SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THCS PHƯỚC THÁI

MÔN: KHTN 9 ( VẬT Lí )
GV : NGUYỄN CÔNG BÌNH
ĐT: 0933356979

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG

Ở các nhà máy thủy điện, người ta xây dựng hố chứa nước ở
trên cao và sử dụng dòng nước chảy trong ống dẫn từ trên cao
xuống để làm quay tuabin của máy phát điện

Trong trường hợp này, điện năng được tạo ra từ
những dạng năng lượng nào?
=>Năng lượng nước (năng lượng của dòng nước)
chuyển thành cơ năng (nước chảy xuống làm quay
tuabin). Cơ năng chuyển thành điện năng (tuabin
quay làm máy phát điện chạy)
+ Trong cơ học, năng lượng tồn tại ở hai
dạng cơ bản là động năng và thế năng.

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
1. Biểu thức tính động năng;

Trong Hình 2.1 vật chuyển động nào có động năng lớn nhất?

+ Vật có động năng lớn nhất là máy bay đang chuyển
động trên bầu trời
+ Vì động năng phụ thuộc vào khối lượng và vận tốc.
Trong ba vật, máy bay có khối lượng và vận tốc lớn
nhất.

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
1. Biểu thức tính động năng;
m : khối lượng của vật có đơn vị : kg
1
W đ  mv 2
v : là tốc độ chuyển động có đơn vị : m/s
2
Wđ : động năng của vật có đơn vị : Jun (J)

Luyện tâp 1/11: Tính động năng của các vật sau:
a)Một quả bóng đá có khối lượng 0,42 kg đang chuyển động
với tốc độ 15 m/s.
b)Một ô tô tải có khối lượng tổng cộng 2,5 tấn đang chạy trên
đường với tốc độ 54 km/h.
c) Một viên bi sắt có khối lượng 420 g đang lăn trên mặt
phẳng nằm ngang với tốc độ 50 cm/s.
a)Tóm tắt
Giải
Động năng của vật:
m= 0,42 kg
1 2 1
v= 15 m/s
W đ  mv  0,42.152 47,25( J )
2
Wđ = ? J
2

Luyện tâp 1/11: Tính động năng của các vật sau:
a)Một quả bóng đá có khối lượng 0,42 kg đang chuyển động
với tốc độ 15 m/s.
b)Một ô tô tải có khối lượng tổng cộng 2,5 tấn đang chạy trên
đường với tốc độ 54 km/h.
c) Một viên bi sắt có khối lượng 420 g đang lăn trên mặt
phẳng nằm ngang với tốc độ 50 cm/s.
b)Tóm tắt
Giải
m= 2,5 tấn = 2500 kg
Động năng của ô tô tải :
1
v= 54 km/h= 15 m/s
1
2
2
W đ  mv  .2500.15 281250( J )
2
Wđ = ? J
2

Luyện tâp 1/11: Tính động năng của các vật sau:
a)Một quả bóng đá có khối lượng 0,42 kg đang chuyển động
với tốc độ 15 m/s.
b)Một ô tô tải có khối lượng tổng cộng 2,5 tấn đang chạy trên
đường với tốc độ 54 km/h.
c) Một viên bi sắt có khối lượng 420 g đang lăn trên mặt
phẳng nằm ngang với tốc độ 50 cm/s.
c)Tóm tắt
Giải
m= 420g= 0,42 kg
Động năng của viên bi sắt:
1
v= 50cm/s = 0,5 m/s
1
2
2
W đ  mv  .0,42.0,5 0,0525( J )
2
Wđ = ? J
2

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
1. Biểu thức tính động năng:
m : khối lượng của vật có đơn vị : kg
1
W đ  mv 2
v : là tốc độ chuyển động có đơn vị : m/s
2
Wđ : động năng của vật có đơn vị : Jun (J)
2. Biểu thức tính thế năng:

- Thế năng trọng trường( thế năng) là năng lương vật có được
khi ở trên cao so với mặt đất ( hoặc so với một vị trí khác
được chọn làm mốc để tính độ cao)
- Giá trị của thế năng phụ thuộc và mốc được chọn để tính độ
cao( gọi là gốc thế năng)
- Thông thường gốc thế năng được chọn tai mặt đất
- Vật có trọng lượng càng lớn và ở càng cao thì thế năng
càng lớn.

Trong hình dưới đây, chậu cây nào
có thế năng lớn nhất? Giải thích.
=> Trong ba chậu cây, chậu
A và C trông lớn hơn chậu
B nên trọng lượng của chậu
A và C lớn hơn B. Mà chậu
A ở vị trí cao hơn chậu C.
Vì vậy, chậu cây A có thế
năng lớn nhất.

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
1. Biểu thức tính động năng:
m : khối lượng của vật có đơn vị : kg
1
W đ  mv 2
v : là tốc độ chuyển động có đơn vị : m/s
2
Wđ : động năng của vật có đơn vị : Jun (J)
2. Biểu thức tính thế năng:
+ Thế năng trọng trường( thế năng) là năng lương vật có
được khi ở trên cao so với mặt đất ( hoặc so với một vị trí
khác được chọn làm mốc để tính độ cao) có biểu thức:
P =10m: trọng lượng của vật có đơn vị : N
Wt = Ph h : là chiều cao của vậtcó đơn vị : m
Wt : thế năng của vật có đơn vị : Jun (J)

Luyện tập 2/ 11: Một quả dừa khối lượng 1,2 kg ở trên cây
có độ cao 4 m so với mặt đất. Tính thế năng của quả dừa.
Tóm tắt
Giải
m= 1,2 kg
Trọng lượng của quả dừa là :
h= 4 m
P = 10m = 10.1,2 = 12 N
Wđ = ? J
Thế năng của quả dừa là :
Wt = P.h = 12.4 = 48 J

Thực tế một vật vừa có động năng vừa có thế năng

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
II. Cơ năng và sự chuyển hóa năng lượng:
1. Định nghĩa cơ năng ( W ) :
+ Tổng động năng và thế năng của vật được gọi là cơ năng.
W = Wđ + Wt W:là cơ năng có đơn vị J

Câu hỏi trang 12 SGK KHTN 9 :
Nêu thêm một số ví dụ minh họa cho các vật vừa có động
năng, vừa có thế năng.
+ Máy bay trên không trung,
+ Con diều đang chao đảo trên trời,
+ Quả bóng chuyển trong trận đấu,
+ Quả cầu lông khi đang chơi cầu lông…

Ngày nay, nhiều máy móc có thể biến đổi các dạng năng
lượng khác thành cơ năng hoặc ngược lại . Ví dụ
+ Trong động cơ xăng , nhiên liệu đốt cháy đã biến đổi
hóa năng dự trữ trong nhiên liệu thành nhiệt năng , rồi
nhiệt năng tiếp tục biến đổi thành cơ năng để tạo lực đẩy
cho ô tô , xe máy , . . .
+ Ở tháp điện gió , cơ năng của dòng không khí chuyển
động đã biến đổi thành cơ năng của các cách quạt và
tuabin quay phát điện rồi biến đổi thành điện năng

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
II. Cơ năng và sự chuyển hóa năng lượng:
1. Định nghĩa cơ năng ( W ) :
+ Tổng động năng và thế năng của vật được gọi là cơ năng.
W = Wđ + Wt W:là cơ năng có đơn vị J
2 .Phân tích sự chuyển hóa năng lượng trong một số
trường hợp đơn giản :

Xét chuyển động của một con lắc có cấu tạo
gồm một vật nặng được treo ở đầu một sợi
dây nhẹ , không dãn ( Hình 2.4 )
Từ vị trí cân bằng O ban đầu, vật nặng được
kéo lên một độ cao h tại A rồi thả nhẹ . Khi
đó, con lắc sẽ dao động xung quanh vị trí O
Chọn gốc thế năng tại vị trí cân bằng O

Khi đi từ A đến O vật nặng có độ cao giảm
dần và tốc độ tăng dần , nghĩa là thế năng
của nó giảm dần và động năng tăng dần
Trong quá trình này thế năng của vật đang
chuyển hóa dần thành động năng
Khi đi từ O đến B vật nặng có tốc độ giảm
dần và độ cao tăng dần , nghĩa là thế năng
của nó giảm dần và động năng tăng dần
Động năng của vật đang chuyển hóa dần thành thế năng
Quá trình diễn ra ngược lại khi con lắc đi từ B về O và từ O đến A
=> Trong quá trình dao động của con lắc có sự chuyển hóa giữa
động năng và thế năng

Trong chuyển động của con lắc
(Hình 2.4), ở những vị trí nào vật
nặng có :
a)thế năng lớn nhất?
b)động năng lớn nhất?
a)Thế năng lớn nhất khi con lắc ở vị trí A và B.
b) Động năng lớn nhất khi con lắc ở vị trí O.

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
II. Cơ năng và sự chuyển hóa năng lượng:
1. Định nghĩa cơ năng ( W ) :
+ Tổng động năng và thế năng của vật được gọi là cơ năng.
W = Wđ + Wt W:là cơ năng có đơn vị J
2 .Phân tích sự chuyển hóa năng lượng trong một số
trường hợp đơn giản :

+ Trong quá trình vật chuyển động, động năng và thế năng của vật
có sự chuyển hóa qua lại lẫn nhau.

Luyện tập 1 trang 13 SGK : Một em bé có khối
lượng 25 kg bắt đầu trượt từ đỉnh cầu trượt có
độ cao 1,6 m so với mặt đất với tốc độ ban đầu
bằng không. Chọn gốc thế năng tại mặt đất.
a)Tính cơ năng của em bé tại đỉnh cầu trượt.
b) Động năng và thế năng của em bé thay đổi
như thế nào trong quá trình trượt xuống?

Tóm tắt
m= 25 kg
h= 1,6 m
a)Wđ = ? J
b)Wđ , Wt thay
đổi ntn?

Giải
a/ cơ năng của em bé tại đỉnh cầu trượt
W= Wđ+ Wt =1/2. mv2 + P.h
=1/2 .25 .02 + 10.25.1,6= 400 (J)
b) Trong quá trình trượt xuống, động
năng của em bé tăng dần và thế năng

CHỦ ĐỀ 1 : NĂNG LƯƠNG CƠ HỌC
BÀI 2 – CƠ NĂNG
I. Động năng và thế năng :
II. Cơ năng và sự chuyển hóa năng lượng:
1. Định nghĩa cơ năng ( W ) :
+ Tổng động năng và thế năng của vật được gọi là cơ năng.
W = Wđ + Wt W:là cơ năng có đơn vị J
2 .Phân tích sự chuyển hóa năng lượng trong một số
trường hợp đơn giản :

+ Trong quá trình vật chuyển động, động năng và thế năng của vật
có sự chuyển hóa qua lại lẫn nhau.
+ Nếu bỏ qua lực cản thì cơ năng được bảo toàn, ( tổng động năng
và thế năng không đổi)