Câu 1:
Thế nào là hệ quy chiếu phi quán tính? Lấy ví dụ?
Trong HQC phi quán tính ta cần chú ý điều gì?
Câu 2:
Em hãy cho biết phương chiều và độ lớn của vectơ gia tốc trong chuyển động tròn đều?
Bài cũ
.
O
.
Theo định luật II Niu tơn, lực gây ra gia tốc hướng tâm được xác định như thế nào?

Tiết 30
Lực hướng tâm và lực quán tính li tâm.
Hiện tượng tăng, giảm, mất trọng lượng
1. Lực hướng tâm và lực quán tính li tâm
a. Lực hướng tâm.
* Lực gây ra gia tốc hướng tâm cho vật chuyển động tròn đều gọi là lực hướng tâm
Các ví dụ về lực hướng tâm
Ví dụ 1. Trường hợp vật buộc vào một đầu dây quay:
0
T
Lực hướng tâm là hợp của trọng lực và lực căng sợi dây.
N
P
Lực hướng tâm là lực ma sát nghỉ
Ví dụ 2: Chuyển động của vật trên bàn quay
Lực hướng tâm là lực hấp dẫn
Ví dụ 3: Chuyển động của vệ tinh xung quanh trái đất
Fhd
Hãy nhận xét về lực hướng tâm?
Nhận xét:
- Khi một vật chuyển động tròn đều thì lực hoặc hợp lực của các lực tác dụng lên vật là lực hướng tâm.
- Lực hướng tâm có hướng vào tâm quay, có độ lớn:
Xét ví dụ 2:
-Trong hệ quy chiếu quán tính gắn với mặt đất, vật có gia tốc hướng tâm do lực ma sát gây ra.
b. Lực quán tính li tâm.
+ Lực quán tính
+ Lực này có chiều hướng ra xa tâm O nên gọi là lực quán tính li tâm
Tăng tốc
Hiệu ứng li tâm:
+ Chế tạo máy vắt li tâm (trong máy giặt), máy bơm li tâm
+Tại sao ở những chỗ cua bằng thường có biển hạn chế tốc độ?
2. Hiện tượng tăng, giảm và mất trọng lượng
a. Khái niệm về trọng lực, trọng lượng
- Định nghĩa trọng lực: Trọng lực của một vật là hợp lực của lực hấp dẫn mà Trái đất tác dụng lên vật và lực quán tính li tâm xuất hiện do sự quay của Trái đất quanh trục của nó
- Biểu thức:
- Trọng lượng: Trọng lượng của một vật là độ lớn của trọng lực của vật ấy
* Chú ý:
- Lực Fq << Fhd, nên nếu không cần độ chính xác cao ta có thể bỏ qua lực Fq, khi đó P = Fhd và hệ qui chiếu gắn với Trái đất được coi là hệ quy chiếu quán tính
- Ta thấy Fq thay đổi theo vĩ độ nên P cũng thay đổi theo vĩ độ. Đó là nguyên nhân dẫn tới sự giảm dần của gia tốc rơi tự do từ địa cực tới xích đạo
b. Sự tăng, giảm và mất trọng lượng
Hợp lực: P` = P + Fqt gọi là trọng lực biểu kiến.
- Độ lớn P` gọi là trọng lượng biểu kiến của vật
Độ lớn của trọng lượng biểu kiến phụ thuộc những yếu tố nào?
P’ = P - Fqt = m(g - a)
P’ = P + Fqt = m(g+a)
Hiện tượng giảm trọng lượng
Hiện tượng tăng trọng lượng
Em hãy tìm trọng lực biểu kiến trong mỗi trường hợp?
Hình 3
P’ = 0
Hiện tượng mất trọng lượng
1. Lực hướng tâm:
Khi một vật chuyển động tròn đều thì hợp lực của các lực tác dụng lên vật là lực hướng tâm.
Lực hướng tâm có hướng vào tâm quay, có độ lớn là
2. Lực quán tính li tâm: Xuất hiện khi vật chuyển động trong hệ quy chiếu có gia tốc hướng tâm
Kiến thức cần nhớ
3. Hiện tượng tăng, giảm, mất trọng lượng
Khi vật xét vật trong hệ quy chiếu có gia tốc so với trái đất thì trọng lực biểu kiến thay đổi, tạo nên hện tượng tăng, giảm hoặc mất trọng lượng.
Em có biết?
Khi đó các nhà du hành vũ trụ sẽ không còn cảm thấy mình đè lên sàn tàu một lực nào nữa. Đó là trạng thái mất trọng lượng biểu kiến trên tàu vũ trụ: Trạng thái "không trọng lượng".
BÀI TẬP VỀ NHÀ




Bài tập: 1, 2, 3, 4 (SGK)
Tại sao đường lại thường nghiêng vào trong ở những chỗ vòng?
Xét một ô tô chuyển động qua một đường vòng có mặt đường thường làm nghiêng vào bên trong, tìm các lực tác dụng vào ô tô? Giải thích vì sao mặt đường thường làm nghiêng vào trong?
- Hợp lực của trọng lực và phản lực của mặt đường là lực hướng tâm
Lực hướng tâm là một loại lực mới.
Lực hướng tâm chính là lực hấp dẫn.
Lực hướng tâm chính là lực ma sát.
Lực hướng tâm chính là các lực đã học (lực hấp dẫn, lực ma sát…), hay hợp lực của chúng.

A



Chọn câu trả lời đúng:
B
C
D