VIRUS

GÂY BỆNH
BÀI 32

NỘI DUNG BÀI HỌC
01cách phòng chống bệnh do
Phương thức lây truyền và
virus gây ra
1. Các phương thức lây truyền bệnh do virus ở người, động vật và thực vật
2. Cách phòng chống bệnh do virus ở người, động vật và thực vật
3. Các biến thể của virus

Dự án điều tra một số bệnh
02 do virus gây ra tại địa
phương

YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Trình bày được phương thức lây truyền
một số bệnh do virus ở người, thực vật và
động vật (HIV, cúm, sởi,…) và cách phòng
chống.
- Giải thích được các bệnh do virus thường
lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể
- Thực hiện được dự án hoặc đề tài điều
tra một số bệnh do virus gây ra và tuyên

0
1

Phương thức lây
truyền và cách
phòng chống bệnh
do virus gây ra

CÁC PHƯƠNG THỨC LAN TRUYỀN

Phương thức truyền ngang (từ cá thể này sang cá
+
Đối
với người và động vật: Virus lây lan qua đường hô hấp
thể
khác)

(giọt tiết); Virus lây lan qua đường tiêu hóa (phân, nước tiểu…);
Virus lây lan qua tiếp xúc trực tiếp (đường tình dục, đường máu,
vếtĐối
cắn…)
+
với thực vật: vách cellulose ngăn virus lây nhiễm như ở
động vật, vì vậy virus chỉ lây nhiễm qua đường vết thương (vết
côn trùng cắn, vết cắt nông cụ…)

Phương thức truyền dọc (từ cơ thể mẹ sang cơ thể
+
Đối với người và động vật: lây truyền từ mẹ sang con qua
con)

nhau thai, nhiễm qua sinh nở hoặc qua sữa mẹ (HIV, Zika, bệnh
sởi, dịch tả lợn Châu Phi…)
+ Đối với thực vật: lây truyền qua phấn hoa (bệnh vàng lá cà
chua), qua hạt giống (khảm thuốc lá), qua nhân giống vô tính để
truyền sang cho thế hệ sau

PHÒNG CHỐNG BỆNH DO VIRUS Ở NGƯỜI
+ Biện pháp chung: chăm sóc sức khỏe bản
thân, tăng cường sức đề kháng, kiểm tra sức khỏe
định kì, tiêm vaccine đầy đủ theo quy định, giữ gìn
vệ sinh cá nhân, nơi ở sạch sẽ,…
+ Biện pháp riêng:
Đối với virus lây truyền qua đường hô hấp (SARSCoV-2, virus gây bệnh cúm, sởi,…): đeo khẩu trang thường
xuyên nơi công cộng, nơi tập trung đông người,…; Rửa tay
thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn
tay, giữ vệ sinh nhà cửa và các vật dụng sạch sẽ; Giữa
khoảng cách khi tiếp xúc với người khác; Thực hiện khai

PHÒNG CHỐNG BỆNH DO VIRUS Ở NGƯỜI

Đối với virus lây truyền qua đường tiêu hóa (virus
Rota, virus viêm gan A, B, C…): thực hiện ăn uống hợp vệ
sinh; Không dung chung bát, đũa, li uống nước,… với người
khác;…
Đối với virus lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp qua
đường tình dục, máu, dùng chung các đồ vật hằng
ngày (HIV, virus Zika, virus gây viêm não Nhật Bản, SARSCoV-2,…): sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội; tiệt
trùng các dụng cụ y tế, không dùng chung bơm, kim tiêm;
tránh tiếp xúc với các động vật truyền bệnh; khử trùng các
đồng dùng hằng ngày…
Đối với virus lây truyền theo con đường từ mẹ sang

PHÒNG CHỐNG BỆNH DO VIRUS Ở ĐỘNG
VẬT

Thực hiện các biện pháp sau
+ Tìm hiểu triệu chứng gây bệnh và cơ chế lây truyền của
từng loại virus để kịp thời phát hiện và xử lí.
+ Cách li cá thể nhiễm bệnh khỏi đàn gia súc, gia cầm.
+ Không sử dụng các động vật đã bị nhiễm virus, cần chôn
lấp động vật chết do virus đúng quy trình.
+ Vệ sinh chuồng, trại, ao nuôi sạch; xử lí ao, hồ trước khi
nuôi thủy sản
+ Chủ động tiêm vaccine phòng bệnh cho vật nuôi theo
quy định
+ Chọn, tạo con giống khỏe mạnh để chăn nuôi gia súc,
gia cầm, thủy sản,…

PHÒNG CHỐNG BỆNH DO VIRUS Ở THỰC VẬT

Thực hiện các biện pháp sau
+ Tìm hiểu triệu chứng gây bệnh và cơ chế
lây truyền của từng loại virus để kịp thời
phát hiện và xử lí.
+ Loại bỏ các cá thể nhiễm bệnh khỏi quần
thể.
+ Phòng tránh, xử lí côn trùng gây hại, hạn
chế các vết cắn của côn trùng lên cây.
+ Xử lí đồng ruộng trước khi gieo trồng

CÁC BIẾN THỂ CỦA VIRUS

- Trong quá trình lây nhiễm, sau nhiều lần nhân lên trong
tế bào vật chủ, bộ gene của virus có thể bị đột biến và
thay đổi so với bộ gene ban đầu, tạo ra các biến thể
mới. Nguyên nhân là do: trong quá trình sao chép
virus RNA không có khả năng tự sửa chữa như ở virus
DNA, do đó chúng có khả năng tạo ra nhiều biến thể
hơn.
- Một số đột biến có thể gây ảnh hưởng đến đặc tính
sinh học của virus như: tăng khả năng lây nhiễm, tăng
khả năng xâm nhập=>tăng khả năng lẫn tránh khỏi hệ
miễn dịch nhờ kháng nguyên bề mặt virus đã thay đổi
- Khi biến thể mới nhiễm vào cơ thể, cơ thể chưa sẵn

0
2

Dự án điều tra
một số bệnh do
virus gây ra tại
địa phương