KHỞI ĐỘNG
Em hãy quan sát những hình ảnh sau:

Theo em, tại sao châu Phi là một châu
lục giàu khoáng sản, nguồn lao động dồi
dào nhưng đa số người dân vẫn sống
trong nghèo đói, bệnh tật và chiến tranh
đe dọa?

Chủ đề: Dân cư, xã
hội Châu Phi
Nội dung 1: Đặc điểm dân cư,
xã hội châu Phi

Năm 2019, châu Phi có 1 308,1 triệu người, chiếm 17% dân số thế giới.

1. Những vấn đề về dân cư,xã hội

Gợi ý  Nhận xét tỉ suất tăng dân số tự

 Dân số tăng nhanh ảnh

nhiên của châu Phi từ giai đoạn

hưởng thế nào đến sự phát

2000 - 2005 đến giai đoạn 2015

triển kinh tế - xã hội châu

- 2020.

Phi?

Phần lớn người dân di cư là những người trong độ tuổi lao động

KẾT LUẬN

1. Một số vấn đề dân cư xã hội
a. Tỉ lệ tăng dân số tự nhiên cao
- Năm 2020, số dân châu Phi khoảng 1 340 triệu người,
chiếm khoảng 17% số dân thế giới.
- Dân số châu Phi tăng rất nhanh từ những năm 50 của thế kỉ
XX.
- Tăng dân số nhanh là một trong những nguyên nhân kìm
hãm sự phát triển, dẫn đến đói nghèo, tài nguyên bị khai thác
kiệt quệ, suy thoái và ô nhiễm môi trường,... ở châu Phi.

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy trình bày nguyên
nhân và hậu quả của một vấn đề xã hội ở châu Phi.
Gợi ý

• Nạn đói diễn ra mạnh nhất ở khu vực
nào? Vì sao?
•

Nguyên nhân dẫn đến các cuộc xung
đột quân sự ở châu Phi?

•

Những vấn đề này ảnh hưởng như thế
nào đến xã hội châu Phi?

Nạn đói ở châu Phi

Dịch HIV/HIDS

Ngày 6/8/2015, WHO cho biết chỉ trong hai ngày 2 và 3/8, thêm 108 trường
hợp nhiễm Ebola mới và 45 ca tử vong đã xảy ra tại các nước Guinea,
Liberia, Nigeria và Siera Leon. 

Dịch Ebola

Cô dâu mới 14 tuổi bị chồng bắt đi, phải sống cách ly 1 tháng trong nhà kho
tối tăm cho đến trước khi lễ cưới diễn ra và hậu quả sinh ra những đứa trẻ ....

PHIẾN QUÂN IS TÀN BẠO, GIẾT NGƯỜI GIÃ MAN Ở NHIỀU QUỐC GIA

Vấn đề xung đột quân sự ở châu Phi

Dòng người tị nạn chiến tranh ở Ru -an-đa

Phân biệt chủng tộc

Cuộc chạm trán giữa các tôn giáo

Trẻ em bị bắt đi lính

HÀNG NGHÌN NGƯỜI DÂN CHÂU PHI VƯỢT ĐỊA TRUNG HẢI TÌM
ĐƯỜNG SANG CHÂU ÂU LÁNH NẠN

Nguyên nhân: Do điều kiện canh tác hạn chế, xung
đột vũ trang dẫn đến sản lượng lương thực không
đủ để cung cấp cho người dân.

Vấn đề nạn đói

Nạn đói còn xảy ra ở nhiều
quốc gia, đặc biệt là khu vực
Hậu quả

nam Xa-ha-ra.
Hằng năm, rất nhiều quốc gia
châu Phi cần cứu trợ khẩn cấp
về lương thực.

KẾT LUẬN

b. Nạn đói
- Mỗi năm, có hàng chục triệu người dân châu Phi bị
nạn đói đe doạ; trong đó, vùng nam hoang mạc Xa-hara là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do tình trạng
hạn hán, bất ổn chính trị,...
- Rất nhiều quốc gia châu Phi phải phụ thuộc vào viện
trợ lương thực của thế giới hằng năm.

Vấn đề xung đột quân sự
Nguyên nhân


Mâu thuẫn giữa các bộ tộc;



Cạnh tranh về tài nguyên;



Sự can thiệp của nước ngoài



…

Hậu quả:
 Gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của người
dân;
 Ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế xã hội: gây thương vong về người, gia tăng
nạn đói, bệnh tật, di dân,...
 Ảnh hưởng đến môi trường thiên nhiên.

KẾT LUẬN

c. Xung đột quân sự: đang là một vấn đề nghiêm
trọng tại châu Phi.
- Nguyên nhân: Do mâu thuẫn giữa các bộ tộc, do cạnh
tranh về tài nguyên thiên nhiên, (tài nguyên nước)
- Hậu quả: Nghiêm trọng, gây thuơng vong về người,
gia tăng nạn đói, bệnh tật, di dân, bất ổn chính trị, ảnh
hưởng đến môi trường và tài nguyên thiên nhiên, …..

3. Di sản lịch sử châu Phi
Đọc thông tin và quan sát hình ảnh mục 3 (SGK tr.134 – 135), trả lời
các câu hỏi:
 Chứng minh châu Phi có nhiều di sản lịch sử.
 Cho biết trong việc khai thác và phát huy các di
sản, châu Phi cần lưu ý những vấn đề gì?

Kết luận
Châu Phi là một trong những cái nôi của

Trong việc khai thác và phát huy các di

loài người với di sản có lịch sử từ lâu đời

sản, châu Phi cần lưu ý những vấn đề có

như: phép tính, giấy,...

thể làm các công trình bị phá huỷ và

Có nhiều di sản lịch sử nổi tiếng được
công nhận là di sản thế giới như: các kim
tự tháp từ Gi-gia tới Đát-sua (Ai Cập),
thành phố cổ Tim-bút-tu (Ma-li), hoàng
cung A-bô-mây (Bê-nanh)...

xuống cấp như:
 Công tác trùng tu, bảo tồn cần nguồn
kinh phí lớn.
 Nguy cơ xung đột quân sự.
 Hoạt động khủng bố.
 Ảnh hưởng của thiên tai.

Tượng Nhân sư
Kim tự tháp

Chữ tượng hình

Giấy Pa-pi-rút

KẾT LUẬN

2. Di sản lịch sử Châu Phi
- Một số di sản lịch sử nổi tiếng của châu Phi: chữ viết
tượng hình, phép tính diện tích tác hình, giấy pa-pi rút,
các công trình kiến trúc nổi tiếng (các kim tự tháp,
tượng Nhân sư,...).

TRẠM 1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH
ĐẠO

Đi tìm từ khóa

 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 1 – trang 135), và hình 4 (trang 131), hãy
điền từ khóa vào dấu … để hoàn thành đoạn sau:
(1)... và (2)… cao ở môi trường xích đạo giúp cho … (3) phát triển quanh năm, tạo
điều kiện trồng gối vụ, ... (4) nhiều loại cây.
Ở đây đã hình thành các ... (5) theo quy mô lớn nhằm mục đích ... (6) hoặc cung
cấp nguyên liệu cho các ... (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo ... (8), lớp phủ thực vật lại bị tàn phá nên
mùn dễ bị nước mưa … (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại … (10) chất lượng tốt, là sản
phẩm xuất khẩu có giá trị.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

TRẠM 1. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG XÍCH
ĐẠO

Thông tin phản hồi
(1) nhiệt độ và (2) độ ẩm cao ở môi trường xích đạo giúp cho cây trồng
(3) phát triển quanh năm, tạo điều kiện trồng gối vụ, xen canh (4) nhiều
loại cây.
Ở đây đã hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (5) theo
quy mô lớn nhằm mục đích xuất khẩu (6) hoặc cung cấp nguyên liệu cho
các nhà mày chế biến (7).
Tầng mùn trong đất ở môi trường xích đạo không dày (8), lớp phủ thực vật
lại bị tàn phá nên mùn dễ bị nước mưa rửa trôi (9).
Rừng mưa nhiệt đới ở Trung Phi cung cấp các loại gỗ (10) chất lượng tốt, là
sản phẩm xuất khẩu có giá trị.

TRẠM 2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT
ĐỚI

Đúng hay
Sai?

 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S

TRẠM 2. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG NHIỆT
ĐỚI

Thông tin

phản
hồi
 Nhiệm vụ: Lựa chọn Đúng hoặc
Sai ở các ý kiến dưới đây:
Câu
1. Tại những khu vực khô hạn như vùng xa van ở Nam Xa-ha-ra, làm
nương rẫy vẫn là hình thức phổ biến
2. Chăn nuôi dê, cừu theo hình thức công nghiệp.
3. Ở Đông Nam Phi, hình thành các vùng trồng cây ăn quả, cây công
nghiệp chỉ với mục đích tiêu thụ trong nước.
4. Ở môi trường nhiệt đới, cần chú ý xây dựng công trình thủy lợi để
bảo bảo nước cho thủy điện.
5. Một số quốc gia châu Phi đã thành lập các khu bảo tồn thiện nhiên
vừa để bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên, vừa phát triển du lịch sinh
thái.
 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 1 điểm

Đ/S
Đ
S
S
S
Đ

NỘI DUNG 2: PHƯƠNG THỨC CON NGƯỜI KHAI THÁC SỬ DỤNG
VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN CHÂU PHI

MT tự
nhiên
Xích
đạo

Phạm vi
phân bố
Bồn
địa
Công-gô và
Duyên
hải
phía
bắc
Vịnh Ghi-nê

Nhiệt
đới

2 bên
đạo,
quanh
trường
đạo.

xích
bao
môi
xích

Cách thức khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên

+ Trồng gối vụ, xen canh
+ Hình thành các vùng chuyên canh cây công nghiệp (cọ dầu, ca cao,...) theo
quy mô lớn
+ Bảo vệ rừng và trồng rừng (đặc biệt là ở các sườn dốc của đồi, núi).
+ khu vực khô hạn : làm nương rẫy (lạc, bông, kê,...); chăn nuôi dê, cừu,... theo
hình thức chăn thả.
+khu vực khí hậu nhiệt đới ẩm : trồng cây ăn quả (chuối,...) và cây công nghiệp
để xuất khẩu.
+ Phát triển hoạt động khai thác và xuất khẩu khoáng sản, phát triển công
nghiệp chế biến.
+ Cần chú ý xây dựng các công trình thuỷ lợi.
+ Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên.

TRẠM 3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG
MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

TRẠM 3. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG HOANG
MẠC

Chọn đáp án đúng
 Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 3 – trang 136 - 137), và hình 4 (trang 131), hãy
chọn phương án đúng ở các câu sau:
Câu 1. Loại khoáng sản nào sau đây được khai thác nhiều ở hoang mạc Xa-ha-ra?
A. Dầu mỏ.

B. Vật liệu xây dựng.

C. Sắt và kim cương.

Câu 2. Nguyên nhân nào sau đây khiến diện tích hoang mạc ở châu Phi ngày càng mở rộng?
A. Hoạt động sản xuất công nghiệp.
B. Sự phát triển của ngành du lịch.
C. Biến đổi khí hậu và việc khai thác thiên nhiên không hợp lí.
Câu 3. Để vận chuyển hàng hóa và buôn bán xuyên hoang mạc, người ta sử dụng
A. xe ô tô.

B. sức của lạc đà.

 Lưu ý: Mỗi ý đúng được 2 điểm

C. trực thăng

TRẠM 4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN
NHIỆT

Yêu cầu: Dựa vào nội dung SGK (Mục 4 –
137), và hình 4 (trang 131), hãy thực hiện các
nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1 (2 điểm): Xác định phạm vi môi
trường cận nhiệt ở châu Âu.
Nhiệm vụ 1 (3 điểm): Trình bày cách thức
con người khai thác thiện nhiên ở môi trường
cận nhiệt.

TRẠM 4. KHAI THÁC VÀ BẢO VỆ THIÊN NHIÊN Ở MÔI TRƯỜNG CẬN
NHIỆT

Phạm vi

MÔI
TRƯỜNG
CẬN NHIỆT
Cách thức khai
thác, sử dụng và
bảo
vệ
thiên
nhiên

Cực bắc và cự nam châu Phi

+ Trồng các loại cây ăn quả có giá
trị xuất khẩu và một số cây lương
thực. Gia súc chính là cừu.
+ Khai thác khoáng sản
+ Hoạt động du lịch.
+ Các nước trong khu vực cần
chống khô hạn và hoang mạc hoá.

Hoang
mạc

Dọc
2
đường chí
tuyến, nội
địa và nơi
có
dòng
biển lạnh đi
qua.

+ Trồng cây nông nqhiệp phù hợp trong các ốc đảo, chăn
nuôi gia súc theo hình thức du mục.
+ Dùng lạc đà vận chuyển hàng hoá và buôn bán xuyên
hoang mạc.
+ Ứng dụng kĩ thuật khoan sâu để khai thác một số tài
nguyên trong lòng đất
+ Thực hiện nhiều biện pháp chống hoang mạc hóa.

Cận
nhiệt

Cực bắc và + Trồng cây ăn quả xuất khẩu và một số cây lương thực. Gia
cực nam
súc chính là cừu.
+ Phát triển khai thác khoáng sản
+ Phát triển du lịch.
+ Cần chống khô hạn và hoang mạc hoá.

LUYỆN TẬP
Luyện tập 1: Làm việc theo nhóm

Trả lời
Vấn đề xã hội

Ảnh hưởng đến đời sống người dân
 Nạn đói còn xảy ra ở nhiều quốc gia, đặc biệt là

Vấn đề nạn đói

khu vực nam Xa-ha-ra.
 Hằng năm, một số quốc gia ở châu Phi cần cứu
trợ khẩn cấp về lương thực.
Gây ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân,

Vấn đề xung đột

quá trình phát triển kinh tế - xã hội như gây thương

quân sự

vong về người, gia tăng nạn đói, bệnh tật, di dân,...
và ảnh hưởng đến môi trường thiên nhiên.

2
p
ậ
t
n
ệ
Luy

Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Số dân châu Phi tăng rất nhanh từ những năm

A. Giữa thế kỉ XX.

C. Đầu thế kỉ XX.

B. Cuối thế kỉ XIX.

D. Đầu thế kỉ XXI.

Câu 2. Giai đoạn 2015 – 2020, tỉ lệ tăng dân số tự nhiên của
châu Phi so với thế giới:

A. Thấp hơn

C. Bằng nhau

B. Cao hơn

D. Cao hơn 2 lần

Câu 3. Nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của nạn đói ở châu
Phi là:

A. Bắc Phi

C. Đông Phi

B. Nam Phi

D. Vùng nam hoang mạc Xa
– ha - ra

Câu 4. Xung đột quân sự tại châu Phi còn gọi là:

A. Xung đột văn hóa

C. Xung đột tôn giáo

B. Xung đột vũ trang

D. Xung đột xã hội

Câu 5. Đâu không phải là di sản lịch sử nổi tiếng của châu Phi?

A. Chữ tượng hình

C. Vườn treo Ba-bi-lon

B. Tượng Nhân sư

D. Kim tự tháp Khê - ốp

VẬN DỤNG
Em hãy sưu tầm thông tin, hình ảnh từ sách báo và mạng
internet về một di sản lịch sử của châu Phi và chia sẻ với
các bạn cùng lớp.