Hình bên là một loại đèn pin sử dụng bóng đèn LED
được nạp điện bằng cách bóp tay vào cần nạp điện.
Bên trong đèn pin có nam châm, cuộn dây dẫn và một
pin sạc lithium để nạp điện. Loại đèn này hoạt động
dựa vào nguyên tắc nào?

NỘI DUNG BÀI HỌC

Hiện tượng cảm ứng điện từ

Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm
ứng

I. Hiện tượng cảm ứng điện từ

1.Tìm hiểu hiện tượng cảm ứng điện từ
a.Thí Nghiệm 1:Dùng nam châm để tạo ra dòng điện
Điện kế
Nam châm

Trục quay

Giá đỡ

Cuộn dây dẫn

Bước 1:Nối dây dẫn với điện kế
Bước 2:Đặt nam châm lên giá. Quan sát kim điện kế
Bước 3:Di chuyển nam châm lại gần rồi ra xa cuộn dây. Quan
sát điện kế
Bước 4: Quay nam châm trước cuộn dây. Quan sát điện kế
KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM 1
Trường hợp

Kim điện kế có lệch
không?

Có dòng điện xuất
hiện không?

Không

Không

Di chuyển nam châm đến gần hoặc ra xa cuộn
dây dẫn

Có

Có

Quay nam châm trước cuộn dây

Có

Có

Giữ yên nam châm trước cuộn dây

Câu 1.  Cho biết ở trường hợp nào thì trong cuộn dây dẫn xuất hiện
dòng điện.

b. Thí Nghiệm 2: Dùng nam châm điện để tạo ra dòng điện

Điện kế

Bộ nguồn

Cuộn dây dẫn

Công tắc điện
Nam châm điện

Bước 1:Lắp dụng cụ như hình
Bước 2:Đóng công tắc điện. Quan sát kim điện kế trong và
sau khi đóng
Bước 3:Ngắt công tắc điện. Quan sát kim điện kế trong và
sau khi ngắt
Trường hợp

Kim điện kế có
lệch không?

Có dòng điện
xuất hiện
không?

Công tắc điện đang mở

Không

Không

Trong khi đóng công tắc điện

Có

Có

Sau khi đóng công tắc điện

Không

Không

Trong khi ngắt công tắc điện

Có
Không

Có

Sau khi ngắt công tắc điện

Không

Câu 3. Từ thí nghiệm 1 và 2 ta có thể kết luận gì về sự xuất hiện của
dòng điện cảm ứng?
2. Kết luận:

- Khi dịch chuyển thanh nam châm vĩnh cửu lại gần, ra xa cuộn dây dẫn;
quay nam châm trước cuộn dây dẫn… thì kim điện kế bị lệch, chứng tỏ
có dòng điện chạy trong cuộn dây dẫn.
- Trong khi đóng hoặc ngắt mạch điện của nam châm điện đặt gần cuộn
dây dẫn thì kim điện kế bị lệch chứng tỏ có dòng điện chạy trong cuộn
dây.
- Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn trong các trường hợp trên gọi
là dòng điện cảm ứng. Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là
hiện tượng cảm ứng điện từ.

II. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

II. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
1. Tìm hiểu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng

Câu 4: Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa sự xuất hiện dòng điện cảm ứng
trong cuộn dây dẫn và sự biến đổi số đường sức từ xuyên qua tiết diện
của cuộn dây dẫn.
Trả lời:
Trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng mỗi khi có sự biến đổi
số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn.
Số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn biến đổi càng
nhanh thì dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn càng lớn.
Câu 5: Nêu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn.
Trả lời:
Trong cuộn dây dẫn, dòng điện cảm ứng xuất hiện khi có sự biến đổi số
đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn.

2. Kết luận:
- Điều kiện để xuất hiện dòng điện trong cuộn dây dẫn kín là số
đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn đó biến thiên
(tăng hoặc giảm)
III. Luyện tập

Câu 1: Giải thích vì sao khi cho nam châm vĩnh cửu quay
quanh trục thẳng đứng trước một cuộn dây dẫn thì kim điện
kế bị lệch.
Khi nam châm quay,số đường
sức từ xuyên qua tiết diện của
cuộn dây thay đổi (biến thiên
tăng, giảm), nên trong cuộn dây
dẫn xuất hiện dòng điện cảm
ứng

Câu 2: Đề xuất một cách khác để làm biến đổi số đường
sức từ xuyên qua một cuộn dây dẫn mềm đặt cạnh một nam
châm vĩnh cửu.
Di chuyển cuộn dây lại gần hoặc ra xa nam châm → số
đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây tăng lên
hoặc giảm xuống → xuất hiện dòng điện cảm ứng

Câu 3: Nguyên tắc hoạt động
của đèn pin nạp điện bằng tay
Câu 3.Cần nạp điện bị bóp làm di chuyển bánh răng
bên trong đẩy nam châm chạy xuyên qua cuộn dây từ
đầu này sang đầu kia rồi ngược lại, từ đó số lượng
đường sức từ trường đi xuyên qua mặt cắt cuộn dây
thay đổi theo thời gian và xuát hiện dòng điện trong
cuộn dây khép kín

LUYỆN TẬP

Ta có thể dùng nam châm nào để
01. tạo ra dòng điện?
A Nam châm vĩnh cửu
B Nam châm điện
C Cả nam châm điện và nam châm vĩnh cửu
D Không có loại nam châm nào cả

02.

Trong hiện tượng cảm ứng điện từ ta
nhận biết được điều gì?

A Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn đặt gần
nam châm
B Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây đặt trong từ
trường của nam châm
C Dòng điện xuất hiện khi một cuộn dây dẫn kín quay

trong từ trường của N.C.

D Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây khi cuộn
dây chạm vào nam châm

03.

Cách nào dưới đây có thể tạo ra dòng điện cảm
ứng trong một cuộn dây dẫn kín?

A Mắc xen vào cuộn dây dẫn một chiếc pin
B Dùng một nam châm mạnh đặt gần đầu cuộn dây
C Cho một cực của nam châm chạm vào cuộn dây dẫn
D Đưa một cực của thanh nam châm
từ ngoài vào trong cuộn dây

04. Cách nào dưới đây không thể tạo ra dòng điện?
A Quay nam châm vĩnh cửu trước ống
dây dẫn kín
B Đặt nam châm vĩnh cửu trước
ống dây dẫn kín
C Đưa một cực của nam châm từ ngoài
vào trong một cuộn dây dẫn kín
D Rút cuộn dây ra xa nam châm
vĩnh cửu

05.

Cách làm nào dưới đây có thể tạo ra dòng điện
cảm ứng?

A Nối hai cực của pin vào hai đầu cuộn dây dẫn
B Nối hai cực của nam châm với hai đầu cuộn dây dẫn
C Đưa một cực của acquy từ ngoài vào trong một cuộn
dây dẫn kín
D Đưa một cực của nam châm từ ngoài vào trong một
cuộn dây dẫn kín

06.

Hiện tượng nào sau đây không liên quan
đến hiện tượng cảm ứng điện từ?

A Dòng điện xuất hiện trong dây dẫn kín khi cuộn
dây chuyển động trong từ trường
B Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây khi nối hai
đầu cuộn dây với đinamô xe đạp đang quay
C Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây nếu bên
cạnh đó có một dòng điện khác đang thay đổi
D Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây nếu
nối hai đầu cuộn dây vào hai cực của bình
acquy

Khi đưa một cực của nam châm lại
07. gần hay ra xa đầu cuộn dây thì …
Số đường sức từ xuyên qua tiết
A
diện của cuộn dây dẫn không đổi.
B Số đường sức từ xuyên qua tiết diện
của cuộn dây dẫn luôn tăng.
C Số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn
tăng hoặc giảm (biến thiến).
D Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây nếu nối hai
đầu cuộn dây vào hai cực của bình acquy

08.

Theo hình, thanh N.C chuyển động
như thế nào thì không tạo ra dòng
điện cảm ứng trong cuộn dây?

A Chuyển động từ ngoài vào trong ống dây
B Quay quanh trục AB
C Quay quanh trục CD
D Quay quanh trục PQ

IV. Vận dụng

Nêu tên một số dụng cụ, thiết bị mà hoạt động
của chúng dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.
Gỉai thích sự tạo thành dòng điện ở các ví dụ đó

-Bộ phận chính của đinamô là một nam
châm và cuộn dây
-Khi quay núm của đinamô thì nam châm
quay theo → số đường sức từ xuyên qua
cuộn dây biến thiên → đèn sáng

Máy phát điện
đặt cuộc dây vào giữa
hai cực của nam châm,
hai đầu cuộn dây nối
với pin để lưu trữ điện
hoặc đèn LED nhỏ, cố
định nam châm, quay
cuộn dây quanh trục,
dòng điện cảm ứng
sinh ra trong cuộn dây

GIỜ HỌC KẾT THÚC
Kính chúc:

Các thầy cô mạnh khỏe – hạnh
phúc – thành đạt; chúc các em học
giỏi chăm ngoan.