BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
GIÁO VIÊN: PHẠM HỮU ĐỨC

CHỦ ĐỀ 9: LIPID – CARBOHYDRATE PROTEIN - POLYMER
BÀI 28: TINH BỘT VÀ CELLULOSE

BÀI 28: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
I. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN, TÍNH CHẤT VẬT LÍ

1. Liệt kê một số sản phẩm nông nghiệp có chứa tinh bột.

BÀI 28: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
1. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN, TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Hãy cho biết một số loại lương
thực dùng để bổ sung tinh bột
cho con người. (SGK tr 112)

2. Hãy kể tên một số loại thực vật có
chứa nhiều cellulose. (tr 122 SGK)

3. Hãy nêu nhận xét về trạng thái, màu sắc, khả năng tan
trong nước của tinh bột và cellulose. (tr 122 sgk)

Trạng thái màu sắc của tinh bột
và cellulose

- Trạng thái: rắn
- Màu sắc: trắng

- Nấu bột sắn dây: ban đầu cho bột sắn
dây (thành phần chính là tinh bột) vào
nước, khuấy đều thấy không tan nhưng
khi đun nóng ta thấy tạo thành hỗn hợp
dung dịch keo.

- Luộc rau (thành phần chính là cellulose) thì ta thấy sau khi luộc rau vẫn
còn nguyên hình dạng.

Chọn thông tin đúng cho tinh bột hay
cellulose, điền dấu (√) để hoàn thành
bảng theo mẫu sau:

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
1. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN, TÍNH CHẤT VẬT LÍ

• Trong tự nhiên, tinh bột có nhiều trong các loại gạo, khoai, ngũ
cốc và một số loại quả xanh, ... cellulose có nhiều trong bông vải,
gỗ, tre,…
• Tinh bột là chất rắn, dạng bột vô định hình, màu trắng, không
tan trong nước lạnh, tan một phần trong nước nóng thành hồ tinh
bột.
• Cellulose là chất rắn, màu trắng, dạng sợi, không tan trong
nước.

2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
a. Cấu tạo phân tử của tinh bột và cellulose

4. Hãy cho nhận xét về khối lượng phân
tử của tinh bột và cellulose.

2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
a. Cấu tạo phân tử của tinh bột và cellulose
* Tinh bột và cellulose có phân tử khối rất lớn .
*Tinh bột và cellulose được tạo thành do nhiều nhóm
– C6H10O5 - liên kết lại với nhau .
.....– C6H10O5 – C6H10O5 – C6H10O5 –.....
Viết gọn

( – C6H10O5 – )n
Nhóm – C6H10O5 – : mắt xích phân tử
n : số mắt xích
+ n  1 200 – 6 000: tinh bột
+ n  10 000 – 14 000: cellulose

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE

Cellulose và tinh bột đều có phân tử khối rất lớn, nhưng phân
tử khối của xenlulozơ lớn hơn nhiều so với tinh bột .

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
b. Phản ứng màu của tinh bột với iodine

Hiện tượng: dung dịch có màu tím xanh xuất hiện.

Lát khoai tây hoặc lát chuối xanh có chứa tinh bột nên khi nhỏ một giọt
dung dịch iodine sẽ xuất hiện màu xanh tím.

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
b. Phản ứng màu của tinh bột với iodine
- Ở nhiệt độ thường, hồ tinh bột tác dụng với iodine tạo ra hợp chất có màu xanh
tím => iodine là thuốc thử để nhận biết tinh bột và ngược lại.

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
c. Phản ứng thủy phân

BÀI 27: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
2. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
c. Phản ứng thủy phân
- Tinh bột và cellulose đều tham gia phản ứng thủy phân khi có acid (đun nóng)
hoặc nhờ tác dụng của enzyme tạo ra glucose.
(C6H10O5)n +

nH2O

Acid/ t0
hoặc
enzymer

nC6H12O6

BÀI 28: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
3. ỨNG DỤNG CỦA TINH BỘT VÀ CELLULOSE – SỰ TẠO THÀNH TINH
BỘT, CELLULOSE VÀ VAI TRÒ CỦA CHÚNG TRONG CÂY XANH
a. Ứng dụng

b. Sự tạo thành tinh bột, cellulose trong cây xanh
và vai trò của chúng
8. Theo em, quá trình quang hợp có vai trò quan trọng như
thế nào?

BÀI 28: TINH BỘT VÀ CELLULOSE
3. ỨNG DỤNG CỦA TINH BỘT VÀ CELLULOSE – SỰ TẠO THÀNH TINH
BỘT, CELLULOSE VÀ VAI TRÒ CỦA CHÚNG TRONG CÂY XANH
Tinh bột và cellulose có vai trò quan trọng trong đời sống và sản xuất:
• Tinh bột được tạo ra trong quá trình quang hợp của cây xanh. Quá trình
quang hợp giúp cân bằng hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen trong
không khí.
• Cellulose tạo nên thành tế bào của thực vật, tạo nên bộ khung của thực
vật.

Bài 1: Khối lượng phân tử của
A. tinh bột và cellulose bằng nhau.
B. tinh bột nhỏ hơn nhiều so với cellulose.
C. tinh bột và cellulose gần bằng nhau.
D. cellulose nhỏ hơn nhiều so với tinh bột.
Bài 2: Chọn câu đúng trong các câu sau.
A. Tinh bột và cellulose có nhiều trong các loại hạt, củ, quả.
B. Tinh bột có nhiều trong rễ, thân, cành; cellulose có nhiều trong hạt, củ, quả.
C. Tinh bột và cellulose có nhiều trong rễ, thân, cành.
D. Cellulose có nhiều trong rễ, thân, cành; tinh bột có nhiều trong hạt, củ, quả.
Bài 3: Khi cho tinh bột và cellulose vào nước nóng:
A. Tinh bột và cellulose đều tan.
B. Tinh bột tan hoàn toàn còn cellulose không tan.
C. Tinh bột tan một phần còn cellulose không tan.
D. Tinh bột không tan còn cellulose tan một phần.

Bài 4: Chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trong các câu sau đây.
....(1)...... có nhiều trong củ, quả, hạt và là thức ăn quan trọng của người và nhiều
loài động vật. ......(2)...... có nhiều trong thân, cành của thực vật và là nguyên liệu
sản xuất của nhiều ngành công nghiệp. Có một số động vật như trâu, bò, dê,... có
khả năng tiêu hoá được ......(3)......
Bài 5: Chất A tan tốt trong nước, chất B không tan trong nước lạnh nhưng tan một
phần trong nước nóng, chất D không tan cả trong nước lạnh và khi đun nóng. Khi
đun nóng A, B, D trong dung dịch acid H2SO4 đều tạo ra chất X. Chất X có phản
ứng tráng bạc. Các chất A, B, D, X đều được tạo thành trong quá trình quang hợp
của cây. Chất A có nhiều trong cây mía, thốt nốt. Xác định các chất A, B, D, X.

Bài 6: Cho 10 mL dung dịch hồ tinh bột loãng vào cốc, thêm tiếp 2 mL dung dịch
H2SO4 20% vào rồi đun sôi dung dịch trong cốc khoảng 5 phút sau đó để nguội.
Nhỏ từ từ từng giọt dung dịch NaOH 10% vào cốc và khuấy đều đến khi dung dịch
trong cốc không làm đổi màu quỳ tím thì dừng lại.
a) Viết các phương trình hoá học của các phản ứng xảy ra trong quá trình trên.
b) Mô tả các hiện tượng xảy ra khi cho dung dịch thu được ở trên
• tác dụng với dung dịch iodine.
• tác dụng với AgNO3 trong dung dịch NH3.
Bài 7: Hoàn thành các phương trình hoá học theo sơ đồ chuyển hoá sau:
Carbon dioxide → Tinh bột → Glucose → Ethylic alcohol → Carbon dioxide
Cellulose
Bài 8: a) Cellulose được tạo ra trong quá trình quang hợp của cây xanh. Tính lượng
CO2 và H2O đã được cây xanh chuyển hoá thành 1 tấn cellulose.
b) Giả sử mỗi cây xanh có chứa trung bình 1 tấn cellulose thì 1 000 000 cây xanh đã