CHÀO CÁC EM
HỌC SINH
LỚP 10

Trong tiết học về sự
sống, một bạn nói rằng: “
Một chiếc xe và một con
sư tử đều có quá trình
chuyển hóa vật chất và
năng lượng, có khả năng
di chuyển nên cả hai đều
được gọi là vật sống”
Em có đồng ý với ý kiến
đó không? Em sẽ chứng
minh cho ý kiến của mình
như thế nào?

Sinh vật

Vật vô sinh

Chuyển hóa vật
chất
và năng lượng
Sinh trưởng
và phát triển
Sinh sản
Cảm ứng

Ví dụ

Con mèo, con Cái bàn, cái
gà, con cá…
ghế,
Cây bàng, cây

quyển

Các đặc điểm cơ bản của thế giới sống

ổi
đ
o
a
r
T
t
â
h
c

Sinh
trưởng

Cảm
ứng

Sin
h
sản

u
ề
i
đ
ự
T
h
n
ỉ
ch

BÀI 3:

CÁC CẤP ĐỘ TỔ
CHỨC CỦA THẾ GIỚI
SỐNG

I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
1. Khái niệm cấp độ tổ chức sống

Cơ quan

Mô

Phân tử
Quần sống sẽ gồm
Theo em, thế giới
Sinh
thể
có những cấp độ tổ chức quyển
nào?

Nguyên
tử

Tế bào

Cơ thể

Bào
quan

Quần xã – Hệ
sinh thái

I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
1. Khái niệm cấp độ tổ chức sống
Cấp độ tổ chức là các đơn vị cấu tạo nên
thế giới sống.
Cấp độ
sống là các
Cấptổđộchức
tổ chức
đơn vị
có với
cáccấp
biểu
khác
độ hiện đặc
trưng tổcủa
chứcsự
sốngsống như
cấp
độ
tổ
chuyểnVậy
hóa
vật
chất,
như thế nào? sinh sản,
chức là gì?
cảm ứng,…

I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
1.Khái niệm cấp tổ chức sống
- Các đơn vị cấu tạo nên thế giới sống
gọi là cấp độ tổ chức của thế giới sống.
- Các cấp độ tổ chức sống thể hiện các
đặc trưng sống cơ bản như chuyển hóa
vật chất và năng lượng, sinh trưởng và
phát triển, sinh sản, cảm ứng,…

I. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
2. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống

Cơ quan

Mô

Phân tử

Quần
Em hãy sắp xếp
các cấp độ
tổ
Sinh
thể
chức của thế giới sống sauquyển
đây
theo thứ tự từ thấp đến cao.

Nguyên
tử

Cơ thể

Bào
quan

Quần xã
– Hệ

Hệ cơ
quan

Tế bào

Phân tử

Bào
quan

Cơ quan
Tế bào

Nguyên
tử

Sinh
quyển

Mô

Quần
thể
Quần xã – Hệ
sinh thái

Hệ cơ quan

Cơ thể

Các cấp độ cơ bản của tổ chức sống bao gồm những
cấp nào ?

Các cấp độ cơ bản của tổ chức sống

Nguyên tử: Là sự
tương tác giữa hạt
nhân (proton) với
các
điện
tử
(electron)

Phân tử: Tập hợp các
nguyên tử liên kết với nhau
bởi các liên kết mạnh

Bào quan: Tập hợp các phân tử và
các đại phân tử, được bao bọc bởi
màng sinh học

Tế bào: Tập hợp của nhiều bào quan. Tế
bào là cấp tổ chức nhỏ nhất của sự sống.
Cơ thể sinh vật được cấu tạo từ 1 hay
nhiều tế bào

Mô thần kinh
Tiêu bản mô cơ tim

Mô: là tập hợp các tế bào
giống nhau cùng thực hiện
một chức năng nhất định.

Cơ quan: tập
hợp của nhiều
mô khác nhau.

Hệ cơ quan: tập hợp của
nhiều cơ quan khác
nhau cùng thực hiện một
chức năng nhất định.

Cơ thể: được cấu tạo từ các cơ quan và hệ
cơ quan.

Quần thể: Tập hợp các cá thể của cùng 1 loài, cùng
sinh sống trong 1 khoảng không gian xác định, vào
1 thời gian nhất đinh, có khả năng sinh sản và tạo
thành những thế hệ mới.

Quần xã: là 1 tập hợp các quần thể sinh vật
thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống
trong 1 không gian và thời gian nhất định .

Hệ sinh thái: bao gồm quần xã sinh vật và sinh
cảnh (môi trường vô sinh của quần xã)

Sinh quyển: tập hợp tất cả
các hệ sinh thái trên Trái
Đất và sinh cảnh của chúng,
là cấp tổ chức cao nhất và
lớn nhất của sự sống

2. Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
- Các cấp độ tổ chức của thế giới sống
từ thấp đến cao là: Phân tử → bào quan
→ tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ
quan → cơ thể → quần thể → quần xã hệ sinh thái → sinh quyển.
- Các cấp tổ chức sống cơ bản: tế bào,
cơ thể, quần thể, quần xã – hệ sinh thái.

3. Mối quan hệ giữa các cấp độ tổ chức sống
Các cấp độ tổ chức
sống có mối quan hệ
với nhau như thế nào?

3. Mối quan hệ giữa các cấp độ tổ chức
sống
Các cấp độ tổ chức sống có mối quan hệ
chặt chẽ:
-  Về cấu trúc: Cấp độ tổ chức nhỏ hơn sẽ
làm nền tảng để hình thành cấp độ tổ chức
cao hơn.
-  Về chức năng: Các cấp độ tổ chức hoạt
động luôn thống nhất với nhau để duy trì
các hoạt động sống.

II. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC CẤP
ĐỘ TỔ CHỨC SỐNG
Tổ chức
theo nguyên
tắc thứ bậc
Hệ thống
mở và tự
điều chỉnh
Thế giới
sống liên
tục tiến hóa

II. Đặc điểm chung của các cấp độ tổ chức sống
1. Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc

1. Tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc

- Tổ chức sống cấp dưới sẽ
làm cơ sở để hình thành nên
tổ chức cấp trên.
- Tổ chức sống cấp trên có
đặc điểm của tổ chức sống
cấp dưới và thêm các đặc tính
nổi trội.

II. Đặc điểm chung của các cấp độ tổ chức sống

2. Hệ thống mở và tự điều chỉnh

2. Hệ thống mở và tự điều chỉnh
- Các cấp độ tổ chức sống luôn trao đổi vật chất
với môi trường và xu hướng tự điều chỉnh ở mức
cân bằng.
- Quá trình trao đổi chất tạo nên mối quan hệ gắn
kết giữa sinh vật và môi trường: sinh vật không
chỉ chịu tác động của môi trường mà còn góp
phần làm thay đổi môi trường.
- Các cấp độ tổ chức sống có cơ chế tự điều chỉnh
nhằm đảm bảo duy trì và điều hoà các hoạt động
sống trong hệ thống để tồn tại và phát triển.

3. Thế giới sống liên tục tiến hóa

3. Thế giới sống liên tục tiến hoá
AND
mang
thông tin di
truyền
qua
các thế hệ
nên sự sống
cứ được tiếp
diễn liên tục.

3. Thế giới sống liên tục tiến hóa
- Sự sống được tiếp nối từ thế hệ này
sang thế hệ khác nhờ quá trình sinh
sản. Trong đó:
+ Quá trình nhân đôi DNA giúp các
đặc tính được ổn định và kế thừa
qua các thế hệ.
+ Các cơ chế phát sinh biến dị (đột
biến gene, đột biến nhiễm sắc thể)
luôn diễn ra, giúp tạo ra các sự đa
dạng về mặt di truyền.

- Ngoài ra, môi trường
sống thay đổi buộc sinh vật
phải có sự thích nghi để
tồn tại ( diễn ra quá trình
chọn lọc tự nhiên)
Kết luận: Các loài sinh vật
luôn tiến hóa để thích nghi
và tạo ra thế giới sống vô

LUYỆN TẬP

Câu 1. Có các cấp độ tổ chức cơ bản của thế giới
sống là?
(1) Cơ thể (2) tế bào (3) quần thể
(4) quần xã
(5) hệ sinh thái
Các cấp độ tổ chức sống trên được sắp xếp theo
đúng nguyên tắc thứ bậc là:
A. 2 → 1 → 3 → 4 → 5

B. 2 → 1 → 3 → 4 → 5

C. 2 → 1 → 3 → 4 → 5

D. 2 → 1 → 3 → 4 → 5

LUYỆN TẬP

Câu 2. “Tổ chức sống cấp thấp hơn làm nền tảng
để xây dựng nên tổ chức sống cấp cao hơn” giải
thích cho nguyên tắc nào của thế giới sống?
A. Nguyên tắc thứ bậc.
B. Nguyên tắc mở.
C. Nguyên tắc tự điều chỉnh.
D. Nguyên tắc bổ sung.

LUYỆN TẬP

Câu 3. Đơn vị tổ chức cơ sở của mọi sinh vật
là :
A. Các đại phân tử
B. Tế bào
C. Mô
D. Cơ quan

LUYỆN TẬP

Câu 4. Tất cả các tổ chức sống đều là hệ mở. Tại
sao? 
A. Vì thường xuyên trao đổi chất với môi trường 
B. Vì thường xuyên có khả năng tự điều chỉnh
C. Vì thường xuyên biến đổi và liên tục biến hóa
D. Vì có khả năng sinh sản, cảm ứng và vận động

VẬN DỤNG