Nguyễn Hồng Nhung
Trường Tiểu học An Hòa
Tập làm văn + Kể chuyện
Lớp 4
CẤU TẠO BÀI VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI
TẬP LÀM VĂN
KỂ CHUYỆN
KỂ CHUYỆN ĐƯỢC CHỨNG KIẾN HOẶC THAM GIA
Nắm được cấu tạo 3 phần của bài văn miêu tả cây cối
Nhận biết được trình tự trong bài văn miêu tả cây cối
Biết lập dàn ý tả một cây ăn quả quen thuộc
Mục tiêu
I. Nhận xét
Bài 1: Đọc bài văn “Bãi ngô”. Xác định các đoạn văn và nội dung từng đoạn.
BÃI NGÔ
        Bãi ngô quê em ngày càng xanh tốt. Mới dạo nào cây ngô còn lấm tấm như mạ non. Thế mà chỉ ít lâu sau, ngô đã thành cây rung rung trước gió và ánh nắng. Những lá ngô rộng dài, trổ mạnh mẽ, nõn nà.
        Trên ngọn, một thứ búp như kết bằng nhung và phấn vươn lên. Những đàn bướm trắng, bướm vàng bay đến, thoáng đỗ rồi bay đi. Núp trong cuống lá, những búp ngô non nhú lên và lớn dần. Mình có nhiều khía vàng vàng và những sợi tơ hung hung bọc trong làn áo mỏng óng ánh.
        Trời nắng chang chang, tiếng tu hú gần xa ran ran. Hoa ngô xơ xác như cỏ may. Lá ngô quắt lại rủ xuống. Những bắp ngô đã mập và chắc, chỉ còn chờ tay người đến bẻ mang về.
Nguyên Hồng


Đoạn 1: Từ đầu … nõn nà
Giới thiệu bao quát về bãi ngô, tả cây ngô từ khi còn bé lấm tấm như mạ non đến khi trở thành những cây ngô lá rộng dài, nõn nà.
Tả hoa ngô và búp ngô non ở giai đoạn đơm hoa, kết trái.
Đoạn 2: Tiếp theo … áo mỏng óng ánh
Đoạn 3: Đoạn còn lại
Tả hoa ngô và bắp ngô ở giai đoạn bắp ngô đã mập và chắc có thể thu hoạch được.
Tả từng thời kỳ phát triển của cây.
Tác giả tả cây ngô theo trình tự nào?
Bài 2: Đọc lại bài “Cây mai tứ quý” và xác định nội dung các đoạn văn trong bài. Trình tự miêu tả trong bài ấy có điểm gì khác bài “Bãi ngô”?
Cây mai tứ quý
        Cây mai cao trên hai mét, dáng thanh, thân thẳng như thân trúc. Tán tròn tự nhiên xòe rộng ở phần gốc, thu dần thành một điểm ở đỉnh ngọn. Gốc lớn bằng bắp tay, cành vươn đều, nhánh nào cũng rắn chắc.
         Mai tứ quý nở bốn mùa. Cánh hoa vàng thẫm xếp làm ba lớp. Năm cánh dài đỏ tía như ức gà chọi, đỏ suốt từ đời hoa sang đời kết trái. Trái kết màu chín đậm, óng ánh như những hạt cườm đính trên tầng áo lá lúc nào cũng xum xuê một màu xanh chắc bền.
         Đứng bên cây ngắm hoa, xem lá, ta thầm cảm phục cái mầu nhiệm của tạo vật trong sự hào phóng và lo xa: đã có mai vàng rực rỡ góp với muôn hoa ngày Tết, lại còn có mai tứ quý cần mẫn, thịnh vượng quanh năm.
Theo Nguyễn Vũ Tiềm


Đoạn 1: Từ đầu … nhánh nào cũng chắc
Giới thiệu về cây mai, tả bao quát cây mai (chiều cao, dáng, thân, tán, gốc, cành, nhánh).
Đoạn 2: Tiếp theo … màu xanh chắc bền
Tả kĩ cánh hoa, quả mai
Đoạn 3: Còn lại
Cảm nghĩ của người miêu tả
- Từ cấu tạo của hai bài văn trên, rút ra nhận xét về cấu tạo của một bài văn miêu tả cây cối ?
Ghi nhớ:
Bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
- Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
- Thân bài: tả từng bộ phận của cây hoặc tả từng thời kì phát triển quan trọng của cây (thân bài).
- Kết bài: Có thể nêu lợi ích, ấn tượng đặc biệt hoặc tình cảm của người tả với cây...
III. Luyện tập
Bài 1: Đọc bài văn sau và cho biết cây gạo được miêu tả theo trình tự như thế nào?
Cây gạo
       Cây gạo già mỗi năm lại trở lại tuổi xuân, cành nặng trĩu những hoa đỏ mọng và đầy tiếng chim hót. Chỉ cần một làn gió nhẹ hay một đôi chim mới đến là có ngay mấy bông gạo lìa cành. Những bông hoa rơi từ trên cao, đài hoa nặng chúi xuống, những cánh hoa đỏ rực quay tít như chong chóng nom thật đẹp.
      Hết mùa hoa, chim chóc cũng vãn. Cây gạo chấm dứt những ngày tưng bừng ồn ã, lại trở về với dáng vẻ xanh mát, trầm tư. Cây đứng im cao lớn, hiền lành, làm tiêu cho những con đò cập bến và cho những đứa con về thăm quê mẹ.
      Ngày tháng đi thật chậm mà cũng thật nhanh. Những bông hoa đỏ ngày nào đã trở thành những quả gạo múp míp, hai đầu thon vút như con thoi. Sợi bông trong quả đầy dần, căng lên; những mảnh vỏ tách ra cho các múi bông nở đều, chín như nồi cơm chín đội vung mà cười, trắng lóa. Cây gạo như treo rung rinh hàng ngàn nồi cơm gạo mới.
Theo Vũ Tú Nam



Mở bài: Tả bao quát cây gạo già mỗi khi bước vào mùa hoa.
Thân bài: Tả cây gạo già sau mùa hoa.
Kết bài: Tả cây gạo khi tạo quả.
DẶN DÒ: Bài 2: Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc theo một trong hai cách đã học:
Tả lần lượt từng bộ phận của cây.
Tả lần lượt từng thời kì phát triển của cây.
Kể tên một số cây ăn quả mà em biết?
Lập dàn ý tả một cây ăn quả mà em thích
Dàn ý của bài miêu tả cây bưởi.
1, Mở bài: Giới thiệu cây bưởi.
2,Thân bài:
a, Tả bao quát:loại bưởi, cao, sống lâu năm.
b, Tả chi tiết:
+ Thân:To bằng vòng tay.
+ Lá : to, màu xanh
+ Hoa: quả ;( Nên tả theo từng thời kì phát triển )
- Mùa xuân: Hoa màu trắng, nhị vàng, toả mùi thơm thoang thoảng
- Mùa hè: Quả nhỏ màu xanh như trái bóng con.
- Mùa thu: Quả ngả vàng. Bổ ra múi có nước, ăn ngon, ngọt.
3. Kết bài: Nêu tình cảm hoặc cách chăm sóc cây.
Dàn ý tả cây chuối ( theo từng bộ phận của cây)
1, Mở bài: Cây chuối tiêu trồng ở góc vườn nhà bà ngoại em.
2, Thân bài:
Tả bao quát:
+ Cây chuối cao, to. Mọc cùng cả một bụi chuối xanh tốt.
b)Tả từng bộ phận:
+Rễ bám sâu, tỏa rộng.
+Gốc hơi phình, to hơn phần thân.
+Thân xốp, nhẵn bóng, màu đỏ tía.
+Lá to và dài như cái quạt ba tiêu.
+Buồng chuối dài, em đếm được hơn chục nải.
+Các nải chuối úp sát nhau, quả to làm cho cây nghiêng mình, trĩu xuống. Có quả đã ngả vàng.
+Chuối chín, hương thơm phảng phất, vị ngọt đậm đà.
+Chuối dễ trồng, ăn ngon.
3, Kết bài: Em thường giúp bà chăm sóc khóm chuối .
Kể chuyện
Kể chuyện được chứng kiến
hoặc tham gia.

Đề bài : Kể chuyện về một người có khả năng hoặc sức khỏe đặc biệt mà em biết.
- Làm được những việc mà người có sức khỏe bình thường không làm được (diễn viên xiếc nâng được hai, ba người trên tay; người gánh lúa gánh được 100 Kg ; lực sĩ dùng tay kéo được cả chiếc ô tô, )
- Chơi thể thao (bóng đá, cờ vua, võ thuật, …) giỏi.
- Hát, múa, chơi đàn, vẽ tranh giỏi.
- Học toán, làm thơ, kể chuyện giỏi.
1. Thế nào là có khả năng hoặc sức khỏe đặc biệt ?
Gợi ý:
Đề bài : Kể chuyện về một người có khả năng hoặc sức khỏe đặc biệt mà em biết.
Gợi ý:
2. Tìm những người có khả năng hoặc có sức khỏe đặc biệt ở đâu?
- Tìm trong các bạn em. Có thể có những bạn học giỏi, múa hát hay hoặc chơi thể thao giỏi.
- Tìm trong làng xóm, phố phường của em. Có thể có những cô chú khéo tay, nhiều sáng kiến, có sức khỏe đặc biệt, chơi đàn, chơi bóng giỏi hoặc thành đạt trong lao động, học tập.
- Nhớ lại những người có khả năng hoặc có sức khỏe đặc biệt mà em đã gặp khi xem thi đấu thể thao, biểu diễn xiếc hay văn nghệ,…
Gợi ý:
3. Kể như thế nào ?
- Em có thể kể một câu chuyện cụ thể ( diễn ra trong thời gian nhất định, ở địa điểm nhất định ) về người có khả năng hoặc có sức khỏe đặc biệt mà em biết. Muốn vậy, cần cho biết :
+ Câu chuyện bắt đầu như thế nào ?
+ Kết thúc câu chuyện.
+ Diễn biến chính của câu chuyện.
- Em cũng có thể kể những điều em biết, em chứng kiến về người có khả năng hoặc có sức khỏe đặc biệt , không cần kể thành câu chuyệncó khởi đầu, diễn biến và kết thúc. Muốn vậy, em cần :
+ Cho biết người đó có khả năng gì đặc biệt.
+ Chọn nêu một số ví dụ về khả năng đặc biệt nói trên.
DẶN DÒ KỂ CHUYỆN: Đề bài: Kể chuyện về một người có khả năng hoặc sức khỏe đặc biệt mà em biết.
( Hoàn thành nhiệm vụ học tập ở nhà bằng
quay video truyện kể gửi cho cô)