TRƯỜNG THCS LONG HẬU

CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI TIẾT HỌC

GV: VÕ TRƯỜNG GIANG

Khởi động

2

SẮP XẾP CÁC TỪ GẠCH CHÉO DƯỚI ĐÂY VÀO CHỖ TRỐNG

1. Đây là một cây cây cầu nổi tiếng của thủ đô
Hà Nội? O/L/G/N/I/B/N/Ê

LONG BIÊN

SẮP XẾP CÁC TỪ GẠCH CHÉO CHO THÍCH HỢP

2. Đây là ai? G/U/Ễ/N/Y/N/T/T/Ấ/H/À/N/T/H

NGUYỄN TẤT THÀNH

3. Đây là một phẩm chất quan trọng, niềm tự hào của dân tộc
Việt Nam? Ê/U/Y/Ư/C/N/Ớ
ÊY
N
Ư

U
Ê

U
Y

CƯ

Ớ
N

YÊU NƯỚC

Ớ
C

BÀI 23
VIỆT NAM ĐẦU THẾ
KỈ XX
6

NỘI DUNG BÀI HỌC

BÀI 23

VIỆT NAM ĐẦU
THẾ KỈ XX

01.
Tác động từ cuộc khai thác thuộc
địa lần thức nhất của thực dân Pháp
đối với xã hội Việt Nam.

02.

Phong trào yêu nước chống Pháp
từ đầu thế XX đến năm 1918

03.

Những hoạt động yêu nước của
Nguyễn Tất Thành

1. Tác động từ cuộc khai thác thuộc
địa lần thức nhất của thực dân Pháp đối
với xã hội Việt Nam.

8

Các chính sách khai thác thuộc địa
của thực dân Pháp trong lĩnh nào?
 

Tuyến đường sắt xuyên Việt được xây dựng năm 1902, đến 1912
tổng chiều dài là 2059 km

- Sau khi xâm chiếm Việt Nam bị
chia làm ba xứ với ba chế độ cai trị : Bắc
Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ. Việt Nam bị
xóa tên trên bản đồ thế giới
 

Ga Hà Nội (năm 1900)

Lĩnh vực

Nội dung chính sách

Nông nghiệp

- Đẩy mạnh cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền.
- Phương pháp bóc lột: phát canh thu tô.

Công nghiệp

- Tập trung khai thác than và kim loại.
- Đầu tư xây dựng một số ngành: xi-măng, điện
nước, giấy, rượu, đường, vải sợi...

Thương
nghiệp
Giao thông
vận tải
Tài chính
Mục đích

Độc quyền thị trường Việt Nam.
- Xây dựng hệ thống đường bộ, đường thủy,
đường sắt.
- Tăng thuế cũ, đặt thêm thuế mới.
→ Vơ vét sức người sức của của nhân dân Đông
Dương, làm giàu cho Pháp.

Thiếc,
chì,kẽ
m

Rượu
,giấy,
diêm

Than
đá

café

Các nguồn
lợi của
Pháp ở
Việt Nam

Bông,
vải ,
sợi,
rựơu

Sợi,
ximăng,
sửa
chữa
tàu

Xuất
cảng
Gỗ,
diêm
chè,
café

cao
su
Lúa
Xuất
cảng

Rượu
, bia,
xay
xát,
sửa
chữa
tàu

 a. Chính sách kinh tế, văn hóa xã hội
 - Chính sách kinh tế
+ Tăng cường cướp đoạt ruộng đất, lập đồn điền trồng lúa, chè, cao su
+ Tập trung khai thác than và kim loại.
+ Xây dựng hệ thống giao thông phục vụ cho việc khai thác tài nguyên
và đem về Pháp.
+ Duy trì các loại thuế cũ, ban hành nhiều thuế mới.

b. Tác động đối với xã hội Việt Nam

Dựa vào thông tin trong SGK 23.1 và quan sát
hình 23.2 sau đó điền vào bảng số 1, 2, 3, 4 tương
ứng với các gợi ý sau cho đúng để nắm được tác
động của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ
nhất của Pháp đối với nước ta như thế nào.

HS đọc thông tin trong SGK 23.1 và quan sát hình 23.2 sau đó điền vào bảng số 1,
2, 3, 4 tương ứng với các gợi ý sau cho đúng để nắm được tác động của chính sách
khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp đối với nước ta như thế nào.

1. ……………..

Là giai cấp mất vai trò
thống trị, số lượng
đông

2. ……………..

Tầng lớp mới xuất hiện
do đô thị phát triển

3. ……………..

Giai cấp làm việc tại các
đồn điền

4. ……………..

Giai cấp lâm vào cảnh
nghèo khổ, bị bần cùng
hóa

1. Địa chủ
2. Tư sản, tiểu tư
sản và tri thức.
3. Công nhân
4. Nông dân.

Là giai cấp mất vai trò
thống trị, số lượng
đông
Tầng lớp mới xuất hiện do
đô thị phát triển
Giai cấp làm việc tại các
đồn điền
Giai cấp lâm vào cảnh
nghèo khổ, bị bần cùng hóa

? Những tác động của chính
sách kinh tế của Pháp đối với
nền kinh tế Việt Nam? Em có
nhận xét gì về thay đổi này?

Nền kinh tế Việt Nam đầu thế
kỉ XX đã có nhiều chuyển biến.
Những yếu tố tích cực và tiêu
cực đan xen nhau do đường lối
nô dịch thuộc địa của Pháp.

* Tích cực: Phương thức sản xuất TBCN từng bước du nhập
vào Việt Nam, hàng hóa nhiều hơn, phong phú hơn, thành thị
và tầng lớp thị dân xuất hiện cũng nhiều hơn…
* Tiêu cực:
+ Tài nguyên thiên nhiên bị khai thác cạn kiệt.
+ Người dân bị bóc lột đến tận xương tủy với giá nhân công rẻ
mạt và các loại thuế nặng nề, vô lí, tàn nhẫn.
+ Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn công nghiệp
nặng.
→Kinh tế VN cơ bản là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phát triển
chậm chạp, mất cân đối, phụ thuộc kinh tế Pháp.

b. Tác động đối với xã hội Việt Nam
 - Giai cấp địa chủ tuy mất vai trò giai cấp thống trị, nhưng số lượng
ngày càng đông thêm.
- Giai cấp nông dân ngày càng bị bán cùng hoá, làm vào cảnh nghèo
khó, không lối thoát.
- Đô thị phát triển dẫn đến sự xuất hiện tầng lớp tư sản và tiểu tư
sản, trí thức thành thị.
- Sự ra đời đội ngũ công nhân Việt Nam.

Trường ĐH Đông Dương (Đại
học Quốc gia –Hà Nội ngày nay)

Giờ học Vật lí –Tường Đại học Đông Dương

Trường Bưởi (trường Chu
Văn An- HN ngày nay)

Trong lớp học

Cảnh hút thuốc phiện và nấu rượu thời Pháp thuộc

?

Theo em, chính sách văn hóa,
giáo dục của thực dân Pháp ở Việt
Nam có phải để “khai hóa văn minh”
cho người Việt Nam không? Vì sao ?

- Không khai hóa văn minh cho người Việt. Mà thông qua
giáo dục phong kiến, nhằm tạo ra một lớp người chỉ biết
phục tùng.
- Kìm hãm nhân dân ta trong vòng ngu dốt, lạc hậu, mê
muội, sa vào tệ nạn xã hội để dễ bề cai trị.
- Triệt để sử dụng phong kiến Nam triều, dùng người Việt
trị người Việt.
- Hậu quả: Hơn 90% người dân Việt Nam đương thời
mù chữ, tăm tối bởi chính sách ngu dân của Pháp.

“Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học, chúng
thẳng tay chém giết những người yêu nước, thương
nòi của ta, chúng tắm những cuộc khởi nghĩa của ta
trong những bể máu. Chúng ràng buộc dư luận, thi
hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc phiện,
rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược…”
(Hồ Chủ Tịch, "Tuyên ngôn độc lập")

“Thủa nô lệ, dân ta mất nước

Cảnh cơ hàn trời đất tối tăm
Một đời đau suốt trăm năm
Chim treo trên lửa, cá nằm dưới dao
Giặc cướp hết non cao biển rộng
Cướp cả tên nòi giống tổ tiên
Lưỡi gươm cắt đất ngăn miền
Non sông một khúc ruột liền chia ba”
Trích tác phẩm: Ba mươi năm đời ta có Đảng
Tố Hữu

Công nhân tại đồn điền Cao su

Công nhân đào hầm mỏ

Công nhân xúc than

Nhà máy xi măng tại
Hải Phòng

Công nhân xây dựng đường

=> Biến nước ta từ một nước phong kiến độc lập thành một nước thuộc
địa nửa phong kiến -> Mâu thuẫn trong xã hội ngày càng gay gắt

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ
đầu thế XX đến năm 1918

Em hãy cho biết đầu thế kỉ XX, tư
tưởng đấu tranh chống thực dân
Pháp mới được truyền bá đó là tư
tưởng nào?
Dân chủ tư sản

Sĩ phu yêu
nước đón nhận

Đề cao “Khai
dân trí”, “Chấn
dân khí”.

2. Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế XX đến năm 1918

Hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu

a

Hoạt động yêu nước của Phan Châu Trinh

b

a. Hoạt động yêu nước của Phan Bội Châu
Tiểu sử:

Phan Bội Châu (1867 – 1940) tại làng Đan
Nhiễm, xã Nam Hòa, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ
An…Ông là một danh sĩ và là nhà cách mạng Việt
Nam, hoạt động trong thời kỳ Pháp thuộc. Ông đã
thành lập phong trào Duy Tân Hội và khởi xướng
phong trào Đông Du. Ông nổi tiếng thông minh từ bé,
13 tuổi ông thi đỗ đầu huyện. Năm 17 tuổi ông viết bài
Hịch Bình Tây Thu Bắc đem dán ở cây đa đầu làng để
hưởng ứng việc Bắc Kỳ khởi nghĩa kháng Pháp. Năm
19 tuổi (1885) ông cùng bạn Trần Văn Lương lập đội
nghĩa quân Cần Vương chống Pháp. Năm 1896, ông
vào Huế dạy học, dự khoa thi hương năm Canh Tý
(1900) ở trường Nghệ và đậu Giải nguyên.
Phan Bội Châu (1867 – 1940)

Thảo luận nhóm (5 phút) sử dụng 5W1H các nhóm trả lời các hệ thống câu hỏi trên bảng
dưới đây vào bảng nhóm.

Who:
Ai là người thành lập

When:

Where:

Duy tân Hội được thành Duy Tân Hội được Phan

Duy tân Hội?

lập vào năm nào?

Bội Châu và các đồng

 

 

chí của mình thành lập
ở đâu?

What:

Why:

How:

Phong trào Đông du diễn

Vì sao Phan Bội Châu

Phan Bội Châu đã chủ

ra như thế nào?

chọn Nhật Bản để tìm

trương cứu nước bằng

 

đường cứu nước?

biện pháp nào?

Thảo luận nhóm (5 phút) sử dụng 5W1H các nhóm trả lời các hệ thống câu hỏi trên bảng dưới đây vào
bảng nhóm.
Who:
When:
Where:
Ai là người thành lập Duy tân

Duy tân Hội được thành lập vào

Duy Tân Hội được Phan Bội Châu

Hội?

năm nào?

và các đồng chí của mình thành lập

Phan Bội Châu và các đồng chí

Tháng 5/1904.

ở đâu?

của mình.

Tại Quảng Nam.

What:

Why:

How:

Phong trào Đông du diễn ra như

Vì sao Phan Bội Châu chọn Nhật

Phan Bội Châu đã chủ trương cứu

thế nào?

Bản để tìm đường cứu nước?

nước bằng biện pháp nào?

– Tháng 2/1905, sang Nhật tổ chức Vì: Nhật Bản là nước Châu Á,

Phan Bội Châu cứu nước bằng con

phong trào Đông du.

cùng màu da, cùng văn hóa

đường bạo động vũ trang.

Tháng 3/1909, ông bị trục xuất

phương Đông và Nhật Bản là một

khỏi Nhật Bản, phong trào Đông

nước giàu mạnh, đánh thắng đế

du tan rã.

quốc Nga.

- Tháng 5/1904, Phan Bội Châu cùng các đồng chí
của mình lập Duy tân Hội tại Quảng Nam.
- Từ năm 1905 - 1909, ông sang Nhật cầu viện và tổ
chức phong trào Đông du, sau đó bị bắt và trục xuất
khỏi Nhật Bản.
- Tháng 5/1912, Phan Bội Châu cải tổ Duy tân hội
thành Việt Nam Quang phục hội (tại Trung Quốc).
- 24/12/1913, Phan Bội Châu bị bắt, Việt Nam Quang
phục hội bị tan rã.
Phan Bội Châu (1867 – 1940)

Quốc kỳ ngũ tinh liên châu do Việt Nam Quang phục hội thiết kế và Quan
dụng phiếu do hội phát hành

- Nhiệm vụ: Đánh đuổi TD Pháp, khôi phục lại chế
độ phong kiến
- Bằng con đường Bạo động cách mạng
- Hoạt động tiêu biểu: Thành lập Hội Duy tân, tổ
chức phong trào Đông Du..
- Hạn chế: Chưa có đường lối CM đúng đắn, chưa
nhận rõ bản chất của kẻ thù.
* Ý nghĩa: Khuấy động lòng yêu nước, cổ vũ tinh
thần dân tộc.

b. Hoạt động của Phan Châu Trinh
Phan Châu Trinh (1872 – 1926) sinh tại làng Tây Lộc, huyện
Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Lộc, huyện Phú
Ninh), tỉnh Quảng Nam.
1899: Ông học giỏi, năm 27 tuổi, được tuyển vào trường
tỉnh và học chung với Trần Quý Cáp, Huỳnh Thúc Kháng,
Nguyễn Đình Hiến, Phan Quang và Phạm Liệu.
1900: Phan Châu Trinh đỗ cử nhân thứ ba ở trường Thừa
Thiên.
Năm 1906, Phan Châu Trinh sang Nhật gặp Phan Bội Châu,
nhưng hai người có ý kiến bất đồng về phương pháp đấu
tranh cứu nước. Phan Bội Châu chủ trương đấu tranh ôn hòa
và công khai, còn Phan Châu Trinh thì phong trào chống
thuế dấy lên ở Trung Kì (1908). Sau ra từ ông sang Pháp và
có mối quan hệ mật thiết với Nguyễn Ái Quốc từ những năm
1917-1923, năm 1926 ông bệnh nặng và mất tại Sài Gòn.

Dựa vào kiến thức trong SGK
trang 93: trình bày
Chủ trương cứu nước:
Thời gian – Địa điểm:
Hình thức:
Kết quả:

Tóm tắt hoạt động yêu nước của Phan Châu Trinh

Chủ trương cứu
nước

Cải cách dân chủ

Năm 1906, Phan Châu Trinh và nhóm sĩ phu tiến bộ mở cuộc
Thời gian - địa điểm vận động Duy tân ở Quảng Nam.
Hình thức

Lập trường học mới, tuyên truyền, đả phá các hủ tục lạc hậu.

Kết quả

- Bị đàn áp, ông bị đày ải ra Côn Đảo, năm 1911 Phan Châu
Trinh sang Pháp.

Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn đã thể
hiện khí phách hiên ngang bất
khuất của người chiến sĩ cách mạng
trong cảnh tù đày, viết theo thể thất
ngôn bát cú Đường luật, mang
tính hàm nghĩa sâu sắc:
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.

Về lễ tang cụ Phan Châu Trinh - một sự thức
tỉnh trong toàn quốc
Đúng 6 giờ sáng 4-4-1926, có khoảng 60.000100.000 người tụ tập hai bên đường Pellerin, đi
nối theo suốt đám tang. Suốt lộ trình đám tang đi
qua, từ chợ Bến Thành tới Tân Sơn Nhứt, hai bên
đường có nhiều quán nước dựng lên do dân
chúng tự động, bưng nước giải khát cho người
đưa đám.
Từ Bắc tới Nam, có ít nhứt 40 tỉnh và địa
phương đã tổ chức lễ tang và gởi ai điếu, cầu
nguyện đến ban tổ chức ở Sài Gòn.
Tại Phnom Penh, các Việt kiều cũng đã tổ chức
lễ truy điệu cụ Phan một cách trọng thể. Ngoài
ra, học sinh các trường lớn ở Quy Nhơn, Mỹ
Tho, Vinh, Hà Nội... đều có công khai hoặc lén
lút tổ chức lễ tang vì nhà cầm quyền ngăn cấm

Em có đồng ý với quan
điểm “Chi bằng học” như
là con đường ưu tiên để
giành lấy độc lập tự do của
dân tộc vào đầu thế kỉ XX
không? Vì sao? Em rút ra
được điều gì qua quan
điểm trên để áp dụng trong
cuộc sống?

- Nhiệm vụ: Đánh đổ phong kiến, thực hiện cải cách
xã hội “Khai thông dân trí, mở mang dân quyền”
- Con đường CM: Cải cách
- Hoạt động tiêu biểu: Lập hội buôn, mở trường học, diễn
thuyết, cổ vũ mở mang công thương nghiệp...
- Hạn chế: Chưa có đường lối CM đúng đắn, chống Pháp
bằng cách hô hào Duy tân cải cách, xu hướng bắt tay với
Pháp.
* Ý nghĩa: Cổ vũ tinh thần học tập tự cường. Giáo dục tư
tưởng chống các hủ tục phong kiến

3. Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành

Thảo luận theo cặp (5 phút)
Hãy lập tiểu sử của Nguyễn Tất Thành (hs sang tạo
bằng nhiều hình thức khác nhau như tạo Fanpage
theo dạng thông tin cá nhân trên các mạng xã hội:
zalo, Facebook, lập sơ đồ tư duy bằng hình ảnh…)

Nguyễn Tất Thành tên thật là Nguyễn Sinh
Cung sinh ngày 19/5/1890, tại xã Kim Liên,
huyện Nam Đàn, Tỉnh Nghệ An.

Thân mẫu là bà Hoàng Thị Loan

Thân phụ là cụ phó bảng Nguyễn
Sinh Sắc.

Người có chị gái ruột là cụ Nguyễn Thị
Thanh và anh trai ruột Cụ Nguyễn Sinh
Khiêm.

Trò chơi tiếp sức
Luật chơi: chia làm 2 đội (mỗi đội sẽ cử 5 thành viên –
trong vòng 10 phút đọc kỹ và phân công nhiệm vụ cho các
thành viên)
Đọc thông tin trong sách giáo khoa và chơi trò chơi tiếp
sức để đưa các gợi ý theo đúng trình tự hoạt động cứu
nước của Nguyễn Tất Thành?

Hoạt động của Nguyễn Tất Thành

Số thứ tự

1911-1917, bôn ba qua nhiều nước, nhiều Châu lục nên

 3

thấy được bản chất của đế quốc.
1908, Nguyễn Tất Thành tham gia các cuộc biểu tình, bắt
đầu cuộc đấu tranh yêu nước.
5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng, ra đi
tìm đường cứu nước.
1917, trở lại Pháp, tiếp tục học tập và rèn luyện trong
cuộc đấu tranh của phong trào công nhân Pháp và tiếp
nhận ảnh hưởng của cuộc Cách mạng tháng Mười Nga.

 1
 2
 4

Những hoạt động yêu nước của Nguyễn Tất Thành
Nguyễn Tất Thành
tham gia các cuộc
biểu tình, bắt đầu
cuộc đấu tranh yêu
nước.
1908

Bôn ba qua nhiều
nước, nhiều Châu
lục nên thấy được
bản chất của đế
quốc.
5/6/1911

Nguyễn Tất Thành
rời bến cảng Nhà
Rồng, ra đi tìm
đường cứu nước.

19111917

1917
Người trở lại Pháp,
tiếp tục học tập và rèn
luyện, tiếp nhận ảnh
hưởng của cuộc Cách
mạng tháng Mười Nga

BẾN CẢNG NHÀ RỒNG THỜI THUỘC PHÁP