CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC LỊCH SỬ 8

KHỞI ĐỘNG

ĐÂY LÀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ NÀO?

Nguyễn
Hoàng là chúa
Nguyễn đầu
tiên (chúa
tiên) người có
công khai phá
vùng đất
phương Nam

ĐÂY LÀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ NÀO?

Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi,
lấy niên hiệu Gia Long

Vua Bảo Đại, vị Vua cuối cùng của triều Nguyễn

CHƯƠNG 6.VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX

BÀI 19: VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

Bài 19 :VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ XIX
NỘI DUNG

1. Sự ra đời của nhà Nguyễn.
2. Tình hình chính trị.
3. Tình hình kinh tế.
4. Tình hình văn hóa.
5. Tình hình xã hội.
6. Quá trình thực hiện chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, quần
đảo Trường Sa.

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

1. Sự ra đời của nhà Nguyễn
Em hãy mô tả sự ra đời của nhà Nguyễn?

Nhà Nguyễn thành lập

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

1. Sự ra đời của nhà Nguyễn
-Năm 1792, vua Quang Trung qua đời, nhà Tây Sơn suy yếu.
- 1801, Nguyễn Phúc Ánh tấn công chiếm kinh đô Phú Xuân.
- Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế, lập ra nhà
Nguyễn, đóng đô ở Phú Xuân (Thừa Thiên Huế).

2. Tình hình chính trị
Học sinh đọc thông tin trong bài, quan sát tư liệu 19.1, 19.3,
và sơ đồ 19,2 để trả lời câu hỏi.
Câu 1: Nêu sự khác nhau về cơ cấu hành chính Việt Nam thời Gia
Long và Minh Mạng
Câu 2: Yếu tố quân chủ tập quyền được thể hiện như thể nào
trong tư liệu 19.1?

Bản đồ các đơn vị hành chính thời Minh Mạng

Câu 1:Khi mới lên ngôi, vua Gia
Long vẫn giữ nguyên cách phân
chia hành chính cũ: ở Đàng Ngoài
 các cấp hành chính là trấn->phủ> huyện->xã; ở Đàng Trong là
dinh->phủ->huyện->xã. Ít lâu sau,
tổng trở thành một cấp trung gian
giữa huyện và xã. Năm 1802, khi
quyết định Phú Xuân là quốc đô,
ông vẫn tạm đặt 11 trấn phía Bắc
(tương đương khu vực Bắc Bộ
ngày nay) thành một Tổng trấn
với tên cũ Bắc Thành, do một
Tổng trấn đứng đầu.

Đến thời Minh Mạng, để nhất
thể hóa các đơn vị hành chính
trong cả nước, năm 1831-1832
nhà vua thực hiện một cuộc cải
cách hành chính lớn, theo đó bỏ
các tổng trấn, đổi các dinh, trấn
thành tỉnh và đây là lần đầu tiên
đơn vị hành chính tỉnh xuất
hiện ở Việt Nam.
- Có thể nói cơ cấu hành chính
Việt Nam thời Minh Mạng hoàn
chỉnh hơn thời Gia Long.

Câu 2.Yếu tố quân chủ tập quyền được thể hiện như thế nào trong tư liệu?
19.1:

+ Nhà vua ngồi trên ngai cao, trực tiếp lắng nghe
quan lại báo cáo việc công vụ hoặc ban hành mệnh
lệnh.
+ Bên dưới là một vị quan đang phục quỳ để báo
cáo hoặc nhận mệnh lệnh từ vua.
+ Hai bên tả - hữu là hai bên quan văn võ, đang
đứng nghiêm trang, cung kính
- Có thể thấy yếu tố quân chủ tập quyền thể hiện ở
việc tất cả quyền lực tập trung trong tay vua, vua
là người đứng đầu nhà nước, có thẩm quyền cao
nhất, tất cả các việc quan trọng của đất nước đều
phải báo cáo với vua, do vua quyết định.

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
2. Tình hình chính trị
a. Hành chính:
+ Nhà Nguyễn xây dựng nhà nước quân chủ tập quyền, lãnh thổ đất nước được
thống nhất
+ Năm 1804, vua Gia Long đổi tên nước thành Việt Nam.
+ Thời Minh Mạng, cả nước được chia thành 30 tỉnh và 1 phủ Thừa Thiên.
b.Luật pháp: Năm 1815, nhà Nguyễn ban hành bộ Hoàng Việt luật lệ (Luật Gia
Long).
c. Quân đội: Tăng cường củng cố lực lượng quân đội
- Đối ngoại:- Thần phục nhà Thanh.
-Khước từ quan hệ với các nước phương Tây, kể cả Pháp

Củng cố chế độ quân chủ tập quyền

Tiết 2. KHỞI ĐỘNG
Nêu tên của các bức tranh sau?

Hình tượng cây lúa nước, được
khắc trên cửu đỉnh thời Nguyễn

Cảnh buôn bán trên sông Đồng Nai

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
3. Tình hình kinh tế
a. Nông nghiệp

Trình bày nét
chính về sự phát
triển nông nghiệp?

Hình cây lúa được khắc trên Cửu đỉnh

MỘ SỐ HÌNH ẢNH BUỔI ĐẦU KHAI HOANG VÙNG ĐẤT PHƯƠNG NAM

Tới đây sứ sở lạ lùng
Chim kêu cũng sợ ,cá vùng
cũng ghê”
“ Chèo ghe sợ sấu ăn chưng

- Đồng Nai gạo trắng nước
trong
Ai đi đến đó thì không
muốn về.
- Ai về Gia Định thì về

BÀI 19.VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

3. Tình hình kinh tế
a. Nông nghiệp:
- Nhà Nguyễn đã ban hành nhiều chính sách, biện pháp thúc
đẩy sự phát triển của nông nghiệp như:
+ Khuyến khích nhân dân khẩn hoang.
+ Thực thi chính sách doanh điền.
+ Đào nhiều sông ngòi, kênh rạch.
=>Đem lại nhiều hiệu quả tích cực.
+ Hạn chế: việc trị thủy.

Học sinh đọc mục em có biết sgk trang 75. Kênh Vĩnh Tế

Thảo luận nhóm theo bàn
Chính sách nào của nhà Nguyễn đạt hiệu quả cao nhất trong
nông nghiệp? vì sao?
Chính sách đạt hiệu quả cao nhất là: chính sách doanh điền.

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
3. Tình hình kinh tế
b. Thương nghiệp và thủ công nghiệp
- Sự phát triển của thủ công nghiệp thương nghiệp có gì nổi
bật so với thời kì của các chúa Nguyễn?

MỘT SỐ LÀNG NGHỀ THỦ CÔNG TRUYỀN
THỐNG XƯA

Tranh Đông Hồ ( Bắc Ninh)

Tranh Hàng Trống ( Hà
Nội)

BÀI 19. VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

3. Tình hình kinh tế

b. Thương nghiệp và thủ công nghiệp

- Thương nghiệp:
+ Nội thương: Buôn bán phát triển.
+ Ngoại thương: rất nhộn nhịp dưới sự kiểm soát
của triều đình, hạn chế buôn bán với người phương
Tây.

BÀI 19. VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX

3. Tình hình kinh tế

b. Thương nghiệp và thủ công nghiệp

- Thủ

công nghiệp:
+ Nghề thủ công truyền thống như: gốm sứ, dệt
vải...phát triển.
+ Xuất hiện nghề thủ công mới là nghề in tranh.
+ Bộ phận thủ công nghiệp: nhà nước được tổ
chức với quy mô lớn.

Hình ảnh tàu thuyền tấp nập trên sông Hội
An (Nguồn: "Một chuyến du hành đến xứ
Nam Hà (1792-1793)"  của tác giả John
Barraow, Nguyễn Thừa Hỷ dịch)

Nêu tên của bức tranh sau?

Cửu Đỉnh là 9 đỉnh bằng đồng được khởi công chế tác vào cuối năm 1835
dưới thời vua Minh Mạng

Thảo Luận cặp đôi
Chính sách nào của nhà Nguyễn đã hạn chế sự phát triển giao thương? Vì
sao?
Chính sách thuế khóa nặng nề cùng với sự kiểm soát chặt chẽ hoạt động
ngoại thương của triều đình nhà Nguyễn đã làm hạn chế sự phát triển của
giao thương. Vì:
+ Nhà Nguyễn kiểm soát chặt chẽ và chỉ cho phép thương nhân nước
ngoài được lui tới buôn bán, làm ăn tại một số hải cảng nhất định, như:
cảng Đà Nẵng, cảng Bến Nghé,…chính sách độc quyền ngoại thương, từ chối
thiết lập chính thức quan hệ ngoại giao, buôn bán với phương Tây.
+ Chính sách thuế khóa nặng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của
thương nhân, khiến họ cũng hạn chế hơn trong việc buôn bán với Việt Nam

Bức tranh sau đây có tên là gì?

Châu Bản của Minh Mạng về thưởng phạt
Mộc Bản
BìađiBộHoàng
HoàngsaViệt
Lệ vụ
1813
những
người
làmLuật
nhiệm
vẽ
bản đồ

Ngọ Môn Hoàng thành Huế

BÀI 19:VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX
4. Tình hình văn hóa

Văn hóa thời
Nguyễn
trong nửa
đầu thế kỉ
XIX có
những thay
đổi nào?

Tôn giáo, tín ngưỡng
Giáo dục, khoa cử

Tình
hình
văn hóa

Sử học
Địa lí
Văn học
Nghệ thuật

Tín Ngưỡng thờ thành hoàng làng
Phật Giáo

Giáo dục nho giáo Việt Nam thời
Nguyễn

- Tôn

giáo: Khôi phục vị trí độc tôn của Nho giáo,
thực hiện chính sách cấm đạo Thiên Chúa. Coi trọng
tín ngưỡng cổ truyền của dân tộc.

• Nhà Nguyễn quan tâm phát triển
giáo dục

Giáo dục, khoa cử:
- Năm 1803, vua Gia Long cho mở Đốc học đường.
- Từ năm 1807, nhà Nguyễn bắt đầu tổ chức các kì
thi Nho học.

Quốc sử quán được xây vào năm Minh Mạng thứ 2 (1821).

Sử học:
- Năm 1820, Quốc sử quán được thành lập để sưu
tầm, lưu trữ và biên soạn các bộ sử. Nhiều tác phẩm
sử học đã ra đời.

Châu bản: Bản dụ năm 1835 của Minh Mạng về thưởng phạt
những người đi Hoàng Sa làm nhiệm vụ vẽ bản đồ. Mộc bản:
Bìa bộ Hoàng Việt luật lệ năm 1813.

Châu bản là toàn bộ các
văn bản hành chính của
triều Nguyễn, bao gồm các
tập tấu, sớ, chiếu, chỉ dụ...
được đích thân nhà vua
ngự lãm hoặc ngự phê
bằng mực son…, truyền
đạt ý chí hoặc giải quyết
các vấn đề chính trị, quân
sự, ngoại giao, kinh tế, xã
hội....
Mộc bản là những tấm gỗ
khắc chữ Hán hoặc Nôm
ngược

Địa lí: Các tác phẩm tiêu biểu là: Gia Định thành
thông chí, Đại Nam nhất thống toàn đồ.
-

VĂN HỌC

Kiến trúc điêu khắc
? Em có nhận xét gì về các công trình
kiến trúc- điêu khắc thời Nguyễn

Kiến trúc điêu khắc

Nghệ thuật
Nét chính

Thành tựu tiêu biểu

Nghệ thuật biểu diễn:
+ Nhã nhạc phát triển đến đỉnh cao
+ Văn nghệ dân gian xuất hiện
nhiều làn điệu dân ca: Quan họ,
Trống quân, hát ví , hát cò lả……

Em biết gì về loại hình
nghệ thuật biểu diễn
Nhã nhạc cung đình?

Nghệ thuật
Những nét chính
Nghệ thuật biểu diễn:
+ Nhã nhạc phát triển đến
đỉnh cao
+ Văn nghệ dân gian xuất
hiện nhiều làn điệu dân ca:
Quan họ, Trống quân, hát ví ,
hát cò lả……

Thành tựu tiêu biểu

Em biết gì về loại hình nghệ thuật
biểu diễn Nhã nhạc cung đình?

LUYỆN TẬP
Dựa vào kiến thức đã học, em hãy :

Lập sơ đồ tư duy tình
hình chính trị nước ta
dưới thời nhà Nguyễn.