Cảnh vùng cực

Cảnh vùng Xích đạo

Em có nhận xét gì về khí hậu ở 2 khu vực này?

BÀI 13:
THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI KHÍ HẬU
TRÊN TRÁI ĐẤT

BÀI 13:
THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU. CÁC ĐỚI KHÍ HẬU
TRÊN TRÁI ĐẤT
NHIỆT
ĐỘ
KHÔNG
KHÍ
SỰ THAY ĐỔI CỦA
NHIỆT ĐỘ KHÔNG
KHÍ TRÊN BỀ MẶT TĐ
THEO VĨ ĐỘ

ĐỘ ẨM
KHÔNG KHÍ,
MÂY VÀ
MƯA

CÁC ĐỚI
KHÍ HẬU
TRÊN TĐ
THỜI TIẾT
VÀ KHÍ
HẬU

I. NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

Nhiệt độ đo
được là 25oC.

Quan sát hình 13.1 và thông tin trong
bài, em hãy cho biết:
– Nhiệt kế hình 13.1 chỉ bao nhiêu độ?
– Thế nào là nhiệt độ không khí?
– Vì sao không khí có nhiệt độ?

 Nhiệt kế chỉ 25°C.
 Nhiệt độ không khí là độ nóng hay lạnh của
không khí tại một nơi vào một thời điểm nhất
định.
 Vì mặt đất hấp thụ năng lượng từ Mặt Trời
rồi tỏa nhiệt trở lại làm không khí phía trên
nóng lên, nên không khí có nhiệt độ.

- Lớp không khí sát bề mặt đất chịu ảnh
hưởng của bề mặt đệm.
- Mặt Trời là nguồn cung cấp ánh sáng và
nhiệt chủ yếu cho Trái Đất. Mặt đất hấp thụ
năng lượng nhiệt của Mặt Trời, bức xạ lại vào
không khí, làm không khí nóng lên.

- Nhiệt độ không khí trung bình trong
ngày được tính bằng trung bình cộng
của các lần đo trong ngày. Số lần đo
nhiệt độ không khí trong ngày phổ biến
là bốn lần vào lúc 1 giờ sáng; 7 giờ
sáng; 13 giờ chiều và 19 giờ tối.

II. SỰ THAY ĐỔI CỦA NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ TRÊN BỀ
MẶT TRÁI ĐẤT THEO VĨ ĐỘ.

Quan sát hình 13.1 và
thông tin trong bài, em
hãy cho biết:
– Nhiệt kế hình 13.1 chỉ
bao nhiêu độ?
– Thế nào là nhiệt độ
không khí?
– Vì sao không khí có
nhiệt độ?

- So sánh nhiệt độ trung bình năm của một
số địa điểm trên thế giới
+ Nhiệt độ giảm dần từ Xích đạo về cực.
+ Xin-ga-po (Singapore) có nhiệt độ cao
0
nhất (28,3 C).
+ An-ta (Alta), Na Uy có nhiệt độ trung
bình năm thấp nhất (2,80C).

- Kết luận: Ở vùng vĩ độ cao do góc
chiếu của tia sáng Mặt Trời với bề mặt
Trái Đất nhỏ nên nhận được ít nhiệt,
ánh sáng dẫn tới nhiệt độ ở đây thường
thấp. Ở nơi có vĩ độ thấp góc chiếu của
tia sáng Mặt Trời với về mặt Trái Đất
cao nên nhiệt độ, ánh sáng nhiều.

- Ở vùng vĩ độ cao, góc chiếu của tia sáng mặt
trời với bề mặt Trái Đất nhỏ nên nhận được ít
nhiệt.
- Ở vùng vĩ độ thấp, góc chiếu của tia sáng mặt
trời với mặt đất lớn nên mặt đất nhận được
nhiều nhiệt hơn.
- Do đó, không khí ở vùng có vĩ độ thấp nóng
hơn không khí ở vùng vĩ độ cao.

III. ĐỘ ẨM KHÔNG KHÍ, MÂY VÀ MƯA

Dựa vào hình 13.3 và
thông tin trong bài, em
hãy cho biết:
- Chỉ số nào trên hình
13.3 thể hiện độ ẩm
không khí?
- Mây và mưa được hình
thành như thế nào?

- Chỉ số thể hiện độ ẩm không khí: 52,3%.
- Sự hình thành mây và mưa
+ Mây được tạo thành bởi hơi nước bốc lên
cao, gặp lạnh rồi ngưng tụ thành những hạt
nước li ti tạo ra những đám mây. 
+ Khi hơi nước trong các đám mây tiếp tụ
ngưng tụ, các hạt nước to dần và đủ nặng thì
hạt nước rơi trở lại mặt đất tạo thành mưa.

- Hơi nước tuy chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trong
thành phần của không khí nhưng lại là
nguồn gốc sinh ra các hiện tượng khí tượng
như mây, mưa, sương,…
- Không khí chứa hơi nước.
- Khi độ ẩm của không khí là tối đa thì hơi
nước trong không khí bắt đầu ngưng tụ
thành những giọt nước.
- Ẩm kế là dụng cụ đo độ ẩm không khí.

- Không khí bị đốt nóng thì thể
tích không khí nở ra, không khí
nhẹ hơn nên bay lên cao. Không
khí được bổ sung bởi không khí ở
phía dưới bổ sung lên, từ đó tạo ra
vòng tuần hoàn đám mây.

- Nếu nước trong đám mây gặp
nhiệt độ thấp hơn ở tầng trên,
các hạt nước từ đám và đủ
nặng thì hạt mưa rơi từ đó
xuống mặt đất tạo thành mưa.

IV. THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU

Dựa vào thông tin trong bài, cho biết kiểu thời
tiết đặc trưng của khí hậu nước ta? Kiểu khí
hậu khác nhau được phân bố như thế nào?
- Thời tiết diễn ra trong thời gian ngắn, phạm
vi nhỏ và hay thay đổi.
- Khí hậu diễn ra trong thời gian dài, có tính
quy luật. Khí hậu diễn ra trong phạm vi rộng
và khá ổn định.

- Các hiện tượng khí tượng như mưa, nắng, gió,
nhiệt,… xảy ra trong một thời gian ngắn ở một địa
phương, gọi là thời tiết.
- Thời tiết thay đổi theo mùa.
- Hằng năm, từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa mưa, từ
tháng 11 đến tháng 4 năm sau là mùa khô.
- Khí hậu ở một địa phương lặp lại theo chu kì gió
mùa thì được gọi là khí hậu gió mùa. Khí hậu phân
hóa theo đới.
- Khí hậu mỗi độ cao cũng có đặc điểm khác nhau.

V. CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

Quan sát hình 13.4 và nội dung
trong bài, em hãy kể tên các đới
khí hậu trên Trái Đất.

Các đới khí hậu trên Trái Đất
là
- Hàn đới.
- Ôn đới.
- Nhiệt đới.

Sự phân bố nhiệt và ánh sáng Mặt
Trời trên bề mặt Trái Đất không đều
do đó dẫn đến sự phân hoá khí hậu và
hình thành các đới khí hậu. Từ xích
đạo và hai cực có: đới nóng (nhiệt
đới), hai đới ôn hoà (án ôn đới) và hai
đới lạnh (cực đới).

Dựa vào thông tin trong bài, em hãy trình bày đặc
điểm khái quát của một đới khí hậu tùy chọn.
- Đới khí hậu nhiệt đới
+ Vị trí: Nằm giữa hai đường chí tuyến Bắc và Nam.
+ Hấp thụ được lượng nhiệt lớn từ Mặt Trời.
+ Thời gian chiếu sáng trong năm ít chênh lệch nên quanh năm
nóng.
+ Gió thổi thường xuyên là gió Mậu dịch.
+ Lượng mưa trung bình năm từ 1000 mm đến 2000 mm.

- Đới khí hậu ôn đới
+ Vị trí: Nằm giữa các đường chí tuyến đến vòng cực.
+ Khu vực có lượng nhiệt nhận được từ Mặt Trời ở
mức trung bình.
+ Thời gian chiếu sáng trong năm chênh lệch nhau
nhiều nên có các mùa rõ rệt.
+ Gió thổi thường xuyên là gió Tây ôn đới.
+ Lượng mưa trung bình năm từ 500 mm đến 1500
mm.

- Đới khí hậu nhiệt đới là khu vực nằm giữa hai
đường chí tuyến Bắc và Nam, hấp thụ được lượng
nhiệt từ Mặt Trời. Thời gian chiếu sáng lớn nên hè
nóng, đông ít lạnh.
- Đới khí hậu ôn hoà là nơi chịu ảnh hưởng của các
đường vĩ tuyến chuyển động. Đây là khu vực có
ánh sáng mặt trời nhiều và nhiệt độ ổn định. Gió
tây ôn đới mang lượng mưa trung bình năm từ 500
mm đến 1 500 mm.

- Đới khí hậu hàn đới kéo dài từ hai vòng
cực đến cực. Do nhận được lượng nhiệt ít
nên đây là khu vực quanh năm lạnh giá,
băng tuyết bao phủ, chênh lệch giữa ngày
và đêm lên đến 24 giờ. Gió đông cực là
gió thổi thường xuyên; lượng mưa trung
bình năm thấp (dưới 500 mm).

LUYỆN TẬP

1. Cho biết biết cách tính nhiệt độ trung
bình tháng và nhiệt độ trung bình năm.
- Nhiệt độ trung bình tháng = nhiệt độ
trung bình ngày / số ngày trong tháng.
- Nhiệt độ trung bình năm = nhiệt độ
trung bình năm / số tháng (12 tháng).

2. Cho bảng số liệu sau:

Dựa vào bảng số liệu 13.1:
- Hãy tính nhiệt độ trung bình ngày trong tháng 11 của Hà
Nội.
- Trong ngày, nhiệt độ cao nhất là bao 0C? Nhiệt độ thấp nhất
là bao 0C?
- Nhiệt độ cao nhất và thấp nhất trong ngày chênh nhau bao
nhiêu 0C?

- Nhiệt độ trung bình ngày = số lần đo trong
ngày / số lần = (19 + 19 + 27 + 23) / 4 = 22 0C.
- Nhiệt độ cao nhất là 270C, nhiệt độ thấp
0
nhất là 19 C.
- Sự chênh lệch giữa nhiệt độ cao nhất và
thấp nhất là: 27 – 19 = 80C.

VẬN DỤNG

Em hãy cho biết em cần làm gì và không được làm gì
để phòng tránh tai nạn do sấm sét?
- Những việc cần làm phòng tránh tai nạn do sấm sét
+ Khi trời sắp xảy ra giông (mây đen, không khí lạnh,
gió) cần vào nhà trú mưa.
+ Khi đang ở ngoài trời, nếu không tìm được chỗ trú ẩn,
phải tránh xa các cây cao, không đứng ở đỉnh đồi, không
đứng ở các vùng đất trống trải.
+ Trong trường hợp đang ở vùng đất trống nên chụm hai
chân, cúi người sát mặt đất,…

- Những việc không cần làm phòng tránh tai
nạn do sấm sét
+ Không đứng dưới góc cây, đứng ở khu đất
trống.
+ Vứt bỏ các vật dụng kim loại trong người.
+ Không đứng, ngồi cạnh cột điện, hoặc
đường dây tải điện,…

< < < HẾT > > >
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT