Chương V

PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH HẠI
CÂY TRỒNG
BÀI 15:

SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC PHÒNG TRỪ.

Ốc bươu hại lúa

*Sâu hại, côn trùng:

Châu chấu

Đuông dừa

I. KHÁI NIỆM SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
* Sâu hại:
- Là các loài côn trùng gây hại các bộ phận của cây trồng như thân,
lá, hoa, quả, rễ.
- Một số sâu hại thường gặp: châu chấu, sâu cuốn lá, …

Đạo ôn cổ bông

Đốm vằn trên bông

Bệnh đốm nâu

Rệp sáp

Rầy nâu hại lúa

I. KHÁI NIỆM SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
* Bệnh hại:
- Là các loài nấm, vi khuẩn, vi rút, .. gây hại đến chức năng sinh lí,
cấu tạo mô của cây trồng, làm cây phát triển không bình thường.
- Một số bệnh hại thường gặp: Bệnh bạc lá, bệnh đạo ôn, bệnh thán
thư, …

II. TÁC HẠI CỦA SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

Héo rủ cà chua (vi khuẩn)

Bệnh thối nhũn trên cải bắp

II. TÁC HẠI CỦA SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

Tác hại của sâu, bệnh hại cây trồng:
- Thối rễ, thân, củ.
- Thủng lá
- Gãy cành, rụng quả
- Biến dạng lá, quả
- Thân chảy nhựa

II. MỘT SỐ BIỆP PHÁP PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

1. Biện pháp canh tác

Gieo trồng đúng thời vụ

Cày bừa

Tưới tiêu hợp lí
Bón phân

Tiêu hủy tàn dư cây trồng

1. Biện pháp canh tác
Vệ sinh đồng ruộng, làm đất, bón phân, tưới nước, luân canh, xen
canh cây trồng gieo trồng đúng thời vụ,…
Ưu điểm: Đơn giản, dễ thực hiện, dễ áp dụng rộng rãi và thân
thiện với môi trường.
Nhược điểm: Mang tính ngăn ngừa là chính.

2. Biện pháp cơ giới, vật lý

2. Biện pháp cơ giới, vật lý
Dùng sức người, dụng cụ, máy móc, bẫy
Ưu điểm: Dễ thực hiện, không gây ô nhiễm môi trường, mang
lại hiệu quả ngay.
Nhược điểm: Tốn nhiều công lao động, tốn kém khi áp dụng
trên diện rộng.

3. Biện pháp sinh học

Nấm phấn trắng tấn công sâu hại
Nấm túi tiêu diệt sâu hại

Ong ăn trứng sâu

Ấu trùng bọ rùa ăn sâu

3. Biện pháp sinh học
Sử dụng sinh vật có ích hoặc sản phẩm của chúng
Ưu điểm: Tác dụng lâu dài, an toàn với con người, thân thiện với
môi trường.
Nhược điểm: Giá thành cao, tác động chậm, hiệu quả thấp khi
sâu, bệnh hại đã bùng phát.

Là những loài có ích (thiên địch) cần được bảo vệ

4. Biện pháp hóa học

4. Biện pháp hóa học
Sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ sâu, bệnh hại.
Ưu điểm: Dễ sử dụng, hiệu quả nhanh đặc biệt khi sâu, bệnh hại đã
bùng phát.
Nhược điểm: Ảnh hưởng đến sức khỏe con người, sản phẩm trồng
trọt, ô nhiễm môi trường, giảm đa dạng sinh học, hình thành tính
kháng thuốc ở sâu, bệnh hại

- Tùy vào ưu, nhược điểm của từng phương pháp và điều kiện
canh tác cụ thể mà lựa chọn biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại
thích hợp cho từng loại cây trồng
- Nên áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp sâu, bệnh hại cây
trồng và tuân thủ nguyên tắc: phòng là chính; trừ sớm, kịp thời,
nhanh chóng và triệt để.
- Ưu tiên sử dụng các chế phẩm vi sinh trong phòng trừ sâu,
bệnh hại cây trồng để đảm bảo an toàn đối với con người và
môi trường.

Trong các biện pháp ở trên, biện pháp nào nên hạn chế
sử dụng? Vì sao?

5. Biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp
Sử dụng phối hợp, đồng thời nhiều biện pháp phòng trừ sâu,
bệnh hại cây trồng, trong đó chú trọng biện pháp sinh học.
Ưu điểm: Giảm chi phí BVTV, tăng năng suất chất lượng cây
trồng và bảo vệ đa dạng sinh học
Nhược điểm: Đòi hỏi người nông dân có kiến thức về hệ sinh
thái cây trồng

III. Ý NGHĨA CỦA VIỆC PHÒNG TRỪ SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

1. Giúp bảo vệ cây trồng, hạn chế ảnh hưởng xấu của sâu bệnh
đối với cây trồng, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng và phát
triển tốt, năng suất cao, chất lượng tốt
2. Việc lựa chọn phương pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng
giúp bảo vệ môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe con
người

Luyện tập
Tình huống: Để hạn
chế sâu, bệnh hại phát
triển trên đồng ruộng,
trong canh tác rau

người nông dân
thường kết hợp cùng
lúc các biện pháp
phòng trừ nào mà
không gây ô nhiễm
môi trường?

- Diệt ổ trứng, sâu non

- Sử dụng bẫy chua ngọt,

bằng tay

bẫy dính, bẫy

-Dùng lưới chắn côn trùng

pheromone để bắt côn

để hạn chế được nhiều sâu

trùng trưởng thành.

hại.

- Dùng thiên địch để kìm

-Dùng màng phủ đất nhằm

hãm một số côn trùng

hạn chế nhiều loại sâu,

có hại…

bệnh truyền từ đất.

Câu 1: Biện pháp nào sau
đây là biện pháp canh ác
trong phòng trừ sâu bệnh
hại cây trồng?
A. Gieo trồng đúng thời vụ
B. Sử dụng giống kháng bệnh
C. Sử dụng thuốc hóa học
D. Bắt bằng vợt

Câu 2: Sử dụng vợt bắt
sâu hại là biện pháp
A. Điều hòa
B. Sinh học
C. Hoá học
D. Cơ giới, vật lý

Câu 3: Để góp phần thực
hiện tốt biện pháp sinh
học chúng ta cần làm gì?
A. Áp dụng các biện
pháp phòng trừ hợp lí
B. Khống chế sự phát triển
của các loài thiên địch

C. Bảo vệ các loài thiên
địch, gây nuôi và bảo vệ
các loài côn trùng có ích
D. Tạo ra nhiều nguồn
thức ăn cho các loài sinh vật
có ích

Bài tập vận dụng
Quan sát và viết một
đoạn văn ngắn mô tả
tác hại của một hoặc
một số sâu bệnh đối
với cây trồng mà em
biết?

Thank
you

- Cày đất, ngâm đất,phơi ải

Tác dụng: Diệt trừ nấm, trứng, nhộng gây hại

- Phát quang bờ bụi rậm, vệ sinh đồng ruộng

Tác dụng: làm mất nơi cư trú, cản trở và gây khó khăn
cho sự phát triển của sâu bệnh

- Luân canh cây trồng

Tác dụng: Cắt đứt nguồn thức ăn của sâu, bệnh

- Dùng giống sạch bệnh , giống kháng sâu bệnh, xử lí hạt
giống trước khi gieo trồng.

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA
SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

I.NGUỒN SÂU , BỆNH HẠI :
II.ĐIỀU KIỆN KHÍ HẬU, ĐẤT ĐAI:

1. Nhiệt độ môi trường :
- Ảnh hưởng đến sự phát sinh , phát triển của sâu , bệnh.
Mỗi loài sâu hại ST và PT tốt trong một khoảng giới hạn nhiệt
độ nhất định.

Q u ần th ể sâu h ại

30
25
20
15
10
5
0
10

15

20

25

30

35

40

45

50
Nhiệt độ

Đồ thị thể hiện ảnh hưởng của nhiệt độ
đến sự phát triển của sâu, bệnh hại

Sâu đục thân bướm 2
chấm phát triển thuận
lợi ở 26 – 300C, độ ẩm
bão hòa

Bệnh đạo ôn phát triển thuận
lợi ở 25 – 300C, độ ẩm
không khí 92%

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA
SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

I.NGUỒN SÂU , BỆNH HẠI :
II.ĐIỀU KIỆN KHÍ HẬU, ĐẤT ĐAI:

1. Nhiệt độ môi trường :
- Ảnh hưởng đến sự phát sinh , phát triển của sâu , bệnh.
Mỗi loài sâu hại ST và PT tốt trong một khoảng giới hạn nhiệt
độ nhất định
- Ảnh hưởng đến quá trình xâm nhập và lây lan bệnh hại.

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA
SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

II.ĐIỀU KIỆN KHÍ HẬU, ĐẤT ĐAI:

2. Độ ẩm không khí và lượng mưa:
-Ảnh hưởng :trực tiếp đến lượng nước trong cơ thể côn trùng.
-Ảnh hưởng :gián tiếp đến nguồn thức ăn.

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN
CỦA SÂU, BỆNH HẠI CÂY TRỒNG

II.ĐIỀU KIỆN KHÍ HẬU, ĐẤT ĐAI:

3. Điều kiện đất đai:
-Đất thiều hoặc thừa dinh dưỡng  cây trồng PT không bình
thường nên rất dễ bị sâu, bệnh phá hoại.

Ví dụ:

Đất chua cây kém phát triển dễ bị tiêm lửa

Bón thừa đạm

Bệnh bạc lá

Bệnh đạo ôn

Độ ẩm cao

Bệnh đạo ôn

Độ ẩm thấp

Ảnh hưởng của độ ẩm đến sâu, bệnh hại

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA SÂU,
BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
III .ĐIỀU KIỆN VỀ GIỐNG CÂU TRỒNG VÀ CHẾ ĐỘ CHĂM
SÓC.

1. Giống cây trồng
- Sử dụng hạt giống, cây con bị nhiễm bệnh.

Hạt giống và cây con bị nhiễm bệnh

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA SÂU,
BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
III .ĐIỀU KIỆN VỀ GIỐNG CÂU TRỒNG VÀ CHẾ ĐỘ CHĂM
SÓC.

2. Chế độ chăm sóc.
- Chăm sóc mất cân đối giữa nước và phân bón
- Bón phân không hợp lí.
- Ngập úng , vết thương cơ giới.

Ngập úng

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA SÂU,
BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
III.ĐIỀU KIỆN VỀ GIỐNG CÂU TRỒNG VÀ CHẾ ĐỘ CHĂM
SÓC.

*Biện pháp hạn chế:
-Dùng giống sạch bệnh , giống kháng sâu
bệnh, xử lí hạt giống trước khi gieo trồng.
-Chế độ chăm sóc hợp lí.

Xử lí hạt giống

Bài 15: ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN CỦA SÂU,
BỆNH HẠI CÂY TRỒNG
IV.ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÂU, BỆNH PHÁT TRIỂN THÀNH DỊCH.

1. Ổ dịch.
Là nơi xuất phát của sâu, bệnh để phát triển rộng ra
trên đồng ruộng.

NGUỒN SÂU
2. Điều kiện để sâu , bệnh
BỆNH HẠI
phát triển thành dịch - Có
sẵn trên ru
ộ ng
hay hạt giố
ng cây
con bị nhiễm
bệ nh
ÄU

Dịch

A
H
Í
H
K

ïi
ô
l
n
ä
a
u
h
-T
e ä nh
b
,
u
â
a
s
ch o
ùc
ö
h
t
û
u
ñ
ù
- Co
ÑAÁT
ÑAI
aênThöøa h
oaëc t
hieáu
dinh
döôõn
g

C

- Thöøa C CHEÁ ÑOÄ
HAÊM S
OÙC
nước.
- Ngaäp uùn
g
- Veát thöô .
ng
cô giôùi.