Điền trang: Ruộng đất tư
của quý tộc, vương hầu
thời Trần do khai hoang mà
có.
Thái ấp: Là ruộng đất nhà
Trần phong cho vương hầu,
quý tộc và dòng họ không
có quyền sở hữu tư nhân,
nhìn chung chỉ được hưởng
một đời, nhà nước có thể
tước của người này ban cho
người khác.
=> Đây cũng chính là mầm
mống của kinh tế tư nhân.

THÁI ẤP THỜI TRẦN

- Ruộng đất công làng xã chiếm phần lớn diện tích->
chia cho dân.
- Ruộng của các vương hầu, quý tộc (điền trang, thái
ấp).
- Ruộng đất tư hữu của địa chủ ngày càng nhiều.

1. Sự phát triển kinh tế
* Kinh tế

So với thời Lý ruộng
đất thời Trần có gì thay
đổi?

- Ruộng tư tăng: Thời Trần ruộng tư
của địa chủ ngày càng nhiều.
- Ruộng tư có nhiều hình thức:
ruộng tư của nông dân, địa chủ, quý
tộc.

Hình 35 – Thạp gốm hoa nâu thời Trần
(thế kỉ XIII-XIV)
Dáng thạp to, vững chắc, cốt gốm dày
dặn; tráng men ngọc. Quanh miệng thạp
trang trí một vòng cánh sen dày dặn, bốn
góc vai thạp gắn bốn núm tai cách đều
nhau.Thân thạp trang trí hoa văn theo lối
khắc họa tô nâu, giản dị, thoáng đạt. Quanh
phần chân thạp, khắc vẽ những đường cong
đơn giản hình móc câu nối tiếp, uốn lượn
nhấp nhô. Thạp gốm hoa nâu nói riêng, đồ
gốm hoa nâu nói chung sản xuất ra chủ yếu
phục vụ nhân dân trong nước chứ không bán
ra nước ngoài. Gốm hoa nâu không chỉ có
giá trị sử dụng mà về nghệ thuật độc đáo tạo
nên phong cách rất Việt Nam và mang đậm
nét nghệ thuật dân gian.

Hình 36. Gạch đất nung chạm khắc nổi thời Trần (thế kỉ XIII-XIV)
Những viên gạch này được tìm thấy rất nhiều ở khu Thiên Trường
(Nam Định), Quần Ngựa (Thăng Long), chùa Hoa Yên (Uông Bí –
Quảng Ninh). Loại gạch này có nhiều hình dáng, kích thước khác nhau,
hoa văn trang trí phong phú, gồm hình rồng, phượng, hoa lá (sen, cúc –
biểu tượng của Phật giáo) được khắc chìm nổi trên mặt gạch. Bố cục
trang trí rất linh hoạt. Bố cục trọn vẹn trong một viên gạch vuông mỗi
cạnh dài 35 – 40 cm. Phần lớn các bộ phận trang trí này làm bằng đất
nung già để mộc, có màu đỏ tươi, ít khi phủ men. Gạch dùng để lát nền
nhà (đặc biệt để lát ở chùa) hoặc ốp trang trí mặt tường.

Đầu Rồng bằng gốm

Lâu thuyền

Súng thần cơ

Súng thần cơ

Nghề dệt lụa

Nghề đúc đồng

Nghề làm giấy

VÁN IN THỜI TRẦN

BẢN IN GỖ

Hình ảnh hoạt động chợ xưa kia

Thăng Long

Vân Đồn

Thăng Long thời Lý

Thăng Long thời Trần

Hà Nội ngày nay

Bản hướng dẫn khu vực các phố hàng của Thăng Long 36 phố phường

Phố Hàng Mắm

Phố Hàng Đồng

Thuyền nước ngoài đến Đại Việt buôn bán

Cảng Vân Đồn (Quảng Ninh)

Vân Đồn thời Lý

Vân Đồn ngày nay

Vân Đồn thời Trần

SƠ ĐỒ PHÂN HÓA XÃ HỘI THỜI TRẦN
Vua

Giai cấp
thống trị

Vương hầu, quý tộc
Địa chủ
Nông dân, thợ thủ công,
thương nhân

Giai cấp bị trị

Nông nô
Nô tì

Câu hỏi
1. Trình bày những nét chính về đời sống văn
hóa dưới thời Trần.
2. Em hãy cho biết vài nét về tình hình văn học
thời Trần. Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào
dân tộc
3. Em hãy trình bày vài nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những nét mới về giáo dục thời
Trần.Em có nhận xét gì về tình hình đó?
4. Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so
với thời Lý?
5. Em hãy trình bày vài nét về khoa học – kĩ
thuật thời Trần. Em có nhận xét gì về tình hình
đó?
6. Em hãy giới thiệu những nét độc đáo của
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần

Đáp án

Đền thờ các vua Trần ở Nam Định

Bàn thờ tổ tiên

Bàn thờ Khổng Tử ở
Văn Miếu

CHÙA YÊN TỬ (Quảng Ninh)

CHÙA SẮC TỨ (Tiền Giang)

Phối cảnh tổng thể khu vực đặt tượng đồng
Phật hoàng Trần Nhân Tông
Để ghi nhớ công ơn của vị vua Phật Việt Nam, Uỷ ban nhân dân tỉnh
Quảng Ninh đã quyết định cho hội Phật giáo Quảng Ninh dựng tượng
đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông. Theo thiết kế, thân tượng cao 9,9m;
nặng 100 tấn với kinh phí gần 80 tỉ đồng. Ngày 16/12/2009 (1/11 âm lịch)
khởi công công trình này nhân Đại lễ kỷ niệm lần thứ 701 năm Đức vua Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn (3/11/1308). Tượng được dựng

Múa Rối Nước

Đấu vật

Các nhân vật trong Rối Nước

Đua thuyền

CA HÁT

NHẢY MÚA

HÁT CHÈO

HÁT TUỒNG

Câu hỏi
1. Trình bày những nét chính về đời sống văn
hóa dưới thời Trần.
2. Em hãy cho biết vài nét về tình hình văn học
thời Trần. Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào
dân tộc ?
3. Em hãy trình bày vài nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những nét mới về giáo dục thời
Trần.Em có nhận xét gì về tình hình đó?
4. Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so
với thời Lý?
5. Em hãy trình bày vài nét về khoa học – kĩ
thuật thời Trần. Em có nhận xét gì về tình hình
đó?
6. Em hãy giới thiệu những nét độc đáo của
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần

Đáp án

VĂN HỌC

CHỮ HÁN

CHỮ NÔM

PHÒ GIÁ VỀ KINH

(TỤNG GIÁ HOÀN KINH SƯ )
TRẦN QUANG KHẢI

PHIÊN ÂM

DỊCH THƠ

Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử quan

Chương Dương cướp giáo
giặc

Thái bình tu trí lực

Hàm Tử bắt quân thù

Vạn cổ thử giang san

Thái bình nên gắng sức
Non nước ấy ngàn thu

PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG
Trương Hán Siêu

…Đến chơi sông chừ ủ mặt,
Nhớ người xưa chừ lệ chan.
Rồi vừa đi vừa ca rằng:
“Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những phường bất nghĩa tiêu vong,
Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:
“Anh minh hai vị thánh quân,
Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
Giặc tan muôn thuở thanh bình,
Bởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao.”
(Trích Phú sông Bạch Đằng –
Trương Hán Siêu)

*Văn học thời Trần phát triển mạnh và mang đậm lòng
yêu nước, niềm tự hào dân tộc vì:
Có tác phẩm ra đời trong trong khói lửa chiến tranh
như “Hịch tướng sĩ” để động viên tinh thần binh lính, đề cao
niềm tự hào dân tộc, ca ngợi chiến công hiển hách như “Phò
giá về kinh” thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái
bình thịnh trị của dân tộc. Có được bước phát triển còn do sự
phát triển của giáo dục thời Trần, đào tạo được nhiều nho sĩ
trí thức tài giỏi.
Văn học phản ánh tinh thần đoàn kết một lòng từ vua
tôi, quần thần đều quyết tâm đánh giặc. Ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông – Nguyên thắng lợi. Kết thúc
bằng chiến thắng Bạch Đằng, giữ gìn nền độc lập chủ quyền
dân tộc, đó là biểu hiện lòng yêu nước và là niềm tự hào dân
tộc.

Câu hỏi
1. Trình bày những nét chính về đời sống văn
hóa dưới thời Trần.
2. Em hãy cho biết vài nét về tình hình văn học
thời Trần. Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào
dân tộc
3. Em hãy trình bày vài nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những nét mới về giáo dục thời
Trần.Em có nhận xét gì về tình hình đó?
4. Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so
với thời Lý?
5. Em hãy trình bày vài nét về khoa học – kĩ
thuật thời Trần. Em có nhận xét gì về tình hình
đó?
6. Em hãy giới thiệu những nét độc đáo của
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần

Đáp án

VĂN MIẾU

QUỐC TỬ GIÁM

Văn Miếu Quốc Tử Giám

Thi Đình

Người thầy giáo tiêu biểu thời Trần là Chu Văn An (1292 – 1370). Từ nhỏ Ông
đã bộc lộ những đức tính cao quý như ham học, cương trực, liêm khiết. Ông đỗ
tiến sĩ thời Trần nhưng không ra làm quan mà ở nhà dạy học. Về sau Ông được
vua Tràn Minh Tông mời giữ chức Tư nghiệp Quốc tử giám. Thời Trần Dụ
Tông, chính sự nhà Trần đổ nát, quan lại nhũng nhiễu dân chúng, tham lam, bè
phái. Ông dâng sớ lên vua xin chém đầu 7 tên nịnh thần gây rối loạn triều
chính. Vua không nghe, ông từ quan về Chí Linh (Hải Dương) dạy học, viết
sách, làm thơ. Sau khi qua đời, Ông được thờ ở Văn Miếu.

Năm 1246, nhà Trần định lệ thi thái học
sinh (tiến sĩ) 7 năm một lần thi. Năm 1247,
quy định chọn tam khôi (trạng nguyên,
bảng nhãn, thám hoa) trong kỳ thi Đình.
“Phép thi thời trần 7 năm một khoa, đặt ra
tam khôi, điều lệ mỗi ngày một nghiêm ngặt,
ân điển mỗi ngày một long trọng, công danh
do đó mà ra, nhân tài đầy rẫy, so với triều
Lý thì thịnh hơn nhiều”.
(Khoa mục chí – trong Lịch triều hiến
chương loại chí)

Câu hỏi
1. Trình bày những nét chính về đời sống văn
hóa dưới thời Trần.
2. Em hãy cho biết vài nét về tình hình văn học
thời Trần. Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào
dân tộc
3. Em hãy trình bày vài nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những nét mới về giáo dục thời
Trần.Em có nhận xét gì về tình hình đó?
4. Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so
với thời Lý?
5. Em hãy trình bày vài nét về khoa học – kĩ
thuật thời Trần. Em có nhận xét gì về tình hình
đó?
6. Em hãy giới thiệu những nét độc đáo của
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần

Đáp án

Nhận xét về giáo dục thời Trần so với thời Lý:
So với thời Lý, tình hình giáo dục thời Trần
phát triển hơn. Thời Trần mở được nhiều
trường học, các kì thi được tổ chức đều đặn, có
quy chế rõ ràng: Định lệ thi thái học sinh (tiến
sĩ) 7 năm một lần, quy định chọn tam khôi
(trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa) trong kì
thi Đình.

Câu hỏi
1. Trình bày những nét chính về đời sống văn
hóa dưới thời Trần.
2. Em hãy cho biết vài nét về tình hình văn học
thời Trần. Vì sao văn học thời Trần phát triển
mạnh và mang đậm lòng yêu nước, niềm tự hào
dân tộc
3. Em hãy trình bày vài nét về tình hình giáo dục
thời Trần. Nêu những nét mới về giáo dục thời
Trần.Em có nhận xét gì về tình hình đó?
4. Em có nhận xét gì về giáo dục thời Trần so
với thời Lý?
5. Em hãy trình bày vài nét về khoa học – kĩ
thuật thời Trần. Em có nhận xét gì về tình hình
đó?
6. Em hãy giới thiệu những nét độc đáo của
nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần

Đáp án

ĐẠI VIỆT SỬ KÍ
TOÀN THƯ

MỘT TRANG TRONG
ĐẠI VIỆT SỬ KÍ TOÀN THƯ

Lê Văn Hưu khi viết sách

Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo

THUYỀN CHIẾN ĐẤU

Súng thần công hay thần cơ là một loại pháo sử dụng thuốc
súng hoặc thường là các loại nhiên liệu có nguồn gốc chất nổ
khác để đẩy một viên đạn đi xa. Các loại súng thần công khác
nhau về cỡ nòng, tầm bắn, tính cơ động, tốc độ bắn, góc bắn
và hỏa lực; các hình dạng khác nhau của súng thần công khi
kết hợp và cân bằng những thuộc tính ở các mức độ khác
nhau, tất cả các điều trên phụ thuộc vào mục đích sử dụng của
súng thần công trên chiến trường.

Tuệ Tĩnh là danh y Việt Nam đã mở đường cho sự nghiệp
nghiên cứu thuốc nam, xây dựng nền móng cho y học dân tộc
của nước nhà. Ông đã tổng hợp và để lại nhiều bài thuốc, kinh
nghiệm quý báu cho đời sau.