Daïy Hoïc
toát
toát
GV: NGUYỄN PHÚC LỢI
LỚP 7

ĐT: 0979 56 89 78

HS làm thí nghiệm theo nhóm và trả lời câu hỏi sau :
+ Nếu kẹp một đầu thước thép vào mặt bàn, dùng tay gảy
đầu còn lại thì thước có thể phát ra âm thanh. Khi khoảng
cách giữa đầu tự do của thước với mép bàn khác nhau thì
âm phát ra khác nhau. Vì sao?

Khi khoảng cách đầu tự do của thước và mép bàn khác nhau
thì khi ta gảy, đầu thước sẽ có độ dao động mạnh yếu khác
nhau, vì vậy âm phát ra khác nhau.

CHỦ ĐỀ 4 -ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm :

+ Quan sát dao động của đầu thước, lắng nghe
âm phát ra rồi điền vào bảng sau.

Lệch ít

Lệch
nhiều

Cách làm
thước
dao động

Đầu thước dao
động mạnh hay
yếu?

Nâng đầu
thước lệch
nhiều

yếu

Nâng đầu
thước lệch ít

Mạnh

Vị trí cân
bằng

Âm phát
ra to hay
nhỏ?

To

Nhỏ

Tìm hiểu về biên độ dao
động.
Vị trí cao
nhất

(1)

(2)

B
A

Biên độ
dao động

Độ lệch lớn
nhất
Vị trí cân
bằng

Biên độ dao động

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống:
lớn nhất
Biên độ dao động là độ lệch………………của
vật
vị trí
cân bằng
so với…….
………………...của
nó.

CHỦ ĐỀ 4 -ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm :
+ Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật so với vị trí
cân bằng của nó.

Hình dưới đây cho thấy đồ thị dao động âm trên màn dao
động kí khi nguồn âm là một âm thoa được gõ nhẹ (a) và
gõ mạnh (b).
Sóng âm nào có biên độ dao động lớn hơn ?

Biên độ dao động ở
hình b lớn hơn biên độ
dao động ở hình a.

Biên độ dao
động hiển thị
trên màn hình tỉ
lệ với biên độ
dao động của
song âm mà
micro nhận được

* Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ to của âm với biên độ âm
?1. Tiến hành thí nghiệm 1
và hoàn thành các thông tin
theo mẫu Bảng 13.1
?2. Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ to của âm phát ra
với biên độ dao động của dây chun

1.

Gảy dây chun

Biên độ dao động c Âm phát ra ( to/ nhỏ
( lớn / nhỏ )
)

Nhẹ

Nhỏ

Nhỏ

Mạnh

Lớn

To

2. Nhận xét:
+ Biên độ dao động của dây chun càng lớn thì âm phát ra
của dây chun càng to và ngược lại, biên độ dao động của
chun càng nhỏ thì âm phát ra càng nhỏ.

Thí nghiệm 2: Quan sát đồ thị dao động âm của
âm thoa bằng dao động kí

?3Tiến hành thí nghiệm 2 và thực hiện các yêu cầu sau :
a) So sánh độ to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ
âm thoa.
b) So sánh biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba
trường hợp gõ âm thoa.
c) Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ to của âm nghe
được và biên độ dao động của sóng âm.

a) So sánh độ to của âm nghe được trong ba trường hợp gõ âm
thoa:
• Trường hợp 1. Dùng búa cao su gõ nhẹ vào một nhánh âm
thoa: âm phát ra nhỏ nhất.
• Trường hợp 2. Gõ mạnh vào âm thoa: âm phát ra to hơn.
• Trường hợp 3. Gõ mạnh hơn vào âm thoa: âm phát ra to nhất.
b) Biên độ của dao động âm trên màn hình trong ba trường hợp
gõ âm thoa: trường hợp 1 < trường hợp 2 < trường hợp 3
c) Mối liên hệ giữa độ to của âm nghe được và biên độ dao động
của sóng âm: âm nghe được càng to khi biên độ âm càng lớn và
ngược lại, âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm càng nhỏ.
Âm nghe được càng to thì biên độ càng lớn  

Điền vào chổ trống kết luận sau đây:
biên độ âm càng lớn
+ Âm nghe được càng to khi ……………..
biên độ
+ Âm nghe được càng nhỏ khi ……………..
âm càng nhỏ

CHỦ ĐỀ 4 -ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm :
+ Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật so với vị trí
cân bằng của nó.
+ Âm nghe được càng to khi biên độ âm càng lớn
+ Âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm càng nhỏ
II. Độ cao của âm :

* Tìm hiểu về tần số

* Tìm hiểu thông tin SGK và cho
biết như thế nào gọi là tần số dao
động của thước ?
Số dao động đầu thước thực hiện
được trong 1 giây được gọi là tần số
dao dộng của thước

? Dây đàn guitar phải thực hiện bao nhiêu dao động
trong mỗi giây để phát ra nốt La (A4) có tần số 440Hz?
- Tần số là gì ?
Trả lời
-Tần số là số dao động vật thực hiện được trong 1 giây.
-Trong 1 giây, đàn phát ra tần số 440 Hz
=> Dây đàn thực hiện được 440 dao động.

CHỦ ĐỀ 4 -ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm :
+ Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật so với vị trí
cân bằng của nó.
+ Âm nghe được càng to khi biên độ âm càng lớn
+ Âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm càng nhỏ
II. Độ cao của âm :
+Tần số là số lần dao động trong một giây.
+ Tần số kí hiệu là f ; Có đơn vị là :Héc (Hz).
n
+ Biểu thức: f = ( n: số dao động; t: thời gian có đv: giây (s)
t

Tai người nghe được toàn bộ âm không?

•  

Hình 13.6: hai đồ thị dao động âm (a) và (b) có cùng biên
độ nhưng khác tần số

(a)

(b)

Phân biệt sóng âm có tần số cao với tần số thấp bằng dao động
kí. Trên màn hình có cùng tỉ lệ, sóng âm có tần số cao hơn thì
các đường biểu diễn của chúng ở sát nhau hơn. Nghĩa là đồ thị
dao động âm của chúng có các đỉnh ở gần nhau hơn

Tiến hành thí nghiệm 3 ( giống H13. 4 ) Thảo luận nhóm
và trả lời các câu hỏi:
a)Âm thanh phát ra bởi âm thoa nào nghe bổng hơn?
b) Từ đồ thị dao động âm trên màn hình dao động kí,
sóng âm của âm thoa nào phát
ra có tần số lớn hơn?
c) Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa độ cao của âm với
tần số âm.

a, Âm phát ra bởi âm thoa khi gõ mạnh nhất nghe bổng nhất.
b) Từ đồ thị dao động âm trên màn hình daođộng kí, sóng âm
của âm thoa khi gõ mạnhnhất có tần số lớn nhất.
c) Âm phát ra càng cao (càng bổng) khi tần số âm càng lớn.
Âm phát ra càng thấp (càng trầm)khi tần số càng nhỏ.

CHỦ ĐỀ 4 -ÂM THANH
BÀI 13- ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM

I. Độ to của âm :
+ Biên độ dao động là độ lệch lớn nhất của vật so với vị trí
cân bằng của nó.
+ Âm nghe được càng to khi biên độ âm càng lớn
+ Âm nghe được càng nhỏ khi biên độ âm càng nhỏ
II. Độ cao của âm :
+Tần số là số lần dao động trong một giây.
+ Tần số kí hiệu là f ; Có đơn vị là :Héc (Hz).
n
+ Biểu thức: f = ( n: số dao động; t: thời gian có đv: giây (s)
t
+ Âm phát ra càng cao ( càng bổng ) ⇒ vật dao động càng
nhanh ⇒ tần số dao động càng lớn.
 + Âm phát ra càng thấp (càng trầm) ⇒ vật dao động càng
chậm ⇒ tần số dao động càng nhỏ.

Bài 1:
Lời giải:
Tần số phát ra của loài muỗi khoảng 600 Hz, tần số phát ra
của loài ruồi đen khoảng 350 Hz
=> Tần số của muỗi lớn hơn tần số của ruồi
=> Âm thanh phát ra khi bay của muỗi bổng hơn ruồi đen.

Bài 2:

Lời giải:.

+Để thay đổi độ to của tiếng đàn, người nghệ sĩ chơi đàn
thường gảy đàn mạnh yếu khác nhau.
+ Độ mạnh yếu khi gảy đàn khác nhau dẫn đến dao động của
âm khác nhau, từ đó biên độ cũng khác nhau => Thay đổi
được độ to.

Bài 3:

Lời giải:.

Độ dài phần tự do của thước càng dài thì biên độ dao động
càng lớn => Độ cao của âm phát ra càng lớn.
=> Độ cao của âm tỉ lệ với độ dài phần tự do của thước

LUYỆN TẬP

Bài 1 : Chọn câu trả lời đúng:
Âm do một vật phát ra càng nhỏ khi:
A. Vật dao động càng chậm .
B. Vật dao động càng mạnh.
C. Biên độ dao động càng nhỏ.
D. Tần số dao động càng nhỏ

Bài 2: Chọn phương án điền từ thích hợp:
Vật dao động lệch khỏi vị trí cân bằng càng nhiều, biên độ
dao động càng …(1)…, âm phát ra càng …(2)…
A. (1) bé, (2) to.
B. (1) lớn, (2) to.
C. (1) bé, (2) nhỏ.
D. (1) lớn, (2) cao.
Bài 3: Chọn phương án điền từ thích hợp:
Vật dao động càng nhanh, tần số dao động
càng …(1)…, âm phát ra càng …(2)…
A. (1) bé, (2) to.
B. (1) lớn, (2) to.
C. (1) bé, (2) nhỏ.
D. (1) lớn, (2) cao.

Bài 4: Khi gõ vào mặt trống thì mặt trống rung động
phát ra âm thanh. Nhưng khi cho con lắc dao động thì
không nghe thấy âm thanh. Có người giải thích như sau,
chọn câu giải thích đúng?
A. Con lắc không phải là nguồn âm.
B. Con lắc là nguồn phát ra âm thanh nhưng tần số nhỏ
(hạ âm) nên tai người không nghe được.
C. Vì dây của con lắc ngắn nên con lắc không có khả
năng phát ra âm thanh.
D. Con lắc chuyển động nên không phát ra âm thanh.

Bài 5: Tần số dao động càng cao thì
A. âm nghe càng trầm    
B. âm nghe càng to   
C. âm nghe càng vang xa        
D. âm nghe càng bổng
Bài 6: Một con lắc thực hiện 20 dao động trong 10 giây. Tần số
dao động của con lắc này là:
A. 2Hz        
B. 0,5Hz         C. 2s        
D. 0,5s
Bài 7: Khi điều chỉnh dây đàn thì tần số phát ra sẽ thay đổi.
Dây đàn càng căng thì âm phát ra càng
A. to        
B. bổng         C. thấp         D. bé

Bài 8: Hãy xác định dao động nào có tần số lớn nhất trong số
các dao động sau đây?
A. Vật trong 5 giây có 500 dao động và phát ra âm thanh.
B. Vật dao động phát ra âm thanh có tần số 200Hz.
C. Trong 1 giây vật dao động được 70 dao động.   
D. Trong một phút vật dao động được 1000 dao động.
Bài 9: Khi người ta dùng dùi gõ vào các thanh đá thuộc bộ đàn đá
thì ta nghe thấy âm thanh phát ra. Vật phát ra âm thanh đó là:
A.dùi gõ        
C. các thanh đá   
B. lớp không khí         
D. dùi gõ và các thanh đá

Bài 10: Kéo căng sợi dây cao su. Dùng tay bật sợi dây cao su đó, ta
nghe thấy âm thanh. Nguồn âm là:
A. sợi dây cao su        B. bàn tay    C. không khí       D. Cả A và C
Bài 11: Khi bầu trời xung quanh ta có dông, ta thường nghe thấy
tiếng sấm. Nguồn âm phát ra là:
A. các lớp không khí va chạm nhau.
B. do nhiều hơi nước trong không khí va chạm nhau.
C. lớp không khí ở đó dao động mạnh.   
D. lớp không khí ở đó bị nén mạnh.
Bài 12: Khi luồng gió thổi qua rừng cây, ta nghe thấy âm thanh phát
ra. Vật phát ra âm thanh là:
A. luồng gió         B. luồng gió và lá cây
C. lá cây        
D. thân cây

Bài 13 : Lựa chọn phương án đúng? Dùng búa gõ
xuống mặt bàn. Ta nghe thấy âm thanh phát ra thì:
A. Mặt bàn không phải là vật dao động vì ta thấy mặt
bàn đứng yên.
B. Mặt bàn là vật dao động vì mặt bàn dao động rất
nhanh, ta không thấy được.
C. Búa là vật dao dộng vì nhờ có búa mới tạo ra âm
thanh.
D. Tay là nguồn âm vì tay dùng búa gõ xuống bàn làm
phát ra âm thanh.