Vậy cơ thể sống, đơn vị
cấu trúc và chức năng đó
là gì?

Những viên gạch, khoang của tổ
ong được gọi là đơn vị cấu trúc của
ngôi nhà, tổ ong.

Tế bào – Đơn vị cơ sở
sự sống
Bài 17: TẾ
BÀO

Trình bày: LÊ THỊ BÍCH HÀ

Khái niệm và chức
năng tế bào
1

MỤ
C
TIÊ
U

Tế bào là đơn vị
cấu trúc & chức
năng sự sống
5
3
Cấu tạo và chức
năng mỗi thành
phần chính của tế
bào

Hình dạng và kích
thước một số tế bào
2
Sự lớn lên và sinh
sản của tế bào
6
4
Phân biệt tế bào
nhân sơ & nhân
thực. Nhận biết lục
lạp

Bài 17: TẾ
BÀO

0 Khái quát chung
1.
Tế
bào
là
gì?
tế
bào
1
2. Kích thước của
tế bào.
3. Các thành phần
chính của tế bào

về

gì?
Cây cà chua

Con thạch sùng

Quan sát hình 17.1, em
hãy cho biết đơn vị cấu
trúc của cơ thể sinh vật
là gì?
Hình 17.1. Tế bào và cơ thể
sinh vật

Tất cả các cơ thể sinh vật (thực vật, động vật, con người,….) đều được cấu tạo từ
các đơn vị rất nhỏ bé, gọi là tế bào.

Tế bào là đơn vị cấu tạo nên cơ thể thực vật

Tế bào là đơn vị cấu tạo nên cơ thể người

MỘT SỐ CƠ THỂ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ 1 TẾ BÀO

MỘT SỐ CƠ THỂ ĐƯỢC CẤU TẠO TỪ 1 TẾ BÀO

Vi khuẩn Ecoli

Tinh trùng

Tế bào lông mao ở phổi

B: Tất cả các loại
tế bào đều có
cùng hình dạng và
kích thước giống
nhau.

A: Tất cả các loại
tế bào đều có
cùng hình dạng,
nhưng chúng luôn
có kích thước
khác nhau.

C: Tất cả các loại
tế bào đều có
cùng kích thước,
nhưng hình dạng
giữa chúng khác
nhau.

D: Tất cả các loại
tế bào thường có
kích thước và
hình dạng khác
nhau.

2. Kích thước và hình dạng của
tế bào
Quan sát hình 17.2,
em hãy nhận xét
kích thước của tế
bào?
A. Nhỏ như hạt gạo
B. Nhìn bình thường
H17.2. Kích thước và hình dạng một số loại tế bào

Note

C. Đa số lớn
D. Đa số rất nhỏ

2. Kích thước
dạng tế bào

và

hình

Chúng ta quan sát những tế
bào này bằng cách nào?
 Quan sát bằng mắt thường: tế bào trứng cá,
trứng ếch,…
 Quang sát bằng kính hiển vi quang học: tế
bào vi khuẩn, tế bào động vật,…

Mắt thường
Kính hiển vi quang học

Tế bào trứng cá
Tế bào vi khuẩn

11/1000 mm

bào

Cho biết hình dạng của một
số tế bào trong hình dưới
đây?
Tế bào trứng

Tế bào vi
khuẩn E.coli

Tế bào biểu bì
lá

Tế bào tinh
trùng

Tế bào trùng
roi

Tế bào nấm
men

Tế bào biểu mô

Tế bào thần
kinh

Tế bào hồng
cầu

Tế bào gan

Tế bào cơ
vân

Hình cầu, hình sợi, hình đĩa, hình nhiều cạnh, hình thoi,

Kích thước tế bào
Tế bào thần kinh ở người
 Chiều dài khoảng 13 – 60 mm (có
thể 100 cm)
 Chiều rộng khoảng 10 – 30 m

Tế bào hồng cầu ở
người
Đường kính khoảng
7m

Tế bào vi khuẩn E.coli
 Chiều dài khoảng 2 m
 Chiều rộng khoảng 0,25 – 1 m

Tế bào biểu bì vẩy hành
 Chiều dài khoảng 200 m
 Chiều rộng khoảng 70 m

Tế bào nấm men
 Chiều dài khoảng 6
m
 Chiều rộng khoảng

Sự khác nhau về kích thước và hình dạng
tế bào có ý nghĩa gì đối với sinh vật?

Tế bào biểu
bì

Bảo vệ

Tế bào mạch
dẫn lá

Dẫn truyền nước, muối
khoáng và chất dinh
dưỡng

Tế bào cơ vân

Vận động

tế bào
Các tế bào có hình dạng và kích thước
khác nhau để phù hợp với chức năng mà
nó đảm nhận.

SO SÁNH CẤU TẠO
TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ TẾ BÀO NHÂN THỰC

+ Giống nhau:
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................
+ Khác nhau:
Tế bào nhân sơ

Tế bào nhân thực

bào

ĐÁP ÁN:
SO SÁNH CẤU TẠO
TẾ BÀO NHÂN SƠ VÀ TẾ BÀO NHÂN THỰC

+ Giống nhau:

Đều có: 1. Màng tế bào; 2. Chất tế bào

+ Khác nhau:

Tế bào nhân sơ
- Chỉ có vùng nhân.

Tế bào nhân thực
- Có nhân tế bào chính thức.

bào

3. Các thành phần chính của
tế bào
A. Thành phần cấu tạo
tế bào
1. Màng tế bào
2. Chất tế bào
3. Nhân tế bào hoặc
vùng nhân

B. Chức năng
a. Điều khiển mọi hoạt động
sống của tế bào
b. Bảo vệ và kiểm soát các chất
đi vào và đi ra khỏi tế bào
c. Là nơi diễn ra các hoạt động
sống của tế bào

3. Các thành phần chính của
tế bào
Tế bào cấu tạo từ 3 thành phần chính:

- Màng tế bào: Bảo vệ và kiểm soát các chất đi vào và đi ra
khỏi tế bào.
- Chất tế bào: Là nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào.
- Nhân tế bào hoặc vùng nhân: Điều khiển mọi hoạt động sống
của tế bào.

Thành phần nào có trong tế bào thực vật mà không
có trong tế bào động vật?

Lục lạp

Tại sao thực vật có khả năng quang
hợp?
Thực vật có bào quan lục lạp nên có
khả năng quang hợp.

Bài 17: TẾ
BÀO

Sự lớn lên và
0
sinh sản của tế
21. bào
Sự lớn lên của
tế bào.
2. Sự sinh sản của
tế bào.

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
 Em hãy cho biết dấu hiệu nào cho thấy sự lớn lên của tế bào?
 Vì sao tế bào lớn lên được?

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
 Dấu hiệu cho thấy sự lớn lên của tế bào: tế bào tăng lên về
kích thước các thành phần tế bào
 Nhờ quá trình trao đổi chất tế bào non lớn dần thành tế bào
trưởng thành

Tế bào con

Tế bào đang lớn lên

Tế bào trưởng
Hình 17.6a. Sự lớn lên của tế bàothành
thực vật

Tế bào con

Tế bào đang lớn lên

Tế bào trưởng
thành
Hình 17.6b. Sự lớn lên của tế bào
động
vật

Sau khi tế bào trưởng thành em hãy dự đoán sẽ xảy
ra quá trình tiếp theo là gì?

Sự sinh sản của tế bào thực vật

Sự sinh sản của tế bào động vật

Tế bào bắt đầu sinh sản.

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
 Em hãy chỉ ra dấu hiệu cho thấy sự sinh sản của tế bào?
 Mô tả sự phân chia của tế bào?

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
 Nhân tế bào và chất tế bào phân chia.
 Ở tế bào thực vật hình thành vách ngăn tạo 2 tế bào mới không tách rời
nhau. Ở tế bào động vật, hình thành eo thắt tạo thành 2 tế bào mới tách rời
nhau

Tế bào

Lớn lên

Phân chia

Tế bào trưởng thành

2 tế bào con

Phân bào

Giai đoạn 1: Tách 1 nhân thành 2 nhân tách xa
nhau.

Giai đoạn 2: Phân chia tế bào

Giai đoạn 3: Hình thành màng ngăn

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
Tính số tế bào con được tạo ra ở lần
sinh sản thứ I, II, III.

Xác định số tế bào con được tạo ra ở
lần sinh sản thứ n.

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
Sự Em
tăngbé
lênsinh
về ra
khối
lượng
kích
thước
của cơ
thể nặng
là do 50kg.
sự lớn
nặng
3kg,vàkhi
trưởng
thành
có thể
lên Theo
và phân
của đổi
tế bào
emchia
sự thay
này do đâu?

II. Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
Sự phân chia của tế
bào có
là cơ
ý nghĩa
sở cho
gì đối
sự
lớn
lên vật?
và sinh sản
với sinh
của sinh vật

LUYỆN TẬP

Câu 1. Em hãy gọi tên các tế bào trong cơ thể
người.

HƯỚNG DẪN
a. Tế
b. Tế
c. Tế
d. Tế
e. Tế
f. Tế

bào
bào
bào
bào
bào
bào

gan
biểu mô ruột
cơ
thành kinh
hồng cầu
xương

Một số tế bào trong cơ thể người

Câu 2. Quan sát và kể tên một số loại tế bào cấu tạo
cây cà chua
Tế bào thịt lá

Tế bào thịt quả

Tế bào ống dẫn

Tế bào lông hút

Câu 3: Một tế bào mẹ sau khi phân chia (sinh sản) 1 lần tạo ra bao nhiêu
tế bào?
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Câu 4: Điều gì xảy ra đối với cơ thể nếu không kiểm soát quá trình phân
chia của tế bào?
A. Cơ thể phát triển bình thường
B. Cơ thể khổng lồ
C. Cơ thể tí hon
D. Xuất hiện khối u ở nơi phân chia mất kiểm soát

Câu 5: Quá trình phân chia tế bào gồm 2 giai đoạn là?
A. Phân chia tế bào chất-> phân chia nhân
B. Phân chia nhân -> phân chia tế bào chất.
C. Lớn lên -> phân chia nhân.
D. Trao đổi chất-> phân chia tế bào chất.
Câu 6: Phát biểu nào sau đây về quá trình lớn lên và phân chia của tế
bào là đúng.
A. Mọi tế bào lớn lên đều bước vào quá trình phân chia tế bào.
B. Sau mỗi lần phân chia 1 tế bào mẹ tạo ra 3 tế bào con giống hệt nhau.
C. Tế bào đang lớn sẽ phân chia thành 2 tế bào con.
D. Sự lớn lên, phân chia của tế bào giúp sinh vật lớn lên.

Câu 5: Quan sát cấu tạo tế bào thực vật trong hình dưới đây và trả lời các câu
hỏi sau:
a) Thành phần nào là màng tế bào?
A. (1)

B. (2)

C. (3)

D. (4)

b) Thành phần nào có chức năng điều khiển hoạt động của
tế bào?
A. (1)

B. (2)

C. (3)

D. (4)

Vận dụng:
Dosao
cácThằn
tế bào
năng
đểthể
thay
thếtái
các
tế
Vì
lằn có
đứtkhả
đuôi,
đuôisinh
của sản
nó có
được
sinh?
bào đã mất.

DẶN DÒ
Làm bài tập 1, 3
trong sgk

Học thuộc bài

Chuẩn bị mẫu vật cho tiết
sau: Củ hành; Ếch; Trứng cá

Đọc trước nội dung
bài thực hành

CÁM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE