HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ

Xem video và cho biết phân tử protein được
tổng hợp như thế nào?

Hình trên là mô hình học thuyết trung tâm được Francis Crick
đề xuất đầu tiên vào năm 1957, thể hiện mối quan hệ di truyền
giữa DNA, RNA và protein tương ứng với các cơ chế truyền đạt
thông tin di truyền ở cấp độ phân tử. Vậy, thông tin di truyền từ
DNA sẽ được truyền đạt thông qua những quá trình nào để quy
định tính trạng và di truyền cho thế hệ sau

- Thông tin di truyền trên DNA sẽ quy định tính trạng
thông qua quá trình phiên mã và dịch mã: Trình tự các
nucleotide trên gene quy định trình tự các nucleotide
trên phân tử mRNA thông qua quá trình phiên mã.
Trình tự nucleotide trên phân tử mRNA được dịch mã
thành trình tự các amino acid trên phân tử protein.
Protein biểu hiện thành tính trạng của cơ thể.
- Thông tin di truyền trên DNA sẽ được di truyền cho
thế hệ sau thông qua quá trình tái bản DNA: Quá trình
tái bản DNA là một cơ chế sao chép các phân tử DNA
trước mỗi lần phân bào, giúp truyền đạt thông tin di
truyền cho thế hệ tế bào con một cách chính xác.
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
MỤC TIÊU

- Mô tả sơ lược quá trình tái bản của DNA gồm các giai đoạn: tháo
xoắn, tách hai mạch đơn, các nucleotide tự do trong môi trường tế
bào kết hợp hai mạch theo nguyên tắc bổ sung.
- Nêu được kết quả và ý nghĩa di truyền của tái bản DNA.
- Dựa vào sơ đồ, hình ảnh quá trình phiên mã, nêu được khái niệm
phiên mã.
- Nêu được khái niệm mã di truyền, giải thích được từ 4 loại
nucleotide tạo ra được sự đa dạng của mã di truyền; nêu được ý
nghĩa của đa dạng mã di truyền , mã di truyền quy định thành
phần hóa học và cấu trúc của protein.
- Dựa vào sơ đồ hoặc hình ảnh quá trình dịch mã, nêu được khái
niệm dịch mã.

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
NỘI DUNG

1. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA
2. QUÁ TRÌNH PHIÊN MÃ
3. MÃ DI TRUYỀN
4. QUÁ TRÌNH DỊCH MÃ

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
1. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA
Nội dung 1. Mô tả sơ lược về quá trình tái bản (nhân đôi) DNA.

Quan sát cấu tạo nucleotide trên và phân biệt nucleotide ở
đầu 5' và nucleotide ở đầu 3'?

- Đầu 5' có gốc phosphate liên kết với carbon 5'
- Đầu 3' có gốc hydroxyl liên kết với carbon 3'

HOẠT ĐỘNG NHÓM HOÀN
THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Quan sát Hình 39.1 và đọc thông tin trong bài, thảo luận
nhóm hoàn thành phiếu học tập số 1

Các diễn biến
Nội dung
chính
1. Quá trình tái A. Enzym DNA polymerase thực hiện
bản DNA bắt lắp ghép các nucleotide tự do theo
đầu từ .......
nguyên tắc bổ sung để kéo dài mạch
mới.
2. Hoạt động tháo B. Một phân tử DNA ban đầu sẽ tạo ra
xoắn, tách mạch 2 phân tử DNA mới có cấu tạo giống
hoàn toàn so với DNA mẹ ban đầu.
3. Tổng hợp chuỗi C. Điểm khởi đầu tái bản của DNA mẹ.
DNA mới
4. Kết thúc

D. Enzym tháo xoắn phá vỡ cấu trúc
xoắn kép, tách DNA thành 2 mạch đơn.

Các diễn biến
Nội dung
chính
1. Quá trình tái C. Điểm khởi đầu tái bản của DNA mẹ.
bản DNA bắt
đầu từ .......
2. Hoạt động tháo D. Enzym tháo xoắn phá vỡ cấu trúc
xoắn, tách mạch xoắn kép, tách DNA thành 2 mạch đơn.
3. Tổng hợp chuỗi A. Enzym DNA polymerase thực hiện
DNA mới
lắp ghép các nucleotide tự do theo
nguyên tắc bổ sung để kéo dài mạch
mới.
4. Kết thúc

B. Một phân tử DNA ban đầu sẽ tạo ra
2 phân tử DNA mới có cấu tạo giống
hoàn toàn so với DNA mẹ ban đầu.

Quá trình tái bản của DNA theo các giai đoạn:
(1) Tách hai mạch đơn: Enzyme tháo xoắn, tách
mạch giúp phá vỡ cấu trúc xoắn kép, tách mạch
DNA thành hai mạch đơn.

(2) Tổng hợp chuỗi DNA
mới theo nguyên tắc bổ
sung: Enzyme DNA
polymerase thực hiện
lắp ghép các nucleotide
theo nguyên tắc bổ sung
với mạch khuôn (A liên
kết với T bằng hai liên
kết hydrogen, G liên kết
với C bằng 3 liên kết
hydrogen) để kéo dài
chuỗi DNA mới.

ADN mẹ

Enzim mở xoắn

Enzim mở xoắn
ADN
polimeraza

ARN polimeraza
tổng hợp mồi
ADN
polimeraza
Đoạn mồi
Enzim
nối

Mạch mới
tổng hợp

Đoạn Okazaki

Mạch
khuôn

(3) Kết thúc quá trình tái
bản: Khi quá trình tổng hợp
chuỗi DNA mới kết thúc,
một phân tử DNA ban đầu
sẽ tạo ra hai phân tử DNA
mới có cấu tạo giống hoàn
toàn so với DNA mẹ ban
đầu.

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
I. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA
Nội dung 1. Mô tả sơ lược về quá trình tái bản (nhân
đôi) DNA

- Quá trình tái bản DNA là quá trình tạo ra
hai DNA con giống hệt nhau từ một phân tử
DNA mẹ ban đầu, có sự tham gia của nhiều
emzyme.

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
I. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA
Nội dung 2. Tìm hiểu kết quả và ý nghĩa di truyền của tái
bản DNA

HOẠT ĐỘNG NHÓM
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu 1.Trong quá trình tổng hợp chuỗi DNA mới, các mạch
DNA được tổng hợp theo chiều nào?
......................................................................................................
...................................................................................................
Câu 2.Chỉ ra chi tiết thể hiện DNA tái bản theo 2 nguyên
tắc:
a. Nguyên tắc bổ sung:
......................................................................................................
....................................................................................................
b. Nguyên tắc bán bảo tồn:
......................................................................................................
....................................................................................................
Câu 3.Nêu kết quả và ý nghĩa của quá trình tái bản DNA?
......................................................................................................
......................................................................................................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Câu 1. Trong quá trình tổng hợp chuỗi DNA mới, các mạch
DNA được tổng hợp theo chiều nào?
DNA mới luôn được tổng hợp theo chiều 5'-3'.
Câu 2. Chỉ ra chi tiết thể hiện DNA tái bản theo 2 nguyên tắc:
a. Nguyên tắc bổ sung: mạch mới được tổng hợp từ mạch
khuôn của mẹ trong đó A liên kết với T và G liên kết với C
b. Nguyên tắc bán bảo tồn: trong phân tử DNA con được
tạo thành chứa 1 mạch của phân tử DNA mẹ và một mạch
mới được tổng hợp.
Câu 3. Nêu kết quả và ý nghĩa của quá trình tái bản DNA?
Kết quả: Một phân tử DNA ban đầu sẽ tạo ra 2 phân tử
DNA mới giống nhau và giống DNA mẹ.
Ý nghĩa: Tái bản DNA giúp truyền đạt thông tin di truyền
cho các thế hệ tế bào con một cách chính xác.

BÀI 39. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN, PHIÊN MÃ VÀ
DỊCH MÃ
I. QUÁ TRÌNH TÁI BẢN DNA
Nội dung 2. Tìm hiểu kết quả và ý nghĩa di truyền của tái
bản DNA
- Quá trình tái bản DNA là một cơ chế sao chép các
phân tử DNA trước mỗi lần phân bào, giúp truyền
đạt thông tin di truyền cho thế hệ tế bào con một
cách chính xác.

Virus viêm gan B

Tái bản DNA ở virus, ở nhiều nhóm virus, phân tử DNA
có cấu trúc là một mạch đơn. Có nhiều nhóm virus thực
hiện tái bản không cần đoạn mồi hoặc tái bản theo cơ chế
phiên mã ngược. Ở virus viêm gan B, phân tử DNA có cấu
trúc mạch kép dạng vòng không hoàn chỉnh , vì thế cơ
chế sao chép được thực hiện theo cơ chế phiên mã ngược
DNA

Phiên mã

RNA

Phiên mã
ngược

DNA

HOẠT ĐỘNG
LUYỆN TẬP
Hình bên minh họa kết
quả tái bản của một đoạn
phân tử DNA. Hãy vẽ hình
minh họa kết quả quá
trình tái bản thêm một lần
nữa của hai đoạn phân tử
DNA con vừa mới tạo
thành?

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu 1. Quá trình tái bản DNA diễn ra ở đâu?
A. Chất tế bào.
B. Màng tế bào.
C.
D. Thành tế bào.
C Nhân tế bào.
Câu 2. Trong quá trình nhân đôi ADN,
nucleotitde loại T ở môi trường nội bào liên kết
với loại nucleotit nào của mạch khuôn?
A. T
C. C

B. G
D.
DA

Câu 3. Sơ đồ nào sau đây mô tả đúng về giai
đoạn kéo dài mạch polinucleotitde mới trên
một chạc chữ Y trong quá trình nhân đôi DNA
ở sinh vật nhân sơ?

A. Sơ đồ I.
C. Sơ đồ III.

B. Sơ đồ II.
B

D. Sơ đồ IV.

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
1/ Từ 1 DNA mẹ ban đầu qua 4 lần nhân đôi thì tạo

ra bao nhiêu DNA con?
Từ 1 ADN mẹ qua 4 lần nhân đôi tạo ra 2 = 24 = 16
DNA con.
2/ Giải bài tập:
- Tổng số nu tự do môi trường cung cấp cho x lần nhân
đôi: Nmt = (2x – 1). N
- Nếu ADN đó có tổng số nucleotit là 3000 nucleotit thì
quá trình nhân đôi đó cần nguyên liệu của môi trường
là bao nhiêu nucleotit tự do?

Số nucleotit tự do môi trường cung
cấp Nmt = (21 – 1). 3000 = 3000 Nu

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG
- Hai phân tử ADN ban đầu tự nhân đôi 3 lần thì thu
được bao nhiêu ADN con?
- Nếu ADN đó có tổng số nucleotit là 4000 nucleotit
thì quá trình nhân đôi 2 lần cần nguyên liệu của
môi trường là bao nhiêu nucleotit tự do?
- Hoàn thành trắc nghiệm theo link dưới.
- Đọc bài mới trước khi tới lớp.
https://baivan.net/content/cau-hoi-trac-nghiem-khtn-9ctst-bai-39-qua-trinh-tai-ban-phien-ma-va-dich-ma