CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI: Khi chơi thể thao, nhiệt độ cơ thể tăng hơn
mức bình thường, đồng thời nhịp hô hấp cũng tăng lên. Hiện
tượng này được giải thích như thế nào?

KHỞI ĐỘNG
 Khi vận động (chạy), các khối cơ bắp tăng cường chuyển hóa
tạo năng lượng co cơ kèm theo sinh ra nhiệt, khiến cho cơ thể
có cảm giác nóng lên, nhiệt độ cơ thể sẽ tăng hơn mức bình
thường, mồ hôi ra nhiều.
 Đồng thời nhu cầu trao đổi khí của cơ thể cũng tăng cao, hoạt
động hô hấp của cơ thể có thể biến đổi theo hướng vừa tăng
nhịp hô hấp (thở nhanh hơn), vừa tăng dung tích hô hấp (thở
sâu hơn).

BÀI 22:

VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT
VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở
SINH VẬT

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

2. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Quan sát Hình 22.1 SGK tr.105 và trả lời câu hỏi:
 Cơ thể người lấy những chất gì từ môi
trường và thải những chất gì ra khỏi cơ thể?
 Các chất được lấy từ môi trường được sử
dụng để làm gì?
 Trao đổi chất ở sinh vật gồm những quá
trình nào? Thế nào là trao đổi chất?

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

Lấy những chất cần thiết từ môi trường (như
oxygen, nước, chất dinh dưỡng) vào cơ thể.

Thải ra những chất không cần thiết (như carbon
dioxide, nhiệt, chất thải) khỏi cơ thể.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

 Các chất được lấy từ môi trường được sử dụng để biến đổi chúng
thành các chất cần thiết cho cơ thể và tạo năng lượng cho các hoạt
động sống.
 Quá trình trao đổi chất ở sinh vật:

Quá trình trao đổi chất giữa

Quá trình chuyển hóa các

cơ thể với môi trường.

chất diễn ra trong tế bào.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

Trao đổi chất là quá trình cơ thể lấy các chất cần
thiết từ môi trường (như oxygen, nước, chất dinh
dưỡng) và thải ra những chất không cần thiết
(như carbon dioxide, nhiệt, chất thải) ra ngoài
môi trường.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

Quá trình nào sau đây thuộc trao đổi chất ở sinh vật?
a. Phân giải protein trong tế bào.
b. Bài tiết mồ hôi.
c. Vận chuyển thức ăn từ miệng xuống dạ dày.
d. Lấy carbon dioxide và thải oxygen ở thực vật.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất

Thế nào là quá trình chuyển hóa các chất trong tế
bào? Nêu ví dụ.

Quá trình chuyển hóa các chất trong tế bào là tập hợp tất cả các phản ứng hóa
học diễn ra trong tế bào, được thể hiện thông qua quá trình tổng hợp và phân
giải các chất.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất
Ví dụ:
Tổng hợp đường glucose từ nước và
cacbon dioxide trong quá trình quang
hợp ở thực vật.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm trao đổi chất
Ví dụ:

Phân giải đường glucose trong quá
trình hô hấp tế bào.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm chuyển hóa năng lượng

HS đọc thông tin SGK tr.106 và trả lời câu hỏi:

Thế nào là chuyển hóa năng lượng?

Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang
dạng khác.

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm chuyển hóa năng lượng

Ví dụ:
Năng lượng ánh sáng mặt trời (quang năng)
được chuyển hóa thành năng lượng được tích
trữ trong các liên kết hóa học (hóa năng trong
quá trình quang hợp).

1. Khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật
 Tìm hiểu khái niệm chuyển hóa năng lượng

Sự biến đổi nào sau đây là chuyển hóa năng lượng trong cơ thể sinh vật?
a. Quang năng  Hóa năng.
b. Điện năng  Nhiệt năng.
c. Hóa năng  Nhiệt năng.
d. Điện năng  Cơ năng.

KẾT LUẬN
 Trao đổi chất ở sinh vật là quá trình cơ thể sinh vật lấy các chất
từ môi trường cung cấp cho quá trình chuyển hóa trong tế bào,
đồng thời thải các chất không cần thiết ra ngoài môi trường.
 Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi năng lượng từ dạng này
sang dạng khác.
 Quá trình trao đổi chất luôn đi kèm với chuyển hóa năng lượng.

2. Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
HS đọc thông tin mục 2 SGK tr.107 và trả lời câu hỏi:

Quá trình trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng có vai
trò gì đối với cơ thể sinh vật?
Cho ví dụ.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể

Quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện cơ
bản giúp duy trì sự sống, sinh trưởng, phát triển và sinh sản ở các
loài sinh vật.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
- Cung cấp nguyên liệu cấu tạo, thực hiện chức năng của tế bào
và cơ thể: sản phẩm của các quá trình chuyển hóa trong tế bào tạo nên
nguồn nguyên liệu tham gia cấu tạo nên tế bào và cơ thể, tham gia thực hiện
chức năng năng của tế bào.
Protein là thành phần cấu tạo nên màng
sinh chất.
Lipid là thành phần cấu tạo nên mô mỡ.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
- Cung cấp năng lượng: quá trình phân giải các chất hữu cơ giải phóng năng
lượng để cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể như vận động, vận
chuyển các chất, sinh trưởng và phát triển, cảm ứng sinh sản.

Quá trình phân giải đường glucose trong hô
hấp tế bào tạo ra năng lượng được tích trữ
trong ATP và cung cấp cho các hoạt động của cơ
thể.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: KHTN 7 Chân trời sáng tạo
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/khtn-7/

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể

Cây khoai tây: Giúp cơ thể sinh

Con gà: Giúp cơ thể cảm ứng,

trưởng, phát triển.

vận động, sinh sản.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
 Điều gì sẽ xảy ra đối với cơ thể sinh vật nếu
quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng
lượng bị ngừng lại? Giải thích.
 Nhiệt độ cơ thể của một vận động viên đang
thi đấu và một nhân viên đang làm việc trong
văn phòng có gì khác nhau? Giải thích.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể

Khi quá trình trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng trong cơ thể sinh vật bị ngừng
lại, cơ thể sinh vật sẽ chết.

 Tìm hiểu vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể
Nhiệt độ cơ thể vận động

Nhiệt độ cơ thể nhân viên đang làm

viên đang thi đấu

việc trong văn phòng

Khi vận động viên đang thi đấu (chạy), các

Cơ thể không vận động nhiều,

khối cơ bắp tăng cường chuyển hóa tạo

không có cảm giác nóng lên và

năng lượng co cơ kèm theo sinh ra nhiệt,

nhiệt độ tăng lên nhiều.

khiến cho cơ thể có cảm giác nóng lên, nhiệt
độ tăng lên, mồ hôi ra nhiều.

KẾT LUẬN
 Quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng đóng vai trò quan
trọng đối với sinh vật như cung cấp nguyên liệu cấu tạo nên tế bào và cơ
thể, cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống. Nhờ đó, sinh vật có
thể duy trì sự sống, sinh trưởng, phát triển và sinh sản.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: KHTN 7 Chân trời sáng tạo
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/khtn-7/

LUYỆN TẬP
Câu 1. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng có vai trò
quan trọng đối với:
A. Sự chuyển hóa
của sinh vật.

C. Sự trao đổi năng lượng.

B. Sự biến đổi các chất.

D. Sự sống của sinh vật.

LUYỆN TẬP
Câu 2. Sinh vật có thể tồn tại, sinh trưởng, phát triển và thích
nghi với môi trường sống là nhờ có quá trình:
A. Quá trình trao đổi chất

B. Quá trình chuyển hóa năng

và sinh sản.

lượng.

C. Quá trình trao đổi chất và

D. Quá trình trao đổi chất và

chuyển hóa năng lượng.

cảm ứng.

LUYỆN TẬP
Câu 3.
a. Hãy dự đoán các tình huống có thể xảy ra khi khi con người không
được cung cấp đủ nước uống, không khí và thức ăn.
b. Giải thích thích hiện tượng lá cây héo khi bị tách ra khỏi thân cây.

LUYỆN TẬP
Câu 3.
a. Các tình huống có thể xảy ra nếu con người :
- Không cung cấp đủ không khí: thiếu oxygen có thể dẫn tới tử vong.
- Không cung cấp đủ nước: quá trình trao đổi chất bị ảnh hưởng, nếu kéo dài có
thể dẫn đến tử vong.
- Không đủ thức ăn: không có nguyên liệu kiến tạo cơ thể và năng lượng cho cơ
thể hoạt động, nếu kéo dài có thể dẫn đến tử vong.

LUYỆN TẬP
Câu 3.
b. Lá cây khi bị tách ra khỏi thân cây là do nước vẫn
tiếp tục thoát hơi qua lá nhưng lá không còn được
bổ sung nguồn nước từ rễ nên có hiện tượng lá cây
bị héo.

VẬN DỤNG
Câu 1.
a. Cho các yếu tố: thức ăn, oxygen, carbon dioxide, nhiệt năng,
chất thải, chất hữu cơ, ATP. Xác định những yếu tố mà cơ thể
người lấy vào, thải ra và tích lũy trong cơ thể.
b. Cho các yếu tố: chất khoáng, năng lượng, oxygen, carbon
dioxide, chất hữu cơ, nước. Xác định các yếu tố lấy vào, thải ra
và tích lũy trong cơ thể thực vật.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: KHTN 7 Chân trời sáng tạo
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/khtn-7/

VẬN DỤNG
Câu 1.
a. Đối với cơ thể người:
Yếu tố lấy vào: thức

Yếu tố thải ra/giải phóng: carbon

ăn, oxygen.

dioxide, nhiệt năng, chất thải.

Yếu tố tích lũy: chất
hữu cơ, ATP.

VẬN DỤNG
Câu 1.
b. Đối với thực vật:
Yếu tố lấy vào: chất khoáng, năng lượng,

Yếu tố thải ra/giải phóng:

oxygen, carbon dioxide, nước.

oxygen, carbon dioxide, nước.

Yếu tố tích lũy: chất
hữu cơ, ATP.

VẬN DỤNG
Câu 2. Hãy đề xuất một số biện pháp giúp tăng cường quá
trình trao đổi chất ở cơ thể.

VẬN DỤNG
Câu 2. Đề xuất một số biện pháp giúp tăng cường quá trình trao đổi
chất ở cơ thể:

Ăn nhiều protein

Uống nhiều nước lạnh

Đứng dậy đi lại nhiều

trong mỗi bữa ăn.

hơn.

hơn.

VẬN DỤNG
Câu 2. Đề xuất một số biện pháp giúp tăng cường quá trình trao đổi
chất ở cơ thể:

Ngủ đủ giấc ban đêm.

Thay các loại chất béo
bằng dầu dừa.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Hoàn thành bài tập phần vận dụng.
 Ôn lại nội dung kiến thức bài học.
 Học và chuẩn bị bài 23 – Quang hợp ở thực
vật.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!