I. Khởi động

Quan sát hình ảnh, dựa vào trang phục em hãy xác định tên dân tộc nào của
Việt Nam?
- Theo em, công dân Việt Nam thuộc các dân tộc khác nhau trên đất nước ta có
quyền và nghĩa vụ như nhau không?
-

Dân tộc Kinh

Dân tộc Mường

Dân tộc Thái

Dân tộc Tày

Dân tộc Ê đê

Dân tộc Khơ me

II. Khám phá

Tiết 28, 29: Bài 10: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ
CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN VIỆT NAM

I. Khởi động
II. Khám phá

Đọc thông tin 1 sgk trang 40
Thông tin 1: Tốt nghiệp đại học, chị Thanh sang Nhật Bản du học một năm trong lĩnh vực nông
nghiệp. Trở về nước, chị được một công ty nước ngoài đặt trụ sở tại Việt Nam mời làm việc, trả
lương rất cao.
Sau hai năm làm việc, chị xin nghỉ làm và bắt đầu một công việc mới mà chị ấp ủ từ lâu, đó là
trồng rau sạch theo mô hình nông nghiệp hiện đại. Chị quyết định trở về quê, nơi mình sinh ra và
lớn lên, để bắt đầu khởi nghiệp.
Những ngày đầu tiên bắt tay vào làm công việc mới, như bao người khác, chị cũng gặp nhiều khó
khăn, thử thách. Nhưng với ý thức về trách nhiệm của mỗi công dân, với lòng đam mê cháy bỏng,
khát khao xây dựng quê hương đất nước, chị Thanh đã vượt qua những trở ngại để thực hiện các
kế hoạch đề ra.
Giờ đây, mảnh đất khô cằn ở quê chị thay thế bằng màu xanh mát mắt, trải dài tít tắp của những
luống rau, vườn hành, vườn dưa... Thành quả của chị được bắt nguồn từ một trái tim tha thiết yêu
mảnh đất quê mình, muốn cống hiến một phần công sức nhỏ bé của mình cho sự phát triển giàu
đẹp của quê hương, đất nước.

- Theo em chị Thanh đã thực hiện quyền và nghĩa vụ cơ bản nào của
công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam?

Theo em chị Thanh đã thực hiện quyền và nghĩa vụ cơ bản
Công dân, chị Thanh có quyền học bất cứ ngành nghề nào
tùy theo khả năng của chị, có quyền lựa chọn ngành nghề
phù hợp, có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp
luật.

Đọc thông tin 2 sgk trang 40
Trích các điều 22, 23, 25, 44, 45, 46 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013
- Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp.
- Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú trong nước, có quyền ra nước ngoài và từ
nước ngoài trở về nước.
- Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập
hội, biểu tình.
- Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến
nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở, địa phương và cả nước.
- Công dân có nghĩa vụ trung thành với Tổ quốc.
- Công dân phải thực hiện nghĩa vụ quân sự và tham gia xây dựng nền quốc phòng
toàn dân.
- Công dân có nghĩa vụ tuân theo Hiến Pháp và pháp luật; tham gia bảo vệ an ninh
quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và chấp hành những quy tắc sinh hoạt cộng đồng.

Em hiểu thế nào là quyền cơ bản, thế nào là nghĩa vụ của công dân?

1. Khái niệm
- Quyền cơ bản của công dân là lợi ích cơ bản mà người
công dân được hưởng và được luật pháp bảo vệ.
- Nghĩa vụ công dân là yêu cầu bắt buộc của Nhà nước mà
công dân phải thực hiện nhằm đáp ứng lợi ích của Nhà nước
và xã hội theo quy định pháp luật.

1. Những hình ảnh trên đề cập
đến quyền nào của công dân?
2. Hãy thảo luận với bạn về nội
dung một số quyền và nghĩa vụ
khác của công dân mà em biết?

 1. Những hình ảnh trên đề cập đến quyền của

công dân:
•H1: Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề
nghiệp, việc làm và nơi làm việc.
•H2: Quyền được bảo vệ
•H3: Quyền được bầu cử. Hình 4: Quyền riêng tư.
2. Một số quyền và nghĩa vụ khác của công dân mà em biết:
a. Người làm công ăn lương được bảo đảm các điều kiện làm việc công bằng, an toàn; được
hưởng lương, chế độ nghỉ ngơi.
b. Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi lao động
tối thiểu.

2. Thực hiện quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
a. Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng
trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy
định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.
b. Nghiêm cấm các hành vi đe dọa cuộc sống, sức khỏe của người
khác và cộng đồng.
-> Công dân Việt nam có quyền và phải thực hiện nghĩa vụ đối với
Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; được Nhà nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam bảo vệ và bảo đảm việc thực
hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật

 

- Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013
quy định
+ Công dân Việt nam đều được hưởng các quyền cơ bản như: Quyền
bất khả xâm phạm về thân thể; Quyền bất khả xâm phạm về đời sống
riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; Quyền bầu cử, ứng cử,
tham gia quản lí nhà nước và xã hội; Quyền bình đẳng; Quyền tự do
ngôn luận; Quyền tự do đi lại; Quyền tự do kinh doanh;…
+ Công dân Việt nam cần thực hiện các nghĩa vụ cơ bản như: Trung
thành với tổ quốc, tuân theo hiến pháp và pháp luật Việt Nam, bảo vệ
Tổ quốc, bảo vệ môi trường, nộp thuế đầy đủ, …  

3. Trách nhiệm của công dân
 

- Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Công
dân được hưởng các quyền và phải thực hiện các nghĩa vụ
do Nhà nước quy định. Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng
quyền của người khác.
- Việc thực hiện quyền công dân không được xâm phạm lợi
ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người
khác.
- Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị
phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế,
văn hoá, xã hội.

3. Trách nhiệm của công dân
 

- Từ các thông tin, tình huống và thực
tiễn cuộc sống, em đã được hưởng
những quyền và phải thực hiện các
nghĩa vụ cơ bản nào của công dân?

* Trách nhiệm của công dân
 

- Là học sinh em đã được hưởng quyền: được học tập,
bảo vệ, chăm sóc, vui chơi và phải thực hiện các
nhiệm vụ cơ bản có nghĩa vụ học tập. Mọi người có
nghĩa vụ bảo vệ môi trường. Em đã chăm chỉ học
tập, rèn luyện đạo đức, bảo vệ môi trường… để thực
hiện đúng nghĩa vụ đó.
-

Tự giác thực hiện tốt và khuyên các bạn cùng thực
hiện tốt quyền, nghĩa vụ công dân phù hợp lứa tuổi.

III. Luyện tập
Câu 1: Em có đồng ý với ý kiến của nhóm bạn nào trong tình huống dưới đây? Vì sao?
Tình huống: Khi tìm hiểu về quyền và nghĩa vụ của công dân, lớp 6A có những ý kiến tranh
luận trái ngược nhau. Nhóm bạn H cho rằng: “Quyền và nghĩa vụ của công dân luôn đi liền với
nhau, không tách rời nhau. Mọi công dân muốn được hưởng quyền thì phải thực hiện nghĩa vụ
của công dân.” Còn nhóm của bạn A lại cho rẳng: “Mọi công dân đều được hưởng quyền
những chỉ có người lớn mới cần thực hiện nghĩa vụ, học sinh còn nhỏ nên chưa phải thực hiện
nghĩa vụ.”.

Trả lời:
Em đồng ý với ý kiến nhóm bạn H trong tình huống trên.
Vì quyền và nghĩa vụ luôn đi liền với nhau góp phần hình
thành trách nhiệm của mỗi người công dân Việt Nam.

Câu 2: Em hãy chọn và xử lí một trong các tình huống sau:
Tình huống 1: Trong giờ ra chơi, em và bạn Nam nhặt được một số quyền sổ lưu
bút của một bạn nào đó đánh rơi. Nam rất tò mò, muốn mở ra xem trong đó viết gì.
•Em sẽ ứng xử như thế nào trong trường hợp này?
•Tình huống trên liên quan đến quyền nào của công dân Việt Nam?

Em sẽ ứng xử trong các trường hợp:
- Tình huống 1: Em sẽ khuyên Nam trả lại cho người ta, không
nên mở ra xem vì như vậy sẽ vi phạm quyền riêng tư của người
khác.
Tình huống trên liên quan đến quyền riêng tư của công dân.

Tình huống 2: Trong mùa dịch Covid 19 năm 2020, một số người đưa thông tin
không đúng sự thật lên mạng xã hội. Điều này làm cho không ít người lo lắng,
hoang mang.
•Theo em, các cá nhân trên đã có những hành vi nào chưa phù hợp với quyền
của công dân?
•Nếu bạn em có hành vi như thế thì em sẽ ứng xử như thế nào?

- Tình huống 2: Theo em, cá nhân trên có hành vi đã thông tin sai sự
thật chưa phù hợp với quyền công dân.
Nếu bạn em có hành vi như thế em sẽ khuyên bạn không nên làm như
vậy vì nó sẽ ảnh hưởng đến tinh thần mọi người xung quanh, khiến họ
lo lắng, hoang mang.

IV. Vận dụng
1. Em hãy quan sát xung quanh nơi em ở để tìm hiểu xem quyền cơ bản của công dân được
thực hiện như thế nào?
2. Em hãy tự đánh giá hành vi bảo vệ môi trường của bản thân trong một tháng qua. Em sẽ làm
gì để khuyến khích, động viên đang cùng thực hiện nghĩa vụ bảo vệ môi trường?
3. Em hãy thiết kế sản phẩm thể hiện về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và thuyết minh
về sản phẩm làm được.
Gợi ý: Sản phẩm có thể dưới các hình thức như: vẽ tranh, sáng tác thơ, viết bài, làm khẩu hiệu,..
Trả lời:
1. Tại nơi em đang sinh sống quyền công dân dược được thể hiện như: công dân có quyền tự
do cư trú, tự do đi lại, tự do kinh doanh, tự do ngôn luận... học sinh được đến trường, bố mẹ
không được xâm phạm tới quyền riêng tư của con; không ai được xâm phạm đến thân thể
của người khác; không được bôi nhọ danh dự và tung tin đồn sai sự thật về người khác...
2. Trong 1 tháng qua em đã làm những việc sau để bảo vệ môi trường: không vứt rác bừa bãi;
tiết kiệm điện và nước; trồng cây tại ban công...
Em sẽ kêu gọi bố mẹ, những cô chú trong khu dân cư em đang sinh sống vứt rác đúng nơi quy
định, trồng cây xanh hai bên đường đi, trồng cây tại nhà mình...

XỬ LÍ TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 2

TÌNH HUỐNG 1
- Lan

là một học sinh hoạt bát, tích cực
tham gia các hoạt động của lớp và liên
đội nhưng mẹ Lan thường ngăn cấm
không cho em tham gia các hoạt động
tập thể vì cho rằng sẽ ảnh hưởng đến
việc học tập.
- Theo em, Lan nên làm gì để mẹ
không ngăn cấm mình tham gia hoạt
động tập thể?

Mặc dù công việc của bố mẹ Hà rất vất vả
nhưng Hà rất ít khi làm việc nhà để giúp đỡ
bố mẹ vì nghĩ rằng mình chỉ cần có nghĩa vụ
học giỏi là được.
a) Em suy nghĩ gì về việc làm của Hà?
b) Theo em, Hà cần làm gì để thực hiện
tốt quyền và nghĩa vụ của học sinh?
-

XỬ LÍ TÌNH HUỐNG
TÌNH HUỐNG 2

TÌNH HUỐNG 1
-Theo

Hiến pháp 2013 và Luật Trẻ em quy
định: Trẻ em có quyền được tham gia hoạt
động xã hội phù hợp với độ tuổi, mức độ
trưởng thành, nhu cẩu, năng lực của trẻ
em.
- Lan có thể trực tiếp hoặc nhờ thầy, cô
giáo nói chuyện với bố mẹ để bố mẹ tạo
điều kiện cho em tham gia các hoạt động
tập thể. Lan cũng cẩn cố gắng học tốt để
chứng minh cho bố mẹ thấy việc tham gia
các hoạt động tập thể không ảnh hưởng
đến việc học.

-1/

Luật Trẻ em quy định bổn phận của trẻ
em đối với gia đình là: Học tập, rèn luyện,
giữ gìn nền nếp gia đình, phụ giúp cha mẹ
và các thành viên trong gia đình những
công việc phù hợp với độ tuổi, giới tính
và sự phát triển của trẻ em.
2/ Hà cần thực hiện tốt bổn phận của trẻ
em (với bản thân, gia đình, nhà trường và
xã hội).