KHỞI ĐỘNG

Khởi động

Hình ảnh trên giúp em liên tưởng đến đất nước nào?

Xác định vị trí Trung Quốc trên bản đồ? Nêu một vài điều mà
em biết về đất nước đó?

BÀI 15: TRUNG QUỐC
1. Quá trình xâm lược của các nước đế quốc
1. Quan sát hình ảnh thông
qua trang phục em nhận ra
gồm những nước nào? Họ
đang làm gì
2. Qua đây phản ánh tình
trạng Trung Quốc lúc này
như thế nào?

1. Quá trình xâm lược của các nước đế quốc

Bức tranh này nói lên
điều gì? Tại sao người ta
lại ví Trung Quốc như
cái bánh ngọt để xâu xé?

Các nước đế quốc xâu xé “cái bánh
ngọt” Trung Quốc

- Từ giữa thế kỉ XIX - Trung Quốc là Quốc gia rộng lớn và nguồn tài
nguyên phong phú.
- Chế độ phong kiến nhà Thanh suy yếu => Trung Quốc trở thành “miếng
mồi” cho các nước đế quốc phân chia, xâu xé.
- Lấy cớ chính quyền Mãn Thanh tịch thu và tiêu hủy toàn bộ thuốc
phiện của thương nhân Anh, thực dân Anh đã gây chiến với Trung Quốc.
=> Kết cục, chính quyền Mãn Thanh phải kí hiệp ước Nam Kinh đầu
hàng và chấp nhận với những điều khoản có lợi cho Thực dân Anh. Tiếp
theo đó các nước đế quốc thi nhau vào”xâu xé” Trung Quốc.
+ Anh chiếm vùng châu thổ sông Trường Giang.
+ Đức chiếm Sơn Đông.
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây,…
+ Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc Trung Quốc.
- Năm 1901, sau khi kí Hiệp ước Tân Sửu với các nước đế quốc, Trung
Quốc trở thành một nước phong kiến, nửa thuộc địa.

Trung Quốc là nước
phong kiến độc lập

Cuộc chiến tranh thuốc phiện. Mở đầu
Quá trình xâm lược TQ. Triều đại Mãn
Thanh bất lực, bán rẻ quyền lợi của dân
tộc.

NỬA THUỘC ĐỊA

BIẾN

NỬA PHONG KIẾN

Chiến tranh thuốc phiện 1840 - 1842

Bản đồ các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc

ANH (Sông
Dương Tử)

NGA

PHÁP (Vùng
Vân Nam)

Cáp Nhĩ Tân

MÔNG CỔ

MÃN CHÂU

NGA - NHẬT
(Vùng Đông Bắc)
BẮC KINH

ĐỨC (Vùng Sơn
Đông)

Vì sao các nước đế
quốc tranh nhau xâm
chiếm TQ?
Vì không nước nào
đủ sức xâm lược nên
phải hợp sức lại.

Thiên Tân

Trực Lệ
SƠN TÂY

Hoaøng Haø

Tây An
THIỂM TÂY

Côn Minh
VÂN NAM

QUẢNG TÂY

Tế Nam
SƠN ĐÔNG

n
S. Döô

g T öû

Phúc Châu
PHÚC KIẾN
Kiêm Điền

QUẢNG CHÂU
Châu Giang
QUẢNG ĐÔNG

LÊ HỮU PHONG TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ MANG YANG

BÀI 15: TRUNG QUỐC

1. Quá trình xâm lược của các nước đế quốc
a. Nguyên nhân:
- Trung Quốc là quốc gia rộng lớn, nguồn tài nguyên phong phú.
- Thế kỉ XIX, chế độ phong kiến nhà Thanh suy yếu.
- Năm 1840 - 1842, Anh tiến hành cuộc chiến tranh thuốc phiện.
Mở đầu quá trình chiến tranh xâm lược Trung Quốc
b. Các nước đế quốc đẩy mạnh xâu xé Trung Quốc

BÀI 15: TRUNG QUỐC

1. Quá trình xâm lược của các nước đế quốc
a. Nguyên nhân:
b. Các nước đế quốc đẩy mạnh xâu xé
Trung Quốc
Từ trái qua phải:
- Chân dung của Hoàng đế Đức.
- Tổng thống Pháp.
-Nga Hoàng.
-Nhật Hoàng.
-Tổng thống Mỹ.
-Thủ tướng Anh đương thời.

Hình: Các nước đế quốc xâu xé “cái
bánh ngọt ” Trung Quốc

a. Nguyên nhân:
- Trung Quốc là quốc gia rộng lớn,
nguồn tài nguyên phong phú.
- Thế kỉ XIX, chế độ phong kiến nhà
Thanh suy yếu.
b. Các nước đế quốc đẩy mạnh xâu xé
Trung Quốc
+ Anh chiếm vùng châu thổ sông
Trường Giang.
+ Đức chiếm Sơn Đông.
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam, Quảng
Đông, Quảng Tây,…
+ Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc
Trung Quốc => Trung Quốc thành nước
nửa thuộc địa, nửa phong kiến.

Trong tác phẩm: Các nước
ĐQCN và Trung Quốc, Hồ Chí
Minh chỉ rõ: “Mặc dù Trung
Quốc rất suy nhược, mặc dù
nội bộ TQ bị chia rẽ, nhưng dù
sao, con số 111.139.000 km2
vẫn là 1 miếng mồi quá to mà
cái mõm của CN ĐQTD không
thể nuốt trôi ngay một lúc. Và
không thể đẩy 1 cách tàn bạo
489.500.000 người TQ vào
xiềng xích của chế độ nô lệ
thuộc địa. Cho nên họ mới cắt
vụn TQ ra. Cách này chậm
hơn nhưng khôn hơn.”

BÀI 15: TRUNG QUỐC
2. CÁCH MẠNG TÂN HỢI (1911)

Triều đại Mãn Thanh bất lực, bán rẻ
quyềnnhân
lợi củabùng
dân tộc,
Nguyên
nổ khiến
cách Trung
mạng
Quốc rơi vào tình trạng: nửa thuộc
Tân Hợi?
địa, nửa phong kiến.
CÁCH MẠNG TÂN HỢI
BÙNG NỔ

 2. Cách mạng Tân Hợi (năm 1911)

Hình: Tôn Trung Sơn (1866 - 1925)

Tôn Trung Sơn có
vai trò gì đối với sự
ra đời của TQ Đồng
minh hội?
THÀNH
LẬP

TRUNG QUỐC ĐỒNG MINH HỘI
Tôn Trung Sơn
(1866 - 1925)

HỌC THUYẾT
TAM DÂN

1. DÂN TỘC ĐỘC LẬP.
2. DÂN QUYỀN TỰ DO.
3. DÂN SINH HẠNH PHÚC.

 2. Cách mạng Tân Hợi (năm 1911)
Hoàn thành phiếu học tập theo mẫu:

Hình 45. Lược đồ cách mạng Tân Hợi

Thanh Đảo

Nam Kinh

Vũ Xương

10 /10 /1911

Quảng Tây

Thượng Hải

Nơi cách mạng bùng
nổ và lan rộng
29/12/1911, Trung Hoa dân
quốc thành lập. Tôn Trung Sơn
làm Tổng thống
2/1912, Viên Thế khải làm Tổng
thống. Cách mạng chấm dứt.

Quảng Đông

Nơi chính quyền nhà Thanh
còn tồn tại
Phạm
LÊ HỮU PHONG TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ MANG
YANGvi cách mạng lan rộng

PHONG
TRÀO
VŨ XƯƠNG
QUÂN MÃN
THANH
ĐẦU HÀNG CM

 2. Cách mạng Tân Hợi (năm 1911)
Nguyên nhân bùng
nổ:
Thời gian diễn ra
Giai cấp lãnh đạo,
đại diện
Mục đích
Kết quả

chính quyền Mãn Thanh ra sắc lênh quốc hữu hóa
đường sắt.
- Tháng 5 - 1911
- Giai cấp tư sản lãnh đạo, đại diện: Tôn Trung Sơn.
- Đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành
lập Dân quốc, bình đẳng ruộng đất.
- Nhà Thanh sụp đổ, chấm dứt thời kì phong kiến
hàng nghìn năm ở Trung Quốc. Cách mạng kết thúc
khi Viên Thế Khải làm Tổng thống.

Nguyên
bùng nổ:

nhân chính quyền Mãn Thanh ra sắc lênh quốc hữu hóa đường
sắt.
Thời gian diễn ra - Tháng 5-1911
Giai cấp lãnh - Giai cấp tư sản lãnh đạo, đại diện: Tôn Trung Sơn.
đạo, đại diện
Mục đích
- Đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập
Dân quốc, bình đẳng ruộng đất.
Kết quả
- Nhà Thanh sụp đổ, chấm dứt thời kì phong kiến hàng
nghìn năm ở Trung Quốc.
 Ý nghĩa
- Lật đổ chính quyền Mãn Thanh, chấm dứt chế độ quân
chủ chuyên chế tồn tại hơn 2000 năm ở Trung Quốc.
- Mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở
Trung Quốc.
- Ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc ở một số
nước châu Á (trong đó có Việt Nam).

SaiVÌlầm
khiCÁCH
Tôn Trung
Sơn
nhường
Viên
SAO
MẠNG
CHẤM
DỨT
Thế KhảiKHI
làmTÔN
TổngTRUNG
Thống vì:
SƠN
-Viên
Thế KhảiNGÔI
là người
nham
hiểm, ba
NHƯỜNG
TỔNG
THỐNG
phải, câuCHO
kết với
ngoại
bang,
chạy qua
VIÊN
THẾ
KHẢI?
chạy lại giữa TĐ Mãn Thanh và quân
cách mạng.
-Viên Thế Khải được đế quốc giúp đỡ.
Thế lực phong kiến quân phiệt nắm
chính quyền.
- Khi Viên Thế Khải lên Tổng thống coi
như CM chấm hết.

Viên Thế Khải

 2. Cách mạng Tân Hợi (năm 1911)
Tính chất không triệt để của Cách
* Nguyên nhân bùng nổ: chính quyền Mãn mạng Tân Hợi
Thanh ra sắc lênh quốc hữu hóa đường sắt.
* Thời gian diễn ra: Tháng 5 - 1911.
* Mục đích: Đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục
Trung Hoa, thành lập Dân quốc, bình đẳng ruộng
đất.
* Kết quả: Nhà Thanh sụp đổ, chấm dứt thời kì
phong kiến hàng nghìn năm ở Trung Quốc.
* Ý nghĩa
- Lật đổ chính quyền Mãn Thanh, chấm dứt chế
độ quân chủ chuyên chế tồn tại hơn 2000 năm ở
Trung Quốc.
- Mở đường cho sự phát triển của chủ nghĩa tư
bản ở Trung Quốc.
- Ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc
ở một số nước châu Á (trong đó có Việt Nam).

“Tiếng là bọn cách mạng đã vào
huyện, nhưng cũng chẳng có gì
thay đổi khác trước. Quan huyện
vẫn là quan huyện cũ, chẳng qua
bây giờ gọi là quan gì gì ấy, mà cụ
cử cũng làm quan gì gì ấy…
Những chức tước ở làng chả ai
hiểu gì hết. Còn ông lãnh binh
vẫn là ông lãnh bình ngày
trước…
Bao nhiêu hoài bão, bao nhiêu hi
vọng, bao nhiêu chí hướng và tiên
đề thế là đi đời nhà ma”.
Lỗ tấn, Gào thét, NXB Văn hóa
1961, trang 140 - 141

HẠN CHẾ CỦA
CM TÂN HỢI

- Cách mạng không đánh đuổi đế quốc.
- Không chống phong kiến đến cùng.
- Không giải quyết được vấn đề ruộng đất
cho nông dân.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu 1: Mở đầu quá trình xâm lược
Trung Quốc, thực dân Anh đã làm gì?

A. Tiến hành cuộc
chiến tranh thuốc
phiện.

B. Câu kết với các
đế quốc khác đẻ
xâu xé Trung
Quốc.

C. Khuất phục
triều đình Mãn
Thanh.

D. Tiến hành
chiến tranh với
nước đế quốc Âu,
Mỹ, Nhật Bản.

Câu 2: Mở đầu cuộc cách mạng Tân Hợi
(1911) là cuộc khởi nghĩa ở đâu?

A. Sơn Đông.

B. Vũ Xương.

C. Nam Kinh.

D. Bắc Kinh.

Vì sao nói Cách mạng
Tân Hợi (1911) là cuộc
cách mạng dân chủ tư
sản?

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Tìm hiểu và cho biết cuộc Cách mạng Tân Hợi có ảnh
hưởng như thế nào đến tình hình Việt Nam vào cuối thế kỉ
XIX - đầu thế kỉ XX?