Ngày khai trường đầu tiên của em diễn ra như thế nào? Lúc đó, em có cảm xúc gì? Trước đó, em chuẩn bị những gì cho ngày khai trường?
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
- LÝ LAN -
Tiết 1 – Văn bản
Đọc, tìm hiểu
chung
Tác giả: Lý Lan
Sinh năm 1957 tại tỉnh Bình Dương.
Quê mẹ: Bình Dương; quê cha: Quảng Đông, Trung Quốc.
Là một phụ nữ đa tài: Dạy học, viết văn, dịch giả.
Nhiều tác phẩm viết cho lứa tuổi học trò.
Phong cách: dịu dàng, tinh tế, đầy cảm xúc.
Đọc – chú thích:
2. Tác phẩm:
b. Xuất xứ:
In trên báo Yêu trẻ, số 166, ngày 1/9/2000
c. Kiểu văn bản:
Văn bản nhật dụng, đề cập đến vấn đề vai trò của nhà trường đối với giáo dục con người.
Phần 1: Tâm trạng của mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con.
Phần 2: Sự hồi tưởng của người mẹ về ngày khai trường đầu tiên của mình.
Phần 3: Vai trò của nhà trường trong việc giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ.
d. Bố cục
II. Đọc, tìm hiểu
chi tiết
Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con.
Tâm trạng của mẹ và con trong đêm trước ngày khai trường của con khác nhau như thế nào?
PHIẾU HỌC TẬP
Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con.
Trong đêm trước ngày con vào lớp Một, người mẹ trằn trọc không ngủ được vì rất nhiều cảm xúc hồi hộp, lo âu, vui sướng, bồi hồi … đan xen với nhau:
- Người mẹ nghĩ về con:
+ Mẹ cảm nhận được sự đối lập trong tâm trạng mẹ và con.
+ Mẹ nhớ lại tâm trạng háo hức của con lúc chiều khi chuẩn bị quần áo mới, giày nón mới, …
+ Mẹ trằn trọc không phải vì lo lắng, mẹ hoàn toàn tin tưởng vào con.
 Tình yêu thương con vô bờ của mẹ.
2. Sự hồi tưởng của người mẹ về ngày khai trường đầu tiên của mình.
? Theo dõi đoạn văn, tìm những từ miêu tả tâm trạng của mẹ khi nghĩ về ngày khai trường đầu tiên của mình. Vì sao người mẹ lại có cảm nhận như thế?
- nôn nao, hồi hộp, chơi vơi, hốt hoảng
 Từ láy diễn tả cả một thế giới tâm trạng thật phong phú của người mẹ, vừa có niềm vui, vừa có nỗi buồn, sự lo âu, sự hồi hộp, mong ngóng …
“…khi cổng trường đóng lại, bà ngoại đứng ngoài cánh cổng như đứng bên ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào”
Thế giới mà mẹ bước vào là thế giới hoàn toàn mới lạ tiếp nhận những điều mới, cảm nhận mới….
- Mẹ muốn “nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng con”, mẹ muốn tự con khám phá , mẹ trân trọng và nâng niu khi truyền vào tâm hồn con những ấn tượng về ngày đầu tiên khai trường. Mong con có những kỉ niệm đẹp về ngày khai trường đầu tiên vì những kỉ niệm ấy sẽ là hành trang theo con suốt cuộc đời.
 Không chỉ truyền cho con tình yêu thương, mẹ còn là người nâng cánh, bồi đắp cho tâm hồn con những tình cảm cao đẹp khác.
“Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này.”
Lời khẳng định về tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ. Nhà trường chính là cái nôi nuôi dưỡng và đào tạo thế hệ trẻ cho tương lai của đất nước.
Giáo dục là một con đường dài đòi hỏi sự cẩn trọng, chăm chút từ những bước đi đầu tiên.
3. Vai trò của nhà trường với cuộc sống mỗi con người:
- Người mẹ liên tưởng đến ngày khai trường ở Nhật “là ngày lễ của toàn xã hội”
 Khẳng định vai trò quan trọng của giáo dục.
Thảo luận
Em hiểu “thế giới kì diệu” trong câu nói của người mẹ ở cuối văn bản là gì?
"Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.
“Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”
“Thế giới
kì diệu”
Tri thức, khoa học.
Bài học đạo đức.
Tình bạn bè  Kỉ niệm đẹp.
Thầy, cô giáo  Lời chỉ bảo + Tình yêu thương.
Lí tưởng, ước mơ, hoài bão.
Tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người.
III. Tổng kết
- Giọng văn chân thành, hồn nhiên, làm sống lại kỉ niệm đẹp đẽ ngày đầu tiên đi học.
- Kết hợp hài hòa giữa các PTBĐ: tự sự, miêu tả và biểu cảm.
- Bố cục chặt chẽ, tự nhiên theo dòng hồi tưởng, theo trình tự đan xen giữa hiện tại và quá khứ.
- Ngôn ngữ miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh, nhạc điệu và giàu chất thơ.
Như những dòng nhật kí tâm tình, nhỏ nhẹ và sâu lắng, bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người.
“Mở ra”: Một ngưỡng cửa mới của tương lai tươi sáng và tràn đầy niềm vui.
“Cổng trường mở ra”
*Ý nghĩa nhan đề: “Cổng trường mở ra”
“Cổng trường” : Trường học + Trường đời với nhiều điều mới mẻ.
Vai trò của học tập, của nhà trường.
Bước ngoặt trong cuộc đời của đứa con trong hi vọng của người mẹ.
Niềm vui và tự hào về thế hệ trẻ.
IV. Luyện tập
Câu 1. PTBĐ chính của văn bản “Cổng trường mở ra” là?
A. Tự sự;
B. Nghị luận;
C. Biểu cảm;
D. Miêu tả.
Câu 2. Văn bản “Cổng trường mở ra” thuộc kiểu văn bản nào?
A. Hành chính- công vụ;
B. Thuyết minh;
C. Nghị luận;
D. Nhật dụng.
Câu 3. Tâm trạng của đứa con trước đêm
khai trường?
A. Háo hức thu xếp đồ chơi, tối lên giường mẹ chỉ dỗ một lát là đã ngủ;
B. Hồi hộp, háo hức;
C. Lo lắng, băn khoăn;
D. Sợ hãi, khủng hoảng.
Câu 4. Trong văn bản Cổng trường mở ra, tâm trạng của người mẹ trước đêm khai trường của con thế nào?
A. Vui mừng, lo lắng;
B. Trằn trọc không ngủ được, hoài niệm về ngày tựu trường của mình và lo lắng cho tương lai của đứa con;
C. Háo hức, mong chờ;
D. Mẹ bận dọn dẹp nhà cửa, chẳng nghĩ ngợi gì.
Câu 5. Vì sao đêm trước ngày khai trường của con, mẹ trằn trọc không ngủ được?
A. Vì mẹ có rất nhiều cảm xúc: lo âu, bâng khuâng, hồi hộp… đan xen trong lòng.
B. Vì mẹ thao thức hồi tưởng về ngày khai trường đầu tiên của mình.
C. Vì mẹ lo lắng, sợ chuẩn bị đủ đồ dùng học tập cho con đến lớp.
D. Cả A và B
Câu 6. Chi tiết nào cho thấy ấn tượng sâu đậm của mẹ về buổi khai trường đầu tiên của mình?
A. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng.
B. Cái ấn tượng khắc sâu mãi mãi trong lòng 1 người con về cái “ngày hôm nay tôi đi học” ấy, mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng con.
C. Ngày mẹ còn nhỏ, mùa hè nhà trường đóng cửa hoàn toàn, và ngày khai trường đúng là ngày đầu tiên học trò lớp 1 đến trường gặp thầy mới, bạn mới.
D. Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường vừa đóng lại, bà ngoại đứng ngoài cánh cổng như đang đứng ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào.
Câu 7. Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
A. Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một điều kì diệu sẽ mở ra.
B. Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này.
C. Người lớn nghỉ việc để đưa trẻ con đến trường, đường phố được dọn quang đãng và trang trí tươi vui.
D. Các quan chức không chỉ ngồi trên hàng ghế danh dự mà nhân dịp này còn xem xét ngôi trường, gặp gỡ với Ban Giám hiệu, thầy, cô giáo và phụ huynh học sinh, để kịp điều chỉnh kịp thời những chính sách về giáo dục
Câu 8. Nội dung của bài Cổng trường mở ra là gì?
A. Kể về buổi khai trường đầu tiên của đứa con;
B. Những dòng nhật kí tâm tình, nhỏ nhẹ về tình yêu thương của người mẹ đối với con;
C. Vai trò to lớn của trường học đối với con người;
D. Đáp án B và C.
Bài 2- SGK/9:
Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình.
LUYỆN ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đề 1:
Đêm nay mẹ không ngủ được. Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của con. Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”. 
(Trích Cổng trường mở ra, Lí Lan)
Câu 1. Tìm cặp từ trái nghĩa trong đoạn văn trên.
Câu 2. Trong đoạn trích trên, tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt chính nào?
Câu 3. Theo em "thế giới kì diệu" đó là gì? 
Câu 4. Ý nghĩa của câu văn “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
Câu 5.
Từ nội dung đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn ngắn (5 - 7 câu) về một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình. 
GỢI Ý:
Câu 1. Cặp từ trái nghĩa trong đoạn văn trên là: đêm – ngày
Câu 2. Trong đoạn trích trên, tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt chính là: Tự sự.
Câu 3. Theo em "thế giới kì diệu" đó là: 
- Là thế giới của những điều hay lẽ phải, thế giới của tình thương.
- Là thế giới của tri thức, của những hiểu biết lí thú
- Là thế giới của tình bạn, tình thầy trò cao đẹp
- Là thế giới của những ước mơ, khát vọng,…
Câu 4. Ý nghĩa của câu văn “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”:
 Niềm tin vào vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người, tin vào con đường đi lên bằng học vấn, tin vào tương lai tươi sáng đang chờ con của người mẹ. Cổng trường mở ra đồng nghĩa với việc cánh cửa tâm hồn trí tuệ của con người mở ra.
Câu 5.
Từ nội dung đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn ngắn (5 - 7 câu) về một kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình. 
GỢI Ý:
- Có thể viết đoạn văn theo ý sau:
+ Những kỉ niệm ngày đến trường đầu tiên khi vào học lớp 1 em vẫn nhớ như in.
+ Sáng sớm hôm đó mẹ gọi em dậy để chuẩn bị vệ sinh cá nhân và ăn sáng.
+ Xong xuôi, mẹ cho em được mặc bộ quần áo trắng tinh tươm và khoác chiếc cặp mới mẹ đã mua tặng em nhân ngày khai giảng.
+ Mẹ đã dặn dò em phải lễ phép chào hỏi khi gặp thầy cô.
+ Khi đến trường, em cũng như bao bạn nhỏ khác đều háo hức đón chờ để nhận lớp với những người bạn mới.
+ Ngày đầu tiên đi học trong sáng mùa thu tháng 9, bầu trời trong xanh và gió mát trong lành đã để lại trong em bao kỉ niệm đẹp về quãng đường học sinh. 
Đề 2:
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:
Thực sự mẹ không lo lắng đến nỗi không ngủ được. Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi. Mẹ tin vào sự chuẩn bị rất chu đáo cho con trước ngày khai trường. Còn điều gì để lo lắng nữa đâu! Mẹ không lo, nhưng vẫn không ngủ được. Cứ nhắm mắt lại là dường như vang lên bên tai tiếng đọc bài trầm bổng: “Hằng năm cứ vào cuối thu… Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp”
Câu 1. Đoạn văn được trích từ văn bản nào?
Câu 2. Tìm một phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn?
Câu 3. Đoạn văn viết về ai? Về việc gì?
Câu 4. Đoạn văn được viết theo phương thức nào biểu đạt nào? Chỉ ra một số biểu hiện của phương thức biểu đạt đó trong đoạn văn?
Câu 5: Từ cảm xúc của người mẹ trong văn bản nêu trên. Hãy viết bài văn nêu cảm nghĩ về người mẹ thân yêu của em.
GỢI Ý:
Câu 1. Đoạn văn trích trong văn bản “Cổng trường mở ra”, của Lý Lan.
Câu 2. Một phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn là:
- Biện pháp tu từ so sánh: Dường như bên tai
Câu 3. Đoạn văn viết về ai? Về việc gì?
- Viết về tâm trạng cuả người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp 1 của con.
Câu 4. Đoạn văn được viết theo phương thức nào biểu đạt nào? Chỉ ra một số biểu hiện của phương thức biểu đạt đó trong đoạn văn?
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm
- Phương thức biểu cảm qua dấu chấm than, từ thể hiện cảm xúc như: lo lắng, nhớ…



Câu 5: Từ cảm xúc của người mẹ trong văn bản nêu trên. Hãy viết bài văn nêu cảm nghĩ về người mẹ thân yêu của em.
GỢI Ý:
*Mở bài:
- Giới thiệu về mẹ.
Đối với tất cả mọi người, người mẹ thật thiêng liêng và cao cả. Dù có thế nào mẹ vẫn luôn rộng lòng tha thứ, bao dung cho chúng ta. Mẹ là người mà ta mãi không quên trong đời.
*Thân bài:
- Mỗi con người đều có một trái tim cũng như chỉ có một mẹ.
- Tình yêu của mẹ dành cho con (Mẹ yêu con bằng chính trái tim, cho con những gì mẹ có,...).
- Từ khi mới lọt lòng, chúng ta đã cần những gì ở mẹ (dòng sữa mẹ, ôm ấp trong vòng tay mẹ, những lời ru của mẹ,...).
- Mẹ luôn vững bước theo sát ta, luôn ủng hộ ta.
- Tình cảm của mẹ dành cho con như thế nào (thật tha thiết, bao la và ấm áp,...).
- Không chỉ có con người cần mẹ mà muông thú cũng cần mẹ (từ những con hổ dũng mãnh đến những con thỏ yếu ớt đều cần mẹ).
- Mẹ thật quan trọng đối với ta (luôn quan tâm chăm sóc ta và dù có thế nào mẹ vẫn luôn ở bên ta).
*Kết bài: Nêu cảm xúc, tình cảm về mẹ.
Dặn dò
- Học bài, nắm vững kiến thức bài học.
- Nhập vai người con trong văn bản Cổng trường mở ra, viết một bức thư ngắn bày tỏ lòng biết ơn đối với người mẹ.
- Soạn bài Mẹ tôi theo hệ thống câu hỏi sgk/11,12