BÀI 1: CÔNG NGHỆ VÀ ĐỜI SỐNG
Mục tiêu.
-Nêu được khái niệm khoa học, kĩ thuật, công nghệ và mối liên hệ giữa chúng.
-Mô tả được mối quan hệ giữa công nghệ với tự nhiên, con người và xã hội.

Quan sát Hình 1.1, em hãy kể
tên một số sản phẩm công nghệ
có trong hình. Mô tả vai trò của
sản phẩm công nghệ đối với đời
sống con người.

HÌNH 1.1

Tubin gió

Chuyển đổi năng lượng gió thành dòng
điện
Cung cấp điện cho gia đình

Tấm Pin năng
lượng mặt trời

Chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành
dòng điện
Cung cấp điện cho gia đình

Sản phẩm công nghệ có vai trò quan trọng đối như thế nào đối với con người ?

•Mang lại sự tiện nghi, đáp ứng
nhu cầu và thay đổi cuộc sống
của con người.
•Làm tăng năng suất lao động,
nâng cao hiệu quả hoạt động của
con người.
•Tạo ra hệ thống sản xuất thông
minh, hỗ trợ con người trong
nhiều lĩnh vực.

I. KHÁI QUÁT VỀ KHOA HỌC, KỸ THUẬT, CÔNG NGHỆ
KHÁM PHÁ
Quan sát hình 1.2. Em
hãy cho biết phát minh
nổi bật ứng với ba nhà
khoa học
- Issac Newton: Phát hiện ra
lực hấp dẫn.
- Marie Curie: Tìm ra nguyên
tố phóng xạ Polonium.
- Louis Pasteur: Phát hiện
nguyên lý tiêm chủng, lên
men vi sinh.

Hình 1.2

Em hãy chia Sẻ những điều em biết
về ba nhà khoa học và các phát
minh của họ?

1. Khoa học.

- Khoa học là gì? Nó bao gồm các
lĩnh vực nào?
- Em hãy nêu vai trò của khoa học
đối với cuộc sống con người?

- Khoa học là hệ thống tri thức về mọi quy luật và sự vận động của
vật chất, những quy luật của tự nhiên, vận động và tư duy.
- Khoa học gồm các lĩnh vực như: Vật lý, hóa học, sinh học, thiên
văn học và khoa học trái đất.
- Vai trò của khoa học là:
+ Nâng cao sự hiểu biết của con người về sự vật, hiện tượng.
+ giải quyết các vấn đề trong thực tiễn, tạo môi trường sống của con
người và sự phát triển kinh tế, xã hội.

KẾT NỐI NGHỀ NGHIỆP

Nói đến khoa học, chúng ta sẽ liên
tưởng đến những ai? Công việc của
họ là gì?

Nhà khoa học là những
người làm công tác nghiên
cứu khoa học với các
nghiên cứu khác nhau
trong các lĩnh vực, ngành
nghề khác nhau, phục vụ
cho mọi mặt đời sống con
người.

2. Kỹ thuật
KHÁM PHÁ
Quan sát Hình 1.3 và cho
biết:
•Vấn đề cần giải quyết trong
mỗi tình huống là gì?
•Vấn đề đã được giải quyết
như thế nào?
•Cơ sở khoa học nào đã
được sử dụng để giải quyết
vấn đề?

Kéo vật nặng
Vấn đề được giải quyết bằng
cách dùng ròng rọc cố định.

Cơ sở khoa học: Lực cần phải tác dụng vào
đầu dây, để kéo vật lên có hướng thay đổi so
với hướng của lực tác dụng vào vật, để kéo vật
lên theo phương thẳng đứng, có độ lớn không
nhỏ hơn trọng lượng của vật.

Đẩy vật nặng
Vấn đề được giải quyết bằng
cách dùng một thanh cứng để
làm đòn bẩy.

Cơ sở khoa học: Vật rắn được sử
dụng làm điểm tựa để giảm bớt độ
lớn của lực khi nâng hoặc di
chuyển vị trí của vật nặng.

1. Kĩ thuật là gì?
2. Kết quả của nghiên cứu kĩ
thuật là gì?
3. Kĩ thuật được chia thành
các lĩnh vực nào?

- Kĩ thuật là việc áp dụng các nghiên
cứu khoa học vào việc thết kế, chế tạo,
vận hành các máy móc, thiết bị, công
trình, quy trình và hệ thống một cách
hiệu quả và kinh tế nhất.
- Tạo ra các giải pháp, sản
phẩm, công nghệ mới

-

Kĩ thuật cơ khí.
Kĩ thuật điện
Kĩ thuật điện tử
Kĩ thuật xây dựng
Kĩ thuật hóa học……..

Em hiểu thế nào về
khái niệm “ Kỹ Sư”?

- Kỹ sư là những người tốt nghiệp
đại học chuyên ngành kĩ thuật và
làm việc trong các lĩnh vực kĩ
thuật.
- Kỹ sư là những người có kiến thức
về toán học, khoa học tự nhiên, có
tư duy thiết kế, có năng lực giải
quyết vấn đề một cách sáng tạo.

3. Công nghệ
Quan sát Hình 1.4,
em hãy mô tả các
phương pháp trồng
cây và đánh giá ưu,
nhược điểm của mỗi
phương pháp này?

a. Phương pháp địa
canh
•Là kĩ thuật trồng
cây cần đất. Cây hút
chất dinh dưỡng từ
đất, phân bón.
•Ưu điểm: Chi phí
thấp, dễ làm.
•Nhược điểm: 
-Tốn công sức, cây
trồng cần được theo
dõi,
chăm
sóc
thường xuyên.
-Tốn nước tưới.
-Phụ thuộc vào
phân bón, vào môi
trường.

b. Phương pháp thủy canh
Là kĩ thuật trồng cây không dùng đất, cây được
trồng vào hệ thống chứa dung dịch dinh dưỡng .
•Ưu điểm:
-Các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự sinh trưởng,
phát triển của cây trồng đều được kiểm soát ở nồng
độ thích hợp cho từng loại cây trồng cụ thể.
-Kĩ thuật này không dùng đất nên có thể triển khai
tại gia đình, ở những vùng đất khô cằn hay hải đảo
xa xôi...
-Cho năng suất cao, rút ngắn thời gian trồng trọt.
-Hạn chế tối đa việc sử dụng phân bón và thuốc
bảo vệ thực vật hóa học, do đó sản phẩm đảm bảo
an toàn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
•Nhược điểm: 
-Chỉ có hiệu quả cao với các loại rau, quả ngắn
ngày, khó áp dụng với cây lương thực và cây ăn
quả.
-Vốn đầu tư cao đối với các mô hình lớn, đòi hỏi
trình độ chuyên môn kĩ thuật cao để sản xuất có
hiệu quả; điều này gây cản trở cho việc mở rộng
phương pháp thủy canh đại trà.

c. Phương pháp khí canh
Là kĩ thuật trồng cây trong môi trường
kín hoặc bán kín, không sử dụng đất.
•Ưu điểm:
-Giúp tiết kiệm tối đa lượng nước cung
cấp để trồng trọt, hơn cả phương pháp
thủy canh.
-Cây sinh trưởng và phát triển nhanh,
năng suất cao hơn nhiều so với kĩ thuật
trồng cây truyền thống.
-Chủ động được nguồn dinh dưỡng,
không ảnh hưởng bởi điều kiện môi
trường, tạo ra nguồn sản phẩm trồng trọt
sạch, an toàn cho người sử dụng.
-Tạo môi trường sạch bệnh, hạn chế tối
đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật,
hóa chất độc hại.
•Nhược điểm:
-Đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao.
-Chi phí vận hành, sửa chữa khá lớn.
-Điện năng yêu cầu sử dụng cho hệ thống
là bắt buộc và khá nhiều.

Công
nghệ là
gì?

- Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí
quyết kĩ thuật có hoặc không kèm
theo công cụ phượng tiện dùng biến
đổi nguồn lực thành sản phẩm, dịch
vụ.
- Công nghệ là kết quả của hoạt động
kĩ thuật.
Khoa học: Công nghệ hóa học, công
nghệ sinh học, công nghệ thông tin

Công nghệ có những
cách phân loại nào?

Kĩ thuật: Công nghệ cơ khí, công nghệ
điện, công nghệ điện tử, công nghệ
xây dựng
Đối tượng áp dụng: Công nghệ oto,
công nghệ vật liệu, công nghệ nano,
công nghệ trồng cây trong nhà kính…

4. Mối liên hệ giữa khoa học, kĩ thuật và công nghệ
Quan sát Hình
1.5 và cho biết
mối quan hệ
giữa khoa học,
kĩ thuật, công
nghệ?

Khoa học, kĩ thuật, công nghệ có mỗi quan hệ mật thiết với nhau:
•Khoa học là cơ sở của kĩ thuật, kĩ thuật thúc đẩy phát triển khoa học. Kĩ thuật dựa trên các tri thức do khoa
học khám phá ra để giải quyết vấn đề thực tiễn.
•Kĩ thuật tạo ra công nghệ mới, dựa trên công nghệ hiện có: Một mặt, kĩ thuật giải quyết vấn đề thực tiễn
dựa trên tri thức khoa học (cơ sở khoa học của kĩ thuật), kết quả là tạo ra hay cải tiến sản phẩm, công nghệ;
mặt khác, công nghệ hiện có lại là cơ sở quan trọng của kĩ thuật để giải quyết vấn đề thực tiễn.
•Công nghệ thúc đẩy khoa học, khoa học là cơ sở để phát triển công nghệ.

II. CÔNG NGHỆ VỚI TỰ NHIÊN, CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI
Khám phá

HS làm phiếu học tập
1. Công nghệ với tự nhiên:
Công nghệ giúp hỗ trợ phòng chống thiên tai (Hình 1.6)
Công nghệ giúp khai thác năng lượng từ thiên nhiên (Hình 1.8)

2. Công nghệ với con người
Công nghệ mang lại sự tiện nghi, đáp ứng nhu cầu và thay đổi cuộc
sống của con người (Hình 1.7)

3. Công nghệ với xã hội
Tích cực
Công nghệ thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển
Công nghệ tác động đến cách nghĩ

Hạn chế
Con người lệ thuộc vào công nghệ, lười lao động….

Luyện tập
Lấy các ví dụ cụ thể về tác động tích cực, tiêu cực của công nghệ đối với tự
nhiên, con người và xã hội trong phạm vi gia đình, cộng đồng nơi em đang
sinh sống?
Ví dụ về tác động tích cực: Mọi
người có thể mua sắm online tiện
lợi mà không cần phải mất công
đến tận cửa hang. Xe công nghệ
giúp người dân dễ dàng di chuyển
mà không cần xe riêng, camera lắp
đặt tại các khu phố giúp theo dõi
an ninh, đảm bảo an toàn trật tự...

Ví dụ về tác động tiêu cực: Mạng
xã hội đã và đang trở thành công cụ
hàng đầu để các thế lực thù địch lợi
dụng tiến hành phá hoại tư tưởng;
Ngày càng có nhiều người phụ
thuộc vào điện thoại, quan tâm đến
thế giới "ảo" hơn là các mối quan
hệ thực…

Vận dụng
Hãy liệt kê một số công nghệ, sản phẩm công nghệ sử dụng trong gia đình em, đánh giá
về tác động của công nghệ, sản phẩm công nghệ đó với cuộc sống của em và gia đình?
STT
1

Công nghệ
(Sản phẩm công nghệ)
Đèn led

2

Tủ lạnh

3

Tivi

4

Khóa cửa bằng vân tay

5

Hệ thống tự bật/tắt bóng đèn
hành lang

Tác động đến cuộc sống gia đình.
Chiếu sáng tốt, tiết kiệm điện năng.
Tiện lợi cho gia đình bảo quản đồ ăn,
thức uống…
Tiện dụng, tiện nghi cho gia đình, giúp
con người giải trí.
Bảo vệ tài sản trong gia đình an toàn
hơn, có khả năng chống trộm cao.
Tiết kiệm điện năng, tiện nghi hơn
trong sinh hoạt.