
- Phóng sự:
+ Phản ánh những sự việc, câu chuyện xảy ra trong xã hội, có tính thời sự, có ý
nghĩa với cộng đồng.
+ Thể hiện thái độ rõ ràng của người viết đối với sự việc.
+ Thường sử dụng các biện pháp nghiệp vụ báo chí như điều tra, phỏng vấn, đối
thoại,...
- Nhật kí:
+ Ghi lại những sự việc bản thân đã trải qua, những cảm xúc, suy nghĩ của mình.
+ Có đánh số ngày, tháng, năm.

(2) Đọc mục tính phi hư cấu trong phóng sự, nhật kí (SGK, tr. 100),
trả lời câu hỏi: Thế nào là phi hư cấu? Vì sao các tác phẩm thuộc
loại hình kí coi trọng tính phi hư cấu?
- Phi hư cấu là các sự kiện, thông tin xác thực, có thể kiểm chứng.
- Các tác phẩm thuộc loại hình kí -> tính phi hư cấu -> những sự
việc, câu chuyện có thật, mang tính thời sự (phóng sự) / ghi lại
những sự kiện, suy nghĩ, cảm xúc -> trong cuộc sống của người viết
(nhật kí).

(3) Đọc mục Chi tiết, sự kiện hiện thực ((SGK, tr. 100) và điền thông tin
vào cột 1, cột 2 của bảng dưới đây, sau đó, tìm một vài ví dụ trong VB 1
để điền vào cột 3:

Khái niệm

Tác dụng của việc kết hợp giữa chi
tiết, sự kiện hiện thực với trải
nghiệm, đánh giá của người viết

Ví dụ

…

…

…

- Các chi tiết, sự kiện hiện thực (tên ông chủ nhà trọ, tài sản của ông)
- Trải nghiệm, đánh giá của tác giả (đáng lẽ cũng là bậc sướng, dẫu không
phải là tay cự phú nhưng đủ ăn, không phải vay của ai).

Nội dung 2: ĐỌC VĂN BẢN “CON GÀ THỜ” (Ngô Tất Tố)
? Đọc các bảng ghi chú về tác giả, tác phẩm ở sgk và tóm tắt những ý
chính về tác giả, tác phẩm.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: sgk/ 100
2. Văn bản : sgk/ 107

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Làm việc nhóm:
(1) Nhóm 2 HS: Liệt kê trình tự các sự kiện chính được kể trong VB (Câu 2).
(2) Nhóm 5 HS: Xác định ngôi kể, điểm nhìn trong VB, nêu tác dụng của ngôi
kể, điểm nhìn (Câu 3).
(3) Nhóm 5 HS: Điền vào bảng sau (Câu 4):
Lời miêu tả, lời kể – Lời bàn luận
Ví dụ:

Tác dụng của cách kết hợp miêu tả
với trần thuật
 

(4) Nhóm 2 HS: điền vào bảng sau (Câu 5):
Chi tiết, sự kiện hiện thực
.......................................................

Thái độ, đánh giá của người viết
….........................................................

1. Tìm hiểu tính phi hư cấu, thủ pháp nghệ thuật, sự kết hợp chi tiết,
sự kiện hiện thực với trải nghiệm, thái độ và đánh giá của người viết
trong phóng sự
a. Câu 2: ông chủ nhà trọ làng V.Đ chọn mua gà ––> nuôi và chăm sóc
gà ––> gà bị ốm cùng lúc với mẹ bị ốm nhưng ông chỉ chú tâm chăm sóc
gà ––> Đôi gà được chữa trị, cầu khấn, mạnh khoẻ trở lại ––> Luộc gà,
đồ xôi, chuẩn bị lễ thần mừng “lên lão”.

b. Câu 3: VB được kể ở ngôi thứ nhất bởi nhân vật “tôi”, người kể
chuyện, các tình tiết, sự kiện về “ông chủ trọ” được nhìn từ điểm nhìn
gần gũi của nhân vật “tôi”, người ở trọ và “ông chủ trọ”. Tác dụng: giúp
cho việc trình bày, đánh giá con người, đời sống trong tác phẩm vừa cụ
thể, chi tiết, vừa có tính xác thực.
c. Câu 4:
Lời miêu tả, lời kể – Lời bàn luận
– Ở làng V.Đ, ông chủ nhà trọ của tôi đáng lẽ cũng là bậc sướng; Ở
thôn quê, như vậy cũng là tiên cách;...
– Đôi gà mới lạ làm sao! Nó lớn bằng con chim câu và trọc lông lốc
như đầu ông sư,....
Tác dụng: Miêu tả giúp lời trần thuật thêm sinh động, đa dạng. Tăng
tính nghệ thuật cho văn bản.

d. Câu 5:
- Chi tiết, sự kiện hiện thực 1: Tuy cũng là nhà làm ruộng, nhưng
mà quanh năm chí tối, ông ấy không hề phải đặt cày lên vai... hay
chỉ ngồi hàng, ngồi quán.
- Thái độ, đánh giá của người viết: Ấy đó, công việc ông ấy đại khái
có vậy; ... suốt năm lúc nào cũng ung dung.

- Chi tiết, sự kiện hiện thực 2: Có người bày cho ông ấy nên dùng
tỏi tươi giã nhỏ mà bón cho nó. Ông ta nhất định ... Ông ta đáp
lại họ mạc, làng nước như vậy.
- Thái độ, đánh giá của người viết: Nhưng mà ông ta đã bị thất
vọng.

2. Tìm hiểu chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản
(1) Câu 6: Nhóm 4 – 5 HS điền vào PHT 1 và chỉ ra sự phù hợp
giữa chủ đề, cảm hứng chủ đạo, thông điệp trong VB.
(2) Câu 7: Nhóm 4 – 5 HS điền vào PHT 2.

PHT 1
Chủ đề

Khái niệm
Là vấn đề chính mà VB nêu lên qua
một hiện tượng đời sống.

Là trạng thái tình cảm mãnh liệt,
Cảm
thường gắn với tư tưởng và đánh giá
hứng chủ nhất định được thể hiện xuyên suốt tác
đạo
phẩm, tác động đến cảm xúc của người
đọc.
Là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học,
Thông
cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến
điệp
người đọc.

VB Con gà thờ
…

…

…

PHT 2
Nghệ thuật phóng sự
Ngôi kể
 
Điểm nhìn
 
Thủ pháp trần thuật, miêu tả  
Cách sắp xếp chi tiết, sự
 
kiện

Nội dung
– Chủ đề: ....................
– Cảm hứng chủ đạo:
....…………………….
– Thông điệp: .........…

Câu 6:
- Chủ đề: Hủ tục lễ thần khi người đàn ông đạt tuổi “lên lão” ở làng quê Việt
Nam trước kia.
- Cảm hứng chủ đạo: Cảm hứng phê phán, mỉa mai đối với những hủ tục ở
làng quê.
- Thông điệp: Không nên mê tín dị đoan, để những hủ tục ảnh hưởng đến đời
sống của con người. 

Câu 7:
Nghệ thuật phóng sự
Ngôi kể: ngôi thứ 1
Điểm nhìn: nhân vật tôi (người trực tiếp chứng kiến câu chuyện).
Thủ pháp trần thuật, miêu tả: đan xen giữa trần thuật và miêu tả.
Cách sắp xếp chi tiết, sự kiện: theo tình huống của câu chuyện.

3. Khái quát đặc điểm thể loại qua văn bản 1
Nhóm 2 HS đọc lại tri thức đọc hiểu về thể loại phóng sự, xem lại câu trả lời
cho các câu hỏi 2, 3, 4, 5 và điền vào PHT 3.
Đặc điểm của phóng sự
Phản ánh xác thực hiện
tượng của cuộc sống
Kết hợp chi tiết hiện thực
với thái độ, đánh giá của
người viết
Sử dụng biện pháp nghiệp
vụ báo chí: điều tra

Thể hiện trong VB Con gà thờ
..................
................
................

* Đặc điểm của phóng sự:
- Phản ánh hiện tượng cuộc sống: Tục lễ thần khi lên lão ở
làng quê Việt Nam ngày trước.
- Kết hợp chi tiết hiện thực với thái độ, đánh giá của người
viết: “Mỗi con gà đó, từ cổ đến chân có thể cao đến gần hai
thước, hai cánh ... để xem họ làm ra sao.”…
- Sử dụng biện pháp nghiệp vụ báo chí: điều tra, quan sát.

III. TỔNG KẾT
? Hãy nêu những nét chính về nội dung và nghệ thuật của văn
bản Con gà thờ.
1. Nội dung: Kể lại quá trình hai năm ròng rã chọn gà, chăm sóc
gà của ông chủ nhà trọ V.Đ để chuẩn bị cho lễ cúng “lên lão”.
Đồng thời phê phán, mỉa mai thói mê tín dị đoan cùng những hủ
tục lạc hậu ở làng quê.
2. Nghệ thuật
- Sử dụng các chi tiết hiện thực, thái độ đánh giá của người viết.
- Sử dụng ngôi kể và điểm nhìn chân thực giúp tăng độ tin cậy của
câu chuyện.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

HS viết đoạn
văn (khoảng 150
chữ):
Cảm nhận
của em về nhân vật
ông chủ nhà trọ trong
văn bản Con gà thờ.

III

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
Hs đóng vai một phóng viên,
quan sát và ghi chép lại một hủ tục/ vấn
nạn … nào đó đang xảy ra ở địa
phương mình. Trong quá trình ghi chép
đòi hỏi phải tôn trọng sự thật khách
quan đồng thời đưa ra những đánh giá
của bản thân đối với vấn đề.

III