KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
Người thực hiện: NGUY?N DèNH D�N
Trường THCS Dân chủ - Tứ Kỳ
B�I GI?NG SINH H?C 9
CÙNG TOÀN THỂ CÁC EM HỌC SINH
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
Mô là gì?
Mô là một tập hợp gồm nhiều tế bào có hình dạng, cấu tạo giống nhau, cùng thực hiện một chức năng.
1
2
1. Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo mô sẹo
2. Dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
- Các công đoạn:
Cây mẹ
Hoocmon sinh trưởng
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Trong chọn giống cây trồng.
3. Nhân bản vô tính ở động vật.
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Tại sao lại tách tế bào hoặc mô từ những bộ phận còn non của cây (lá non, thân non, chồi non, đầu rễ…) để nuôi cấy?
3. Tại sao cây con lại được trồng trong nhà lưới trước khi đưa ra trồng trên đồng ruộng?
Hoocmon sinh trưởng
1. Mô được nuôi cấy thành mô sẹo thành cây con là con là nhờ cơ chế di truyền nào?
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
EM CÓ BIẾT
Trong nhân bản vô tính để tăng nhanh số lượng cá thể, người ta thường tách mô sẹo thành nhiều phần nhỏ. Mỗi phần nhỏ này lại phát triển thành một mô sẹo lớn hơn. Thực hiện tách và nuôi cấy nhiều lần lặp lại trong vòng 8 tháng từ một củ khoai tây có thể thu được 2 tỷ mầm giống, đủ trồng cho 40ha. Mỗi cm3 môi trường nuôi cấy có thể chứa 100 triệu tế bào khoai tây, mỗi tế bào có thể phát triển thành cây mới.
- Ưu điểm
Tăng nhanh số lượng cây trồng
Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm…
Rút ngắn thời gian tạo cây con
- Thành tựu: nhân giống thành công ở cây khoai tây, mía, hoa phong lan, cây gỗ quý, thuốc quý…
MỘT SỐ THÀNH TỰU CỦA NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH TRONG ỐNG NGHIỆM
Cây lát hoa
Cây sến
Cây bạch đàn
Khoai tây
Dứa
Mía
MỘT SỐ THÀNH TỰU CỦA NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH TRONG ỐNG NGHIỆM
Sâm Ngọc Linh
Cây sinh địa
Cây râu mèo
Cây phong lan
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
- Ưu điểm
Tăng nhanh số lượng cây trồng
Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm…
Rút ngắn thời gian tạo cây con
- Thành tựu: nhân giống thành công ở cây khoai tây, mía, hoa phong lan, cây gỗ quý, thuốc quý…
2. Trong chọn giống cây trồng.
Ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng nhằm mục đích gì?
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Trong chọn giống cây trồng.
- Mục đích: Phát hiện và chọn lọc dòng tế bào xôma biến dị mang biến dị có lợi rồi nuôi cấy để tạo giống mới.
Tách tế bào sinh dưỡng (tế bào xôma) hoặc mô ra khỏi cơ thể mẹ
Mô sẹo
Cây con (giống hệt cây mẹ)
Tách tế bào sinh dưỡng (tế bào xôma) hoặc mô ra khỏi cơ thể mẹ
Các dòng tế bào xôma có biến dị
Cây con (giống mới)
Chọn lọc dòng tế bào xôma mang biến dị có lợi
Môi trường dinh dưỡng
Tác nhân gây đột biến
Môi trường dinh dưỡng
Mô sẹo
Môi trường dinh dưỡng
Hoocmon sinh trưởng
Môi trường dinh dưỡng
Hoocmon sinh trưởng
Môi trường dinh dưỡng
Trong chọn giống cây trồng
Nhân giống vô tính trong ông nghiệm
Giống lúa CR203
- Kháng rầy tốt.
- Hạt gạo dài, chất lượng gạo ngon
- Năng suất tối đa 6 tấn/ha/vụ
Nuôi cấy dòng tế bào xoma biến dị
- Năng suất và độ thuần chủng cao
- Chịu nóng và khô hạn tốt
- Chất lượng gạo ngon
THÀNH TỰU
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Trong chọn giống cây trồng.
- Mục đích: Phát hiện và chọn lọc dòng tế bào xôma biến dị mang biến dị có lợi rồi nuôi cấy để tạo giống mới.
3. Nhân bản vô tính ở động vật.
Cừu Dolly
- Dolly là con cừu đầu tiên trên thế giới được sinh ra nhờ kỹ thuật nuôi cấy tế bào và mô. Nó có 3 bà mẹ
+ Mẹ cho gen
+ Mẹ cho noãn
+ Mẹ mang thai
Dolly ra đời vào năm 1997 tại Anh sau nhiều năm nghiên cứu, ít nhất là 277 thử nghiệm chuyển nhân tế bào được 29 phôi ( 12 % thành công). Nó giống hệt hình dáng đến tính cách của cừu mẹ cho gen
Tháng 3/1998 nặng 45 kg
Tháng 2/2003 Dolly chết do chững viêm khớp và sưng phổi nặng
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT TRÊN THẾ GIỚI
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT TRÊN THẾ GIỚI
TẠI MỸ
Năm 2000
Năm 2001 – Texas
Năm 2003 – Texas
ITALIA - Năm 2003
HÀN QUỐC - Năm 2005
NHẬT BẢN - Năm 2008
TRUNG QUỐC - Năm 2018
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT TRÊN THẾ GIỚI
Voi Mamut nặng 10 tấn, cao 3,5m. Bị tuyệt chủng cách đây 12000 năm
HỒI SINH VOI MAMUT
Cá trạch đồng – năm 1979
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT TẠI VIỆT NAM
Cá trạch đồng – năm 1979
THÀNH TỰU NHÂN BẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT TẠI VIỆT NAM
GS Nguyên Mộng Hùng
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Trong chọn giống cây trồng.
- Mục đích: Phát hiện và chọn lọc dòng tế bào xôma biến dị mang biến dị có lợi rồi nuôi cấy để tạo giống mới.
3. Nhân bản vô tính ở động vật.
- Thành tựu: Đã nhân bản thành công cừu Dolli ở Anh năm 1997, cá trạch, bò (2001), Khỉ (2018)…
Tiết 32: CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG VI: ỨNG DỤNG CỦA DI TRUYỀN HỌC
I. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
- Khái niệm: là ngành kỹ thuật ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống).
2. Trong chọn giống cây trồng.
3. Nhân bản vô tính ở động vật.
- Thành tựu: Đã nhân bản thành công cừu Dolli ở Anh năm 1997, cá trạch, bò (2001), Khỉ (2018)…
- Ưu điểm:
Nhân nhanh ngồn gen động vật quý hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng
Tạo ra cơ quan nội tạng để thay thế cho những người cần ghép tạng.
BÀI TẬP
Điền từ (cụm từ) thích hợp vào chỗ trống.
……………………..là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp …………………….. hoặc …………………….. để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
Công nghệ tế bào gồm …………………….. thiết yếu là: tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo …………………….., dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành …………………….. hay …………………….. hoàn chỉnh.
Công nghệ tế bào được ứng dụng trong vi nhân giống hay nhân bản vô tính hoặc chọn dòng tế bào xoma biến dị để tạo giống cây trồng mới.
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
BÀI TẬP
Điền từ (cụm từ) thích hợp vào chỗ trống.
GHI NHỚ
Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
Công nghệ tế bào gồm hai công đoạn thiết yếu là: tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo mô sẹo, dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành cơ quan hay cơ thể hoàn chỉnh.
Công nghệ tế bào được ứng dụng trong vi nhân giống hay nhân bản vô tính hoặc chọn dòng tế bào xoma biến dị để tạo giống cây trồng mới.
về nhà
- Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK trang 91 vào vở bài tập.
- Đọc và nghiên cứu trước bài 32: Công nghệ gen.
bài học kết thúc
xin chân thành cảm ơn quý thầy cô
cùng toàn thể các em học sinh