CHÀO MỪNG CÁC
BẠN ĐẾN VỚI BUỔI
HỌC

• Xem video

KHỞI ĐỘNG

Những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến sinh sản của cá?

BÀI 38:
CÁC YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN SINH SẢN
VÀ ĐIỀU HOÀ, ĐIỀU
KHIỂN SINH SẢN Ở
Ngô Trần Kim Ngân
SINH VẬT

NỘI DUNG
I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều hoà,
điều khiển sinh sản ở sinh vật
II. Vận dụng những hiểu biết về sinh sản hữu tính trong
thực tiễn

Bài 38. Các số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản
và điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật
I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh sản và điều hoà, điều khiển
sinh sản ở sinh vật:

1. Một số yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật
- GV tổ chức cho HS hoạt động, thông qua kỹ thuật phòng tranh (4 bức tranh ứng
với 4 đoạn thông tin trong SGK trang 175) yêu cầu HS nhận biết các yếu tố môi
trường ảnh hưởng đến sự sinh sản của sinh vật. Sau đó, GV gợi ý và định hướng
cho HS thảo luận câu hỏi trong SGK để trả lời câu hỏi H1.
H1: Đọc đoạn thông tin và quan sát Hình 38.1, hãy nêu một số yếu tố ảnh hưởng
đến sinh sản của sinh vật.

Tranh 1

Chuột nhắt trắng (Mus musculus) nuôi trong
phòng thí nghiệm sinh sản mạnh ở nhiệt độ
18oC; khi nhiệt độ tăng quá 30oC, mức sinh
sản giảm xuống thậm chí dừng hẳn lại.

Nhiệt độ quá thấp hạt phấn kém nảy mầm,
ống phấn không sinh trưởng; nhiệt độ quá
cao thì sự nảy mầm và sinh trưởng của ống
phấn không bình thường.

Tranh 2

Độ ẩm quá thấp hạt phấn không nảy mầm, độ ẩm quá cao hạt phấn bị trôi

Tranh 3

Đối với cây thụ phấn nhờ gió, tốc độ gió vừa phải thuận lợi cho thụ
phấn; gió to hạt phấn bị bay mất.

Tranh 4

Ở cóc, mùa sinh sản vào khoảng tháng 4 hằng năm. Sau sinh sản, khối lượng
hai buồng trứng ở cóc giảm. Sau tháng 4, nếu nguồn thức ăn dồi dào, khối
lượng buồng trứng tăng, cóc có thể đẻ tiếp lứa thứ hai trong năm.

1. Đọc đoạn thông tin ở các bức tranh, hãy nêu
một số yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sinh
sản của sinh vật?
2. Yếu tố bên trong nào đã tác động đến sinh sản
ở sinh vật?

 1. Một số yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sinh sản ở sinh vật
- Yếu tố bên ngoài (môi trường): nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, gió,
thức ăn,…
- Yếu tố bên trong: hormone, loài.

2. Yếu tố điều hòa sinh sản ở sinh vật
- Tìm hiểu thông tin SGK Tr 176. Em hãy nêu một số yếu tố điều
hoà, điều khiến sinh sản ở sinh vật?
Một số yếu tố điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật:
- Hormone điều hoà sinh sản: 
Ở thực vật: hormone kích thích sự nở hoa.
Ở động vật: hormone điều khiển sự phát sinh giao tử đực và giao
tử cái.
- Loài: độ tuổi sinh sản, mùa vụ sinh sản, trung bình số con trong
một lứa đẻ.

 2. Yếu tố điều hòa sinh sản ở sinh vật
- Hormone là yếu tố điều hoà sinh sản ở sinh vật, cụ thể hormone
điều hoà sinh sự phát sinh giao tử đực và giao tử cái.

3. Yếu tố điều khiển sinh sản ở sinh vật

Quan sát Hình 38.1, hãy cho biết con người đã điều hoà, điều khiển sinh sản
ở sinh vật như thế nào? Nhận xét kết quả về tỉ lệ trứng được thụ tinh ở
Hình 38.1 và 38.2?

- Con người đã điều hoà, điều khiển sinh sản ở sinh vật bằng cách
chủ động tác động lên sinh vật một số yếu tố: bổ sung thức ăn,
tiêm hormone sinh sản,… 
- So sánh kết quả sinh sản ở Hình 38.1 và 38.2: Cá được con người
điều khiển sinh sản có tỉ lệ trứng được thụ tinh cao gấp 2 lần so
với cá sinh sản tự nhiên.

 3. Yếu tố điều khiển sinh sản ở sinh vật
- Dựa vào một số yếu tố như hormone và yếu tố môi trường,
con người đã chủ động điều khiển quá trình sinh sản của sinh
vật nhằm đạt được mục đích về năng suất và chất lượng của
vật nuôi, cây trồng.

II. Vận dụng những hiểu biết về sinh sản
hữu tính trong thực tiễn
- Tìm hiểu thông tin SGK Tr 176. QS Hình 38.3,4,5,6 thảo luận các
nội dung câu hỏi H5,6 (5 phút).
5. Hãy nêu một số biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật?
6. Quan sát các hình từ Hình 38.3 đến Hình 38.6, hãy nêu những
ứng dụng của sinh sản hữu tính trong chăn nuôi, trồng trọt?

Tranh 1

Tranh 2

Tranh 3

Tranh 4

5. Biện pháp điều khiển sinh sản ở sinh vật:
- Sử dụng một số loại hormone sinh sản.
- Điều chỉnh yếu tố môi trường: ánh sáng, nhiệt độ,…
6. Những ứng dụng của sinh sản hữu tính trong:
- Chăn nuôi: sử dụng biện pháp thụ tinh nhân tạo nhằm tăng hiệu
quả thụ tinh và điều khiển số con sinh ra trong một lứa.
- Trồng trọt: thực hiện thụ phấn nhân tạo nhằm đạt hiệu quả cao
về tỉ lệ thụ phấn, thụ tinh, tạo quả.

- Lấy ví dụ về một số loài cây trồng thường được thụ phấn
nhân tạo?
Một số loài cây trồng thường được thụ phấn nhân tạo:
bầu, bí, mướp, dưa,...

Theo em, người nông dân thường
nuôi ong trong các vườn cây ăn
quả để làm gì?

Người nông dân thường nuôi ong trong các vườn cây ăn quả để:
- Tăng số lượng hoa được thụ phấn => Giúp đạt hiệu quả cao về tỉ lệ
thụ tinh, tạo quả, góp phần tăng năng suất và chất lượng cây trồng.
- Ong sử dụng chất ngọt trong hoa để làm thức ăn và làm mật =>
Tăng thêm thu nhập từ sáp ong, mật ong nguyên chất.

Vì sao chúng ta cần phải bảo
vệ những loài côn trùng có
lợi?

Chúng ta cần bảo vệ những loài côn trùng có lợi vì:
- Chúng hỗ trợ thụ phấn tự nhiên cho hoa: ong, bướm,...
- Làm thiên địch bảo vệ mùa màng trong nông nghiệp:
bọ ngựa, bọ dừa, ong mắt đỏ, kiến ba khoang,...
- Đem lại các nguồn kinh tế khác: mật ong,...

• Xem video

https://www.youtube.com/watch?v=G5l4fyj - Qhk

- Nêu những vận dụng hiểu biết về sinh sản hữu tính trong
thực tiễn?

 II. Vận dụng những hiểu biết về sinh sản
hữu tính trong thực tiễn

- Con người đã sử dụng một số loại hormone sinh sản và điều chỉnh yếu
tố môi trường nhằm điều khiển sinh sản ở sinh vật sinh sản hữu tính.
- Trong chăn nuôi, sử dụng một số biện pháp điều khiển sinh sản để được
đàn vật nuôi theo ý muốn như: điều khiển số con, điều khiển giới tính, …
- Trong trồng trọt, sử dụng biện pháp thụ phấn nhân tạo nhằm tăng hiệu
quả sinh sản (tạo nhiều quả).

LUYỆN TẬP
Câu 1. Lấy ví dụ chứng tỏ yếu tố môi trường ảnh hưởng đến
sinh sản ở sinh vật?
Ví dụ chứng tỏ yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sinh sản ở
sinh vật: 
- Cá chép chỉ đẻ khi nhiệt độ môi trường không thấp hơn 15 oC.
- Mùa xuân vào những ngày thiếu sáng, cá chép có thể đẻ trứng
sớm hơn nếu cường độ chiếu sáng được tăng cường.

LUYỆN TẬP
Câu 2. Con người chủ động điều khiển sinh sản ở động vật
trong những giai đoạn nào? Cho ví dụ minh hoạ?
Con người chủ động điều khiển sinh sản ở động vật trong giai đoạn
thụ tinh và khi con non mới sinh ra. Ví dụ: 
- Mổ cá hồi cái lấy trứng và vuốt bụng cá hồi đực lấy giao tử đực
để tiến hành thụ tinh nhân tạo nhằm điều khiển số lượng cá hồi con
sinh ra.
- Cho cá rô phi con 4-6 ngày tuổi ăn thức ăn có chứa hormone
chuyển giới tính trong 21 ngày để điều khiển giới tính của chúng.

LUYỆN TẬP
Câu 3. Nêu ý nghĩa của việc điều khiển giới tính đàn con trong
chăn nuôi?
Ý nghĩa của việc điều khiển giới tính đàn con trong chăn
nuôi: 
- Giúp tăng số lượng con non được sinh ra trong đàn.
- Tăng nhanh đàn gia súc, thu hoạch nhiều trứng, sữa =>
Tăng số lượng con cái.
- Đem lại giá trị kinh tế cao tuỳ theo mục đích của người
chăn nuôi: trứng, sữa, thịt, lông,...

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học sinh trả lời câu hỏi trong SGK.
- Học sinh ôn lại kiến thức đã học để Ôn tập KTHKII.
- Xem và chuẩn bị bài 39 SGK Tr 179.