Tuần 22 (2-6/2)

S/66

Hồ Xuân Thấm 0979552905

Thứ , ngày tháng 2 năm 2026
Lịch sử và Địa lí
Bài 16: Đất nước đổi mới
(Tiết 3)

Hồ Xuân Thấm – TH A Cần Đăng.Châu Thành.An Giang-0979552905

Chọn và kể lại một câu chuyện về
thời bao cấp mà em ấn tượng.

Sổ lương thực, hay còn gọi là sổ gạo, là một quyển
sổ ghi chỉ tiêu lương thực của một hộ gia đình được mua
hàng tháng. Bảo tàng Lịch sử quốc gia hiện nay đang lưu
giữ khoảng 33 sổ mua lương thực của các hộ gia đình khác
nhau.
Hàng tháng, người dân thành phố được mua một số
lượng gạo và chất độn nhất định tùy theo tiêu chuẩn được
ghi trong sổ. Sổ này do Sở Lương thực cấp, căn cứ vào tên,
tuổi, nghề nghiệp đăng ký trong sổ hộ khẩu chính thức. Để
nhận lương thực, người dân mang sổ lương thực và xếp
hàng tại cửa hàng lương thực. Mỗi gia đình được cấp một sổ
gạo, lấy sổ hộ khẩu làm gốc để xét duyệt.
Sổ gạo là vô cùng quan trọng đối với mỗi gia đình, có câu thành ngữ “Mặt như mất sổ gạo” trở nên vô
cùng nổi tiếng thời bấy giờ, dùng để mô tả một  khuôn mặt ủ ê não nề không thể đau khổ hơn. Bởi vì thời
đó, mất sổ gạo là cầm chắc nhịn đói! Nhịn đói không phải là một ngày hay một tháng mà có khi đến vài ba
tháng. Bởi hành trình, thủ tục xin cấp lại cuốn “bảo bối quý giá” này khổ sở vô cùng. Suốt những ngày còn
lại sẽ chạy vạy, vay mượn khắp nơi để sống sót qua ngày đoạn tháng. Nạn ăn cắp diễn ra phổ biến và rất
tinh vi khiến việc mất tem phiếu, mất sổ gạo diễn ra lại càng thường xuyên hơn. Với nhiều người, thời bao
cấp là miền ký ức rất đặc biệt. Những năm tháng đó, niềm vui, nỗi buồn thật giản dị và khoảng cách giàu
nghèo không quá xa.

Tem, phiếu là những mảnh giấy nhỏ, ghi tên những mặt hàng thiết yếu cho cuộc sống được nhà
nước phân phối cho mỗi người dân. Tùy thuộc vào vị trí công việc, đặc thù nghề nghiệp mà cán bộ,
công chức  nhà nước cũng như người dân lao động được phát tem phiếu mua lương thực, thực
phẩm với chế độ riêng. Cán bộ cao cấp hưởng tiêu chuẩn đặc biệt A1; phiếu A dành cho bộ trưởng;
thứ trưởng phiếu B; trưởng các cục, vụ. viện được hưởng phiếu C và có các cửa hàng phục vụ
riêng tại phố Tôn Đản, Nhà Thờ, Vân Hồ (Hà Nội)… Tất cả các mặt hàng mua bằng tem phiếu chỉ
có giá trị trong tháng, ai đi công tác không kịp mua chỉ còn cách bỏ đi.

Nghe kể lại rằng, người dân hồi đó đều dành vải đến Tết mới may quần áo để diện đi chơi. Người
lùn nhỏ thì may quần áo còn rộng rãi vài phần. Những người cao lớn, mặc quần áo ngắn cũng
đành chịu. Ai chịu khó giữ gìn thì quần áo mặc được lâu, lỡ sờn rách thì cố vá víu mặc tạm chờ đợt
cấp mới. Nhiều người còn nhớ, khổ vải hồi đó thường là 1m, nhưng đôi khi rộng hoặc hẹp hơn. Có
người nhận vải khổ chỉ được 70-80cm hoặc hẹp hơn chút, nhân viên phân phối bù thêm cho một
đoạn chiều dài, miễn sao đủ diện tích. Người Việt Nam thời đó hầu hết đều nhỏ con, lại gầy gò nên
nhìn chung đều may vừa quần áo.

Cùng nhau ôn lại những chuyện có “cội nguồn” do thời bao cấp mà nên, bạn tôichị Nguyễn Thị Loán vẫn thường gọi đó là “Chuyện mắc cười made in bao cấp”. Mọi “cơ
duyên” đến từ cái tên của chị. Lúc chào đời, chị Loán được bố mẹ đặt cho tên là Nguyễn
Thị Loan, không hiểu loằng ngoằng thế nào mà người ghi sổ gạo lại cho thêm một dấu
phảy vào, thế là “đang từ một cái tên thật hay, thoáng cái biến thành tên mất hết ý
nghĩa, đọc lên lại đau hết cả miệng, ấy là chưa kể việc đi học bị bạn bè chọc, rồi cứ hỏi
hoài: Sao không bỏ cái dấu phẩy đi, để thành tên Loan chả hay hơn ư”-chị Loán chia sẻ
trong tiếng cười không giấu được chút gì đó giống như ngậm ngùi.
Cũng liên quan đến chuyện tên trong sổ gạo, ông Q. (nhân vật yêu cầu giấu
tên)-người đã có những tháng ngày dài cùng gia đình “vật vã” với chuyện xếp hàng chờ
mua thực phẩm tại cửa hàng mậu dịch quốc doanh kể cùng tôi một chuyện vui về tên
của cô con gái út. “Số là, tôi đặt con gái tên Minh Thuyên, chị ghi sổ gạo nghe thế nào,
ghi thành “Minh Thu”; khi gia đình phát hiện ra thì việc đã lỡ rồi, nên cũng đành đổi tên
con theo, vì thời ấy, việc sửa sổ gạo rất loằng ngoằng, rắc rối. Chưa hết, bẵng đi một
thời gian, khi kiểm tra sổ tôi lại phát hiện, con gái mình đã được đổi tên một lần nữa,
khi không biết từ bao giờ, chữ “Thu” đã được ngoắc thêm một dấu móc, thành ra chữ
“Thư” và mất luôn chữ “Minh”, từ Lê Thị Minh Thu thành Lê Thị Thư. Chuyện giờ kể lại
thì thấy có nét vui vui, nhưng tôi thiển nghĩ đây chính là một trong những “kỳ tích”
không thể xóa bỏ được của thời bao cấp, bao gồm cả sự qua loa đại khái trong công
việc của một số nhân viên cửa hàng và tâm lý ngại rắc rối của người dân, trong đó có

Thời bao cấp, cuộc sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Nhà tôi
cũng vậy, 5 anh chị em sống quây quần trong căn nhà nhỏ, bữa ăn hàng
ngày chỉ có cơm trắng, rau dưa và có thêm thịt kho tàu.
Nhớ nhất là những ngày Tết đến. Mẹ thường tự tay may cho anh
chị em mỗi đứa một chiếc áo dài mới. Mẹ dành dụm từng đồng lương ít
ỏi để mua vải, rồi tỉ mỉ cắt may từng đường kim mũi chỉ. Chiếc áo dài tuy
đơn giản, chỉ có hai màu xanh hoặc trắng, nhưng nó là món quà vô cùng
quý giá đối với chúng tôi.
Ngày mùng Một Tết, được mặc chiếc áo dài mới do mẹ may, anh
chị em tung tăng đi chúc Tết khắp xóm. Nụ cười rạng rỡ trên môi chúng
tôi như xua tan đi mọi khó khăn, thiếu thốn của cuộc sống.
Chiếc áo dài mẹ may không chỉ là một bộ trang phục, mà còn là
biểu tượng cho tình yêu thương và sự hy sinh cao cả của mẹ. Nó là kỷ
niệm đẹp đẽ của tuổi thơ, nhắc nhở chúng tôi về những giá trị truyền
thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Việt Nam THỜI BAO CẤP - Miền ký ức khó quên

Sưu tầm một số tranh ảnh hoặc vật
dụng về thời kì Đổi mới ở địa phương
em, sau đó chia sẻ với các bạn cùng
lớp.

Xe máy Honda

ếpệđi
BếpBđi
n ện

Chiếc đài cassette
Sony mua tại Nga

Nồi áp suất Liên Xô

Đèn ngủ

Quạt

Bàn ủi

Máy khâu Cokima

Phích nước Rạng Đông

• Về xem lại bài. Chuẩn bị bài sau.
• Nhận xét tiết học.