KHỞI ĐỘNG
Cho biết tên gọi các máy móc có trong các hình 1.1 sgk/tr7:

a

b
Máy tiện

Robot

Việc sản xuất cơ khí ở hình 1.1a khác với hình 1.1b
như thế nào?

a

b

Cần có sự tham gia của con người

Là dây chuyền sản xuất tự động

PHẦN MỘT.

CƠ KHÍ CHẾ TẠO

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG
VỀ CƠ KHÍ CHẾ TẠO

BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ
CƠ KHÍ CHẾ TẠO

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

Khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo

02

Đặc điểm của cơ khí chế tạo

03

Các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí

I. KHÁI NIỆM, VAI TRÒ
CỦA CƠ KHÍ CHẾ TẠO

1. Cơ khí chế tạo
Quan sát Hình 1.1 và mô tả
điều gì đang xảy ra.
a

Việc tiện một chi tiết máy
thuộc ngành cơ khí.
b
Hình 1.1

Khái niệm
Cơ khí chế tạo:
 Là ngành kĩ thuật công nghệ sử dụng các kiến thức của
Toán học, nguyên lí của Vật lí, các kết quả của khoa học, kĩ
thuật vật liệu và của các khoa học khác.
 Dùng để nghiên cứu và thực hiện quá trình thiết kế, chế
tạo, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa các máy móc, thiết
bị, chi tiết phục vụ cho sản xuất và đời sống của con
người.

2. Vai trò của cơ khí chế tạo
Quan sát hình và cho biết:
 Tên gọi và ứng dụng
của các sản phẩm trong
hình 1.2.
 Vai trò của các sản
phẩm đó trong sản xuất
và đời sống.
Hình 1.2. Các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo
trong sản xuất và đời sống

Máy gia công cắt gọt

Máy khai thác mỏ

Máy gặt liên hợp

Máy chế biến thực phẩm

Máy phát điện

Máy dệt

Vai trò của cơ khí chế tạo trong đời sống và sản xuất gồm:

Chế tạo ra các công
cụ máy giúp nâng

Chế tạo đồ dùng,

cao năng suất lao

dụng cụ giúp nâng

động, thay thế cho

Chế tạo ra các thiết

cao

lao động thủ công.

bị, máy và công cụ

cuộc sống.

chất

lượng

phục vụ nghiên cứu,
chinh

phục

nhiên, vũ trụ.

thiên

Chế tạo tên lửa vũ trụ

Chế tạo tàu ngầm

Video về ứng dụng của cơ khí trong cuộc sống

II.
ĐẶC ĐIỂM CỦA CƠ KHÍ
CHẾ TẠO

Quan sát hình 1.3 và thực hiện yêu cầu:
Em hãy cho biết các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo
được ứng dụng trong những ngành công nghiệp nào?

Hình 1.3. Các sản phẩm bằng kim loại của ngành cơ khí chế tạo

Cổng sắt

Tháp Eiffel

Thuộc ngành
công nghiệp

Thuộc ngành xây dựng,
kiến trúc.
Bồn bể chứa gas

Tàu sân bay

Máy bay

Các chi tiết máy

Thuộc ngành

Thuộc ngành kĩ thuật

Thuộc ngành

tàu thủy

hàng không

cơ khí

GHI NHỚ
Đối tượng lao động
Công cụ lao động

Các vật liệu cơ khí
Các máy công cụ như tiện, phay, bào, hàn,...
để thực hiện các phương pháp gia công

Đặc điểm
của cơ khí

Yêu cầu

chế tạo

Phải có hồ sơ kĩ thuật gồm các bản vẽ kĩ
thuật, quy trình gia công sản phẩm....
Phổ biến, có mặt trong tất cả các lĩnh vực

Sản phẩm

của đời sống, xã hội và lao động, sản xuất.
Phần lớn sản phẩm là các chi tiết máy của
các máy móc sản xuất.

Thảo luận cặp đôi
Sử dụng internet hoặc qua sách, báo.... em hãy kể tên
một số sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo được sử dụng
trong nông nghiệp, giao thông vận tải, y tế....

Một số máy móc trong ngành nông nghiệp

Máy bừa

Máy cấy

III. CÁC BƯỚC CƠ BẢN TRONG QUY TRÌNH CHẾ TẠO CƠ KHÍ
Bước 1: Đọc bản vẽ chi tiết: Nghiên cứu bản vẽ chi tiết, tìm hiểu chức năng, phân loại, yêu cầu kĩ
thuật, tính công nghệ khi chế tạo của chi tiết.

Bước 2: Chế tạo phôi

Phôi là khối vật liệu ban đầu được dung để chế tạo chi tiết; - Để chế tạo phôi, thường dung 3 phương pháp: PP
Đúc; PP gia công bằng áp lực; PP Hàn, cắt.

Bước 3: Thực hiện gia công các chi tiết máy của sản phẩm

Lập quy trình công nghệ gia công chi tiết; Chọn thiết bị, dụng cụ, … ; xác định chế độ cắt cho từng chi tiết;
xác định bậc thợ gia công, và tiến hành làm theo bản vẽ chi tiết.

Bước 4: Xử lí và bảo vệ bề mặt của sản phẩm

Xử lí bề mặt là tạo ra sp có tính chất mới như: chống gỉ, chống mài mòn; chịu nhiệt; dẫn điện, dẫn nhiệt, … bằng
công nghệ thích hợp.

Bước 5: Lắp ráp và kiểm tra chất lượng sản phẩm

Để hoàn thành sp, dựa vào bản vẽ lắp tiến hành lắp ráp các chi tiết thành 1 tổng thể hoàn chỉnh. Sau đó kiểm tra
lần cuối trước khi đưa vào hđộng.

Luyện tập:

Quan sát hình 1.4 sgk/tr10. Mô tả quy trình chế tạo một chiếc kìm nguội dưới dạng sơ đồ khối?

Gợi ý:
Bản vẽ kìm -> Chế tạo phôi kìm bằng cách rèn
dập từ thép -> Gia công (dũa, khoan) để tạo 2
má kìm -> Nhiệt luyện để tăng độ cứng và độ
bền của 2 má kìm -> Lắp ráp tạo thành chiếc
kìm hoàn chỉnh.
● Bước 1: Bản vẽ kìm
● Bước 2: Chế tạo phôi kìm bằng cách rèn dập từ thép
● Bước 3: Gia công để tạo 2 má kìm
● Bước 4: Nhiệt luyện để tăng độ cứng và độ bền của 2 má kìm
● Bước 5: Lắp ráp tạo thành chiếc kìm hoàn chỉnh

Vận dụng:

Kể tên các máy, thiết bị dùng trong sản xuất cơ khí ở địa phương và sử dụng trong sinh
hoạt gia đình?

Máy bơm nước

Máy bừa

Máy giặt

Nhà máy sản xuất cơ khí

Câu 1: Cơ khí chế tạo nghiên cứu và thực hiện những quá trình nào?
A. Thiết kế, chế tạo, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa các máy, thiết bị, chi tiết phục vụ cho sản xuất và cho đời sống của
con người 
B. Thiết kế, thi công, vận hành, sửa chữa các chi tiết phục vụ cho sản xuất và cho đời sống của con người 
C. Thiết kế, lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng các thiết bị, chi tiết phục vụ cho sản xuất và cho đời sống của con người 
D. Chế tạo, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa các máy móc phục vụ cho sản xuất và cho đời sống của con người. 
Câu 2: Cho biết cơ khí chế tạo là ngành kĩ thuật công nghệ sử dụng các kiến thức của bộ môn nào?
A. Vật lí 

B. Hóa học 

C. Toán học D. Công nghệ 

Câu 3: Cho biết cơ khí chế tạo là ngành kĩ thuật công nghệ ứng dụng nguyên lí của bộ môn nào 
A. Vật lí 

B. Hóa học  C. Toán học D. Công nghệ 

Câu 4: Bước cuối cùng trong quy trình chế tạo cơ khí là: 
A. Đọc bản vẽ chi tiết 

B. Chế tạo phôi 

C. Xử lí và bảo vệ bề mặt của sản phẩm 

D. Lắp ráp và kiểm tra chất lượng sản phẩm 

Đáp án

Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

A

C

A

D

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ôn tập kiến thức đã học

- Xem trước nội dung bài 2/ sgk tr11:
Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!