CHỦ ĐỀ 9: LIPID – CARBOHYDRATE PROTEIN - POLYMER

BÀI 26: LIPID VÀ CHẤT BÉO
(2 tiết)

1. KHÁI NIỆM VỀ LIPID – CHẤT BÉO
a. Khái niệm về lipid

LIPID
Khái niệm
Lipid là một số hợp
chất hữu cơ có trong
tế bào sống gồm:
chất béo, sáp,…

Tính chất vật lí:
Không tan trong nước,
tan được trong một số
dung môi hữu cơ
(xăng, chloroform…)

Một số thực phẩm cung cấp lipid cho con người

Dầu
thực vật

Đậu phộng

Vừng (mè)

Bơ

Mỡ lợn

Dừa

Dầu ô liu

b. Khái niệm về chất béo
CTCT của glycerol:
CH2

CH

CH2

OH

OH

OH

Viết gọn: C3H5(OH)3

-Các acid béo là acid hữu cơ có công thức chung là:
R-COOH trong đó R- có thể là: C17H35- ; C17H33- ; C15H31- v.v….

b. Khái niệm về chất béo
- Chất béo là triester của glycerol – C3H5(OH)3 với các
acid béo - RCOOH.
- Chất béo đơn giản có công thức chung: (RCOO)3C3H5

Một số chất béo thường gặp
CT của acid béo
C17H35COOH

CT ester của chất béo
(C17H35COO)3C3H5

(Stearic acid)

C17H33COOH
(Oleic acid)

C17H31COOH
(Linoleic acid)

C15H31COOH
(Palmitic acid)

(C17H33COO)3C3H5
(tristearin
(triolein
– lỏng) –
(C17H31rắn)
COO)3C3H5
(trilinolein – lỏng)
(C15H31COO)3C3H5
(tripanmitin – rắn)

2. Tính chất của chất béo
a. Tính chất vật lí:
Chất béo có tính chất vật lí
quan trọng nào?

2. Tính chất của chất béo
a. Tính chất vật lí:
- Ở điều kiện thường, chất béo có thể ở thể rắn (mỡ động vật,
bơ) hoặc thể lỏng (dầu thực vật)
- Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước, tan được trong
xăng, chloroform…

2. Tính chất của chất béo
a. Tính chất vật lí:
- Ở điều kiện thường, chất
béo có thể ở thể rắn (mỡ động
vật, bơ) hoặc thể lỏng (dầu
thực vật)
- Chất béo nhẹ hơn nước,
không tan trong nước, tan
được trong xăng, dầu hỏa…

BT: Hãy chọn những phương
pháp có thể làm sạch vết dầu
ăn dính vào quần áo.
a. Giặt bằng nước.
b. Giặt bằng xà phòng.
c. Tẩy bằng cồn 960.
d. Tẩy bằng giấm.
e. Tẩy bằng xăng.
Giải thích sự lựa chọn đó ?

2. Tính chất của chất béo
b. Tính chất hóa học:
- Khi đun nóng chất béo với dung dịch kiềm (NaOH,
KOH) thu được glycerol và hỗn hợp muối của acid béo.
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH

t0

3RCOONa + C3H5(OH)3

- Phản ứng trên được gọi là phản ứng xà phòng hóa.

BT trang 115
?

(C15H31COO)3C3H5 + 3 NaOH

t0

C
3H?
5(OH)3 + 3 C15H31?COONa
…………….
…………….
?

?

?

3. Vai trò của lipid
- Lipid cung cấp và tích lũy năng lượng cho cơ thể, tham
gia vào cấu tạo màng tế bào.

4. Ứng dụng của chất béo
Chống béo
Năng lượng
(kJ/g)
Chất
40
béo

Năng vận động

Ăn uống điều độ
Xà phòng

20

Chất
đạm
Lạc
19

Glixerol( glixerin)

phì

38

Chất
Gà chiên
bột
17

Biểu đồ so sánh năng lượng
toả ra khi oxy hoá thức ăn
Dầu thực vật

Dừa

4. Ứng dụng của chất béo
- Chất béo được dùng để chế biến một số thực phẩm, điều chế xà
phòng và glycerol.
- Cần ăn đủ lượng chất béo, kết hợp vận động (thể dục, thể thao) một
cách phù hợp để tránh béo phì.

BT: Theo khuyến nghị, trong độ tuổi từ 15 đến 19, nhu
cầu chất béo hằng ngày đối với nam là 63 – 94 gam, đối
với nữ là 53 – 79 gam. Hãy tính tổng
? lượng chất béo cần
thiết cho bản thân trong một tháng (30 ngày).

?
?

?

VÒNG QUAY MAY MẮN

7

8

4

7

2

9

9

5

10

3

7

1

8

QUAY

Câu 1: Chất béo có công thức tổng quát là

A. (R)3COOC3H5

B. R(COOC3H5)3

C. (RCOO)3C3H5

D. RCOO(C3H5)3
QUAY VỀ

Câu 2: Trong số các loại hạt ngô, đậu xanh, lạc (đậu phộng),
gạo, loại chứa nhiều chất béo nhất là

A. Ngô

B. Gạo

C. Đậu xanh

D. Lạc (đậu phộng)

QUAY VỀ

Câu 3: Lipid tan được trong:

A. xăng, chloroform, benzene

B. dung dịch muối ăn và dầu hoả

C. nước và xăng

D. nước và benzene

QUAY VỀ

Câu 4: Lipid là hợp chất hữu cơ

A. có trong động vật và
không có trong thực vật.

B. có trong thực vật và
không có trong động vật.

C. có trong động vật và
thực vật.

D. không có trong động
vật, thực vật.
QUAY VỀ

Câu 5: Khi cho dầu ăn vào ống nghiệm đựng nước và ống
nghiệm đựng xăng, các hiện tượng quan sát được sẽ là:
A. Dầu ăn nổi trên mặt nước và
trên mặt xăng.

B. Dầu ăn nổi trên mặt nước và
tan trong xăng

C. Dầu ăn tan trong nước và tan
trong xăng.

D. Dầu ăn chìm xuống phía
dưới nước và tan trong xăng

QUAY VỀ

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
 Học bài
 Nghiên cứu cách làm xà phòng từ chất béo
có sẵn ở nhà.
 Xem trước bài 27

-

Bài học chúng ta đến đây kết
thúc, mời các em nghĩ!!!